هم‌زمان با سخت‌تر شدن قوانین مهاجرتی دولت دونالد ترامپ و محدود شدن روش‌های مهاجرت به آمریکا، اکنون نیت و صدق کلام افراد متقاضی ممکن است به اطلاعات مندرج در اولین تقاضانامه‌های آن‌ها ارتباط داشته باشد.

تصمیم تازه وزارت خارجه آمریکا برای افزودن دو پرسش اجباری به مصاحبه‌های ویزای غیرمهاجرتی شاید در ظاهر تنها یک تغییر اداری در روند صدور ویزا به نظر برسد، اما در عمل، نشانه‌ای روشن از تغییری عمیق‌ در نگاه واشنگتن به مسئله مهاجرت، پناهندگی و «نیت واقعی» متقاضیان ورود به آمریکا است. 

دو سوال جدید این‌ها هستند:


۱ــ آیا در کشوری که محل اقامت شما است یا تابعیت آن را دارید، هدف آسیب یا بدرفتاری قرار گرفته‌اید؟ 
۲ــ
آیا از بازگشت به کشور خود هراس دارید؟

این سیاست که بر اساس دستورالعمل داخلی وزارت خارجه در ۲۸ آوریل ۲۰۲۶ به سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های آمریکا ابلاغ شد، از همان زمان عملا وارد فاز اجرایی شد و اکنون در تمامی مصاحبه‌های ویزای غیرمهاجرتی پرسیده می‌شود.

این پرسش‌ها در نگاه اول، شاید انسانی و حتی همدلانه به نظر برسند، اما هدف واقعی آن‌ها چیز دیگری است و مستقیم به عناصر اصلی در پرونده‌های پناهندگی مرتبطند. دولت آمریکا آشکارا اعلام کرده است که می‌خواهد از سوءاستفاده احتمالی از ویزاهای توریستی، دانشجویی یا کاری برای ورود به آمریکا و سپس درخواست پناهندگی جلوگیری کند.

در واقع، آنچه اکنون در حال وقوع است، نوعی آزمون نیت (Intent Check) است. دولت آمریکا می‌خواهد پیش از صدور ویزا تشخیص دهد که آیا متقاضی واقعا قصد سفر موقت دارد یا اینکه برنامه‌اش از همان ابتدا ماندن در آمریکا و طرح درخواست پناهندگی است.

از نگاه واشنگتن، تعداد قابل‌توجهی از افراد در سال‌های اخیر با ویزاهای موقت وارد آمریکا شدند و سپس مسیر اقامتشان را تغییر دادند؛ موضوعی که مقام‌های آمریکایی آن را «اظهار خلاف واقع درباره نیت سفر» تلقی می‌کنند.

این سیاست چرا اکنون مطرح شده است؟

پاسخ را باید در فضای سیاسی و مهاجرتی آمریکا جست‌وجو کرد. دولت ترامپ از ابتدای بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۵، کنترل شدیدتر مهاجرت و محدودسازی مسیرهای پناهندگی را به یکی از اولویت‌های اصلی خود تبدیل کرد. افزوده شدن این سوالات نیز بخشی از همان رویکرد کلی است که تلاش می‌کند حتی پیش از ورود افراد به خاک آمریکا، احتمال درخواست پناهندگی را غربال کند.

برخی گزارش‌ها نیز نشان می‌دهند این تصمیم پس از فشارهای سیاسی و قضایی درباره سیاست‌های مرزی و پناهندگی دولت اتخاذ شد.

با این حال پیامدهای این تصمیم بسیار گسترده‌تر از آن چیزی است که در ظاهر دیده می‌شود. مهم‌ترین گروهی که احتمالا بیشترین تحت تاثیر این تصمیم قرار خواهند گرفت، متقاضیان کشورهای بی‌ثبات از نظر سیاسی، مواجه با مشکلات امنیتی، سرکوب داخلی یا بحران‌های اقتصادی‌اند که شهروندانشان ممکن است واقعا تجربه تهدید، خشونت یا نگرانی از بازگشت داشته باشند.

