از دیدگاه ناظران، گستردگی هیئت ایرانی حاضر در نخستین دور مذاکرات فنی با آمریکا در سوییس در روز یکشنبه، نشان میدهد تهران از همان ابتدا به دسترسی فوری به منابع مالی و دریافت امتیازهای اقتصادی قابلتوجه تاکید دارد.
این هیئت چند روز پس از امضای یادداشت تفاهم میان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در شرایطی وارد بورگناشتوک سوییس شد که مذاکرات تکمیلی لغو شده و ابهامهایی را در سراسر منطقه ایجاد کرده بود.
عمر محمد، کارشناس مبارزه با تروریسم، به فاکسنیوز دیجیتال گفت: «این مهمترین مذاکراتی است که آمریکا در سالهای اخیر در خاورمیانه داشته است. ایران این موضوع را میداند و بسیار ماهرانه عمل میکند.»
او در ادامه افزود: «تهران با رویکردی به مذاکرات آمده انگار زمان دریافت طلبش فرا رسیