شعر زیر سایه سانسور؛ طالبان مشاعره‌ها را به تریبون تبلیغات تبدیل کردند

طالبان در پی جهت‌‌دهی به فضای فرهنگی و ادبی افغانستان بر اساس روایت ایدئولوژیک خودشان‌اند

مشاعره ادبی گل نارنج در استان ننگرهار‌ــ @Uqab_afghan98/X

طالبان پیش از برگزاری هر مشاعره ادبی در افغانستان، اشعار شاعران را بررسی و سانسور می‌کنند و تنها به آثاری اجازه خوانده شدن می‌دهند که با روایت و سیاست‌های این گروه همسو باشد. در کنار این نظارت، از ظرفیت شعر و مشاعره برای ستایش جنگ ۲۰ ساله، رهبران این گروه و ترویج روایت ایدئولوژیک خود نیز بهره می‌گیرند. 

رژیم طالبان در استان‌های مختلف افغانستان مشاعره‌های ادبی برگزار می‌کند و وزارت اطلاعات و فرهنگ این رژیم با بهره‌‌گیری از استعداد شاعران در توصیف و شعرسرایی، می‌کوشد این اشعار به سمت ستایش جنگ، حملات انفجاری و انتحاری و همچنین مهاجمان انتحاری هدایت کند.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

رژیم طالبان به‌‌تازگی مشاعره ادبی تحت عنوان «گل زرد» را در استان کاپیسا برگزار کرد. مسئولان طالبان در کاپیسا مدعی شدند که در این برنامه بیش از صدها نفر از شاعران، فرهنگیان و علاقه‌مندان شعر و ادب شرکت کردند. 

اسدالله سنان، معاون استانداری طالبان در کاپیسا، مشخصا از شاعران و نویسندگان خواسته بود درباره پایان نظام جمهوری، حضور آمریکا و ناتو و برقراری «نظام اسلامی طالبان» اشعار حماسی بسرایند. او گفت: «شاعران و نویسندگان باید با اشعار حماسی و انقلابی خود در مبارزه برای پایان اشغال و برقراری نظام اسلامی سهیم شوند و برای حفظ، تقویت و استحکام نظام اسلامی با قلم و زبان خود سهم فعال داشته باشند.» 

کریم‌الله وثیق، رئیس اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان، گفت که مشاعره در آموزش مردم و رشد فرهنگی جامعه نقش دارد و به همین دلیل رژیم طالبان بر برگزاری مشاعره تاکید دارد. او گفت: «شعر موثرترین ابزار برای بیان احساسات است و در ایجاد وحدت فکری و هماهنگی فرهنگی در جامعه جایگاه خاصی دارد.» 

با این حال هدف رژیم طالبان از تشویق شعرا و سرایش شعر این است که از آن به‌‌عنوان ابزاری برای تقویت رژیم طالبان و همچنین «مثبت‌ انگاری» گذشته جنگی‌ و حملات انفجاری و انتحاری خود استفاده کنند. 

بر اساس اعلام وزارت اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان، مشاعره‌های ادبی در تمام استان‌های افغانستان تحت نظارت این رژیم برگزار می‌شود. در این مشاعره‌ها تنها شاعران و نویسندگان تحت‌حمایت رژیم طالبان شرکت می‌کنند و هیأتی از طالبان اشعار را قبل از خواندن در مشاعره‌های ادبی بررسی می‌کند تا محتوای آن در انتقاد از رژیم طالبان نباشد. ‌

طالبان حتی برخی اشعار شاعران موردتایید خود را گزینش و سپس با استفاده از امکانات رادیو و تلویزیون، این اشعار را در سرودها استفاده می‌کنند. 

این در حالی است که یک سال قبل در مشاعره «گل نارنج» در استان ننگرهار، که بزرگ‌ترین مشاعره ادبی زبان پشتو در افغانستان است، از سیاست‌های رژیم طالبان مبنی بر ممنوعیت حق تحصیل و کار زنان انتقاد شد. پس از آن ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، دستور ممنوعیت مشاعره‌های ادبی را صادر کرد.

اکنون پس از چند ماه ممنوعیت برگزاری مشاعره، رژیم طالبان با نظارت شدید بر محتوای اشعار شاعران، این مشاعره‌های ادبی را دوباره برگزار می‌کنند. 

در طول حدود پنج سال حاکمیت مجدد طالبان در افغانستان، این رژیم از شعر، سرود و دیگر فعالیت‌های فرهنگی به‌‌عنوان بخشی از ماشین تبلیغاتی خود استفاده کرده است و با ترویج سرودهای حماسی در ستایش رهبران طالبان و جنگ ۲۰ ساله این گروه با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی، می‌کوشد روایت موردنظر خود را در میان هوادارانش تقویت کند.

رژیم طالبان امکاناتی را در اختیار گروه‌های سرودخوانی خود قرار داده است تا آثار صوتی با کیفیت بالا تولید و منتشر کنند، اما این سرودها بدون موسیقی‌اند. 

سرودخوانی برای طالبان پدیده‌ای تازه نیست. این گروه در دوران جنگ نیز از سرودها به‌‌عنوان ابزاری برای تبلیغ جهاد، تقویت روحیه جنگجویان و ترویج دیدگاه‌های ایدئولوژیک خود استفاده می‌کرد. بخش قابل‌توجهی از همان سرودها هنوز در میان نیروهای طالبان رواج دارد. با این حال اکنون طالبان دامنه این سیاست را گسترش داده و محافل ادبی، از جمله مشاعره‌ها، را هم به عرصه‌ای برای تبلیغات خود تبدیل کرده‌اند. 

این رویکرد نشان می‌دهد که طالبان در پی جهت‌دهی به فضای فرهنگی و ادبی افغانستان بر اساس روایت ایدئولوژیک خودشان‌اند؛ روایتی که در آن شعر و سرود نه ابزار بیان آزاد، بلکه وسیله‌ای برای ستایش حاکمیت و جنگ طالبان‌اند. 

این در حالی است که فضای سرکوب، اختناق و سانسور در افغانستان طی پنج سال گذشته، باعث شده است بخشی از فعالان فرهنگی و ادبی مطرح افغانستان این کشور را ترک کنند.

بیشتر از جهان