برای چنین افرادی، پاسخ صادقانه به این پرسش‌ها می‌تواند مستقیم به رد ویزا منجر شود. بر اساس دستورالعمل منتشرشده، اگر متقاضی به هر یک از این دو سوال پاسخ مثبت بدهد یا حتی از پاسخ‌ دادن خودداری کند، افسر کنسولی می‌تواند درخواست ویزا را رد کند.

این مسئله یک تناقض اخلاقی و حقوقی مهم نیز ایجاد می‌کند. آمریکا همواره خود را مدافع حق پناهندگی معرفی کرده است؛ حقی که طبق قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی، افراد باید بتوانند در صورت ترس از آزار و تعقیب، درخواست آن را مطرح کنند، اما اکنون منتقدان می‌گویند دولت آمریکا در عمل، در حال ایجاد یک سد اولیه برای جلوگیری از رسیدن همین افراد به خاک آمریکا است.

از سوی دیگر، این سیاست می‌تواند فضای مصاحبه‌های ویزا را نیز متشنج‌تر کند. بسیاری از متقاضیان ممکن است نگران باشند که هر پاسخ اشتباه یا حتی مبهم، به سوءتفاهم درباره نیت واقعی سفرشان منجر شود. پاسخ مثبت به ترس از بازگشت می‌تواند افسر کنسولی را به این نتیجه برساند که متقاضی احتمالا قصد دارد بیش از مدت مجاز در آمریکا بماند یا پس از ورود، وضعیت مهاجرتی خود را تغییر دهد. همین موضوع احتمال بررسی‌های امنیتی، سوالات بیشتر و در نهایت رد ویزا را افزایش می‌دهد.

در عین حال، خطر دیگری نیز وجود دارد. اگر فردی برای جلوگیری از رد شدن ویزا، پاسخ غیرواقعی بدهد و بعدا در آمریکا درخواست پناهندگی کند، ممکن است با اتهام ارائه اطلاعات خلاف واقع یا تقلب مهاجرتی مواجه شود که می‌تواند تبعات بسیار جدی برای آینده مهاجرتی او داشته باشد.

واقعیت این است که روند اخذ ویزای آمریکا امروز بیش از هر زمان دیگری به بررسی «نیت» وابسته شده است و دیگر صرف داشتن مدارک مالی، دعوتنامه یا پذیرش دانشگاهی کافی نیست. افسران کنسولی اکنون تلاش می‌کنند ذهنیت و برنامه احتمالی متقاضی پس از ورود به آمریکا را نیز ارزیابی کنند.

در مورد متقاضیان کشورهای شامل منع صدور ویزا یا منع ورود، از جمله افغانستان و ایران، با علم به اینکه صدور ویزا مجاز نیست، با متقاضی مصاحبه کامل انجام می‌گیرد و پس از شناسایی و دریافت اطلاعات کامل از متقاضی، به دلیل قانون منع صدور ویزا درخواست او را رد می‌کنند.

به همین دلیل، برای بسیاری از متقاضیان‌، به‌ویژه کسانی که شرایط سیاسی، امنیتی یا مهاجرتی پیچیده‌ای دارند‌ آمادگی پیش از مصاحبه ویزا می‌تواند اقدامی منطقی و محتاطانه باشد. نه برای پنهان‌ کردن حقیقت، بلکه برای درک بهتر پیامدهای حقوقی پاسخ‌ها، نحوه ارائه دقیق اطلاعات و جلوگیری از اشتباهاتی که ممکن است سال‌ها بر آینده مهاجرتی فرد سایه بیندازد.

پاسخ نسنجیده به این دو سوال می‌تواند درهای مهاجرت به آمریکا را برای همیشه به روی افراد ببندد. اولی قبل از ورود به آمریکا و دومی پس از اخراج از آمریکا.