هنر زیر سایه طالبان؛ محدودیت برای هنرمندان، تبلیغ برای «امارت»

طالبان در سال‌های گذشته از شعر، ترانه‌های بدون موسیقی، مشاعره‌، خوشنویسی، نشست‌های فرهنگی و تولید محتوای تبلیغاتی برای بازتاب روایت خود از جنگ ۲۰ ساله و حاکمیت دوباره این گروه استفاده کرده‌اند

نشست طالبان با نقاشان و میناتوریست‌ها در نگارستان ملی در کابل‌ــ @MoICAfghanstan/X

رژیم طالبان که نقاشی چهره انسان و حیوان را محدود کرده است و به نقاشان و مینیاتوریست‌ها اجازه نمی‌دهد آثار حاوی تصویر چهره، حتی چهره‌های تخیلی، را آزادانه در نمایشگاه‌ها به نمایش بگذارند، اکنون از آنان خواسته است «دستاوردها و فداکاری‌های امارت اسلامی» را در قالب آثار نقاشی، مینیاتور و خوشنویسی بازتاب دهند.

بر اساس گزارش‌ها، عتیق‌الله عزیزی، معاون فرهنگ و هنر وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، از نقاشان، مینیاتوریست‌ها و خوشنویسان درخواست کرد تا در آثارشان به روز ۲۴ مرداد (۱۵ اوت)، روز سقوط کابل به دست طالبان، بپردازند.

او در سخنانش، ضمن اینکه خبر داد به مناسبت «یوم‌الفتح»، نمایشگاه‌های هنری در محل لویه‌جرگه، نقاط مختلف شهر کابل و شماری از استان‌ها برگزار خواهد شد، تصریح کرد که لازم است در آثار هنری‌، «دستاوردها و فداکاری‌های امارت اسلامی طالبان» به نمایش گذاشته شود.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

هم‌زمان، محمد لعل منیب، مسئول طالبان برای اداره نگارستان ملی افغانستان، مدعی شد از آنجا که «امارت اسلامی طالبان» به رشد هنر کمک کرده است، «گرامیداشت یوم‌الفتح (روز سقوط کابل) مسئولیت همه مردم کشور است و هنرمندان، از جمله خطاطان، نقاشان نیز باید نقش خود را در این زمینه به‌ گونه شایسته ایفا کنند». 

درخواست طالبان از هنرمندان برای بازتاب «دستاوردها و فداکاری‌های امارت اسلامی» در حالی مطرح می‌شود که این گروه در پنج سال گذشته آزادی‌های هنری را محدود و موضوع، محتوا و حتی شکل آثار هنری را هم کنترل کرده است؛ رویکردی که تناقض میان محدود کردن فعالیت مستقل هنرمندان و استفاده از ظرفیت آنان برای اهداف تبلیغاتی حکومت طالبان را برجسته می‌کند. 

حکومت طالبان دو دهه با نظام جمهوریت تحت حمایت کشورهای غربی، از جمله آمریکا و ناتو، جنگید و در طول این جنگ از حملات مسلحانه، انفجاری و انتحاری استفاده کرد و اکنون که دوباره به قدرت رسیده است، می‌کوشد این اقدام‌های خود را تحت عنوان «جهاد با کفار»، «پایان دادن به اشغال افغانستان» و «اجرای شریعت اسلامی» مشروع جلوه دهد. 

طالبان در سال‌های اخیر بارها از شعر، ترانه‌های بدون موسیقی، مشاعره‌ها، خوشنویسی، نشست‌های فرهنگی و تولید محتوای تبلیغاتی برای بازتاب روایت مدنظر خود از جنگ ۲۰ ساله و حاکمیت دوباره خود استفاده کرده‌اند. اکنون درخواست از نقاشان، مینیاتوریست‌ها و خوشنویسان برای به تصویر کشیدن «دستاوردها و فداکاری‌های امارت اسلامی» هم می‌تواند بخشی از همین تلاش طالبان برای ساختن و تثبیت روایت مطلوب این گروه از بازگشت دوباره به قدرت باشد. 

در حالی که طالبان ۱۵ اوت را «یوم‌الفتح» و روز پایان «اشغال» می‌خوانند، این روز برای بخش‌هایی از جامعه افغانستان معنای متفاوتی دارد و برای بسیاری از زنان، دختران، هنرمندان، خبرنگاران و فعالان فرهنگی، یادآور آغاز محدودیت‌های گسترده، از دست رفتن فرصت‌ تحصیل و کاری، تعطیلی یا کاهش فعالیت شماری از نهادهای فرهنگی و مهاجرت شمار زیادی از چهره‌های هنری و فرهنگی است. 

رژیم طالبان به نقاشان و مینیاتوریست‌ها در افغانستان اجازه نمی‌دهد که چهره انسان یا حیوانات را به تصویر بکشند و اگر نقاشان و مینیاتوریست‌ها این دستور طالبان را نادیده بگیرند، بازخواست خواهند شد. به همین دلیل آثار نقاشی چهره به صورت پنهانی و زیرزمینی تولید می‌شوند و در نمایشگاه‌ها به نمایش درنمی‌آیند. این محدودیت  ترسیم چهره انسان و حیوان تنها بر محتوای آثار و نمایشگاه‌های هنری تاثیر نگذاشته، بلکه آموزش هنرهای تجسمی را نیز با مشکل مواجه کرده است، زیرا طراحی چهره، اندام انسان از بخش‌های مهم آموزش نقاشی و هنرهای زیبا به شمار می‌رود و حذف یا محدود کردن آن می‌تواند دامنه آموزش، خلاقیت و فعالیت حرفه‌ای نقاشان و مینیاتوریست‌ها را محدود کند. 

رژیم طالبان در حالی که برای تجلیل پنجمین سالگرد روی کار آمدن خود آماده می‌شود و در این زمینه خواستار بسیج نقاشان، خوشنویسان و مینیاتوریست‌ها برای تهیه آثار هنری مطلوب این رژیم شده که در این مدت محدودیت‌های شدیدی بر فعالیت‌های فرهنگی و هنری در افغانستان اعمال کرده است. شمار نمایشگاه‌های نقاشی، مینیاتوری و خوشنویسی هم در دوران حاکمیت طالبان کاهش یافته و یا به کلی از رونق افتاده است. در نمایشگاه‌هایی هم که برگزار می‌شوند، آثار نقاشان، مینیاتوریست‌ها و خوشنویسان زن کمتر به چشم می‌خورد و برای ورود یا شرکت زنان هم محدودیت‌هایی اعمال می‌شود. 

در طول پنج سال گذشته، بخشی از استادان مطرح حوزه‌های نقاشی، خوشنویسی و مینیاتوری افغانستان را ترک کرده‌اند و در کشورهای اروپایی، به‌ویژه فرانسه، مستقر شده‌اند. خروج این استادان که شماری از آنان از مدرسان دانشکده‌های هنرهای زیبا در دانشگاه‌های افغانستان بودند هم باعث افت کیفیت آموزش هنر در افغانستان شده است.

بیشتر از جهان