تنها دقایقی پس از آنکه کاروان حامل امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، هتل محل اقامت او در دمشق را به مقصد کاخ ریاستجمهوری سوریه ترک کرد، دو انفجار پیاپی در یکی از حفاظتشدهترین مناطق پایتخت این کشور رخ داد. البته مقامهای سوریه و کاخ الیزه هر دو تاکید کردهاند که این انفجارها هیچ تهدید مستقیمی برای مکرون و هیأت همراه او ایجاد نکردند، اما وقوع چنین حملهای همزمان با سفر یک رهبر غربی به سوریه از زمان سقوط حکومت بشار اسد، بار دیگر شکننده بودن وضعیت امنیتی این کشور را آشکار کرد.
بر اساس اعلام وزارت کشور سوریه، هر دو انفجار ناشی از بمبهای کارگذاشتهشده بود. یکی از این بمبها داخل یک سطل زباله و دیگری در یک خودرو جاسازی شده بود و دو محل انفجار حدود ۱۰ متر از هم فاصله داشتند. این انفجارها در محدوده میان وزارت گردشگری سوریه و موزه ملی، روبهروی هتل فورسیزنز دمشق، محل اقامت هیأت فرانسوی، رخ داد.
رسانههای دولتی سوریه اعلام کردند دستکم ۱۸ نفر، از جمله چهار مامور پلیس در این انفجارها زخمی شدند. تصاویر منتشرشده از محل حادثه هم دود غلیظ و شعلههای آتش را در خیابانی پرتردد نشان میداد.
خبرنگاران رویترز که در محل حضور داشتند، گزارش دادند انفجار دوم تنها چند متر دورتر از محل انفجار نخست، کنار یک آمبولانس و زمانی رخ داد که نیروهای امدادی، پلیس و شماری از مردم برای بررسی انفجار اول در محل جمع شده بودند.
با وجود این، کاخ الیزه اعلام کرد که مکرون هنگام حرکت به سمت کاخ ریاستجمهوری نه صدای انفجارها را شنیده و نه در برنامههایش اختلالی ایجاد شده است. خبرنگاران همراه رئیسجمهوری فرانسه نیز گفتند تا رسیدن به کاخ ریاستجمهوری از وقوع انفجارها بیاطلاع بودند. دقایقی بعد هم تصاویر رسمی دیدار مکرون با احمد الشرع، رئیسجمهوری سوریه، منتشر شد و دو طرف طبق برنامه از پیش تعیینشده، مذاکراتشان را آغاز کردند.
وزارت کشور سوریه ضمن اعلام اینکه محل انفجارها خارج از محدوده امنیتی محل اقامت رئیسجمهوری فرانسه بود، تاکید کرد این حادثه هیچ تهدید مستقیمی برای هیأت فرانسوی ایجاد نکرد. همزمان، نیروهای امنیت داخلی عملیاتی گسترده را برای شناسایی عاملان انفجارها آغاز کردند و مسیرهای منتهی به محل انفجار را بستند. تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
این سفر از جنبه سیاسی اهمیت ویژهای دارد. مکرون نخستین رئیس دولت یک قدرت بزرگ اروپایی است که پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، به دمشق سفر میکند. چنین سفری از نگاه بسیاری از ناظران، نشانهای از ورود سوریه به مرحلهای تازه در روابط با کشورهای غربی است و دولت احمد الشرع امیدوار است با پایان انزوای بینالمللی، راه را برای جذب سرمایهگذاری خارجی و بازسازی اقتصاد ویرانشده این کشور هموار کند.
رئیسجمهوری فرانسه صبح سهشنبه ابتدا با نمایندگان جامعه مدنی سوریه دیدار کرد و سپس برای گفتگوهای رسمی راهی کاخ ریاستجمهوری شد. در ادامه نیز برگزاری نشستی اقتصادی با حضور مقامهای دو کشور و مدیران شرکتهای بزرگ فرانسوی در دستور کار قرار داشت که محور اصلی آن بررسی فرصتهای سرمایهگذاری در پروژههای بازسازی، زیرساخت، انرژی، حملونقل و کریدورهای راهبردی سوریه بود.
در هیأت همراه مکرون، مدیران شماری از بزرگترین شرکتهای فرانسوی، از جمله شرکت کشتیرانی سیامای سیجیام (CMA CGM) و توتال انرژی (TotalEnergies) حضور دارند. در صورت تثبیت شرایط امنیتی، این شرکتها میتوانند در پروژههای بازسازی بندرها، زیرساختهای انرژی و شبکههای حملونقل سوریه نقش مهمی به عهده بگیرند.
دو طرف همچنین در حال بررسی امضای چند توافق اقتصادی و سرمایهگذاریاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
احمد الشرع پیش از سفر مکرون، در گفتگو با شبکه فرانسوی بافام تیوی (BFM TV) سوریه را «فرصتی بزرگ برای سرمایهگذاری» توصیف کرده و گفته بود کشورش آماده همکاری با شرکتهای فرانسوی در بخشهای گردشگری، کشاورزی، صنعت و انرژی است. او از ادامه مذاکرات با شرکت ایرباس برای خرید هشت هواپیمای مسافربری هم خبر داد؛ اقدامی که در صورت نهایی شدن، یکی از نخستین قراردادهای بزرگ سوریه با یک شرکت غربی پس از تغییر حکومت خواهد بود.
در مقابل، فرانسه نیز تلاش میکند ضمن حمایت از روند سیاسی جدید سوریه، بر مجموعهای از ملاحظات امنیتی و سیاسی تاکید کند. انتظار میرود مکرون در دیدارهایش بر لزوم حفظ وحدت و تمامیت ارضی سوریه، حمایت از حقوق افراد متعلق به اقوام و مذاهب مختلف، ادغام نیروهای کرد در ساختارهای دولتی، احترام به حاکمیت لبنان و جلوگیری از تشدید تنشهای منطقهای، از جمله حملات اسرائیل به خاک سوریه، تاکید کند.
با این حال، انفجارهای روز سهشنبه یادآور آن است که دولت جدید سوریه هنوز با تهدیدهای امنیتی گسترده روبهرو است. چند روز پیش نیز انفجار بمبی در یک کافه در دمشق، دستکم ۹ کشته و ۲۰ زخمی به جا گذاشت و هیچ گروهی هم مسئولیت آن را بر عهده نگرفت. علاوه بر آن، داعش هم در ماههای گذشته مسئولیت چندین حمله علیه نیروهای دولتی سوریه را پذیرفته و از آغاز مرحلهای تازه از عملیات علیه دولت احمد الشرع خبر داده است.
در کنار تهدید داعش، دولت جدید سوریه طی ماههای گذشته با درگیریهای پراکنده میان نیروهای دولتی و برخی گروههای متعلق به اقوام و مذاهب نیز مواجه بوده است که صدها کشته به جای گذاشتند و درباره توانایی دولت برای برقراری امنیت سراسری تردیدهایی جدی ایجاد کردند. احمد الشرع از زمان به قدرت رسیدن، بارها وعده داده است حکومتی فراگیر و مبتنی بر مشارکت همه اقوام و مذاهب تشکیل خواهد داد، اما اجرای این وعده همچنان با آزمونهای دشوار امنیتی همراه است.
مکرون و الشرع شامگاه دوشنبه در اقدامی نمادین، در خیابانهای دمشق قدیم قدم زدند، از مسجد اموی بازدید کردند و به ارتفاعات قاسیون رفتند. رسانههای دو کشور هم تصاویر این بازدیدها را بهعنوان نمادی از بازگشت تدریجی دمشق به صحنه دیپلماسی بینالمللی منتشر کردند، با این حال، انفجارهای کمتر از ۲۴ ساعت بعد نشان داد که فاصله میان تلاش برای نمایش ثبات و واقعیت امنیتی سوریه همچنان قابلتوجه است.
مکرون شامگاه سهشنبه دمشق را به مقصد آنکارا ترک میکند تا در نشست سران ناتو شرکت کند. انتظار میرود تحولات سوریه و آینده روابط غرب با دولت جدید دمشق نیز بخشی از گفتگوهای مکرون با مقامهای ترکیه و دیگر رهبران عضو این ائتلاف باشد، اما پیش از آن، دو انفجار در قلب دمشق یادآوری کرد که بزرگترین مانع پیش روی دولت احمد الشرع، نه جذب سرمایهگذاری خارجی یا امضای قراردادهای اقتصادی، بلکه ایجاد امنیتی پایدار در کشوری است که سایه بیش از یک دهه جنگ، هنوز بر سر آن سنگینی میکند.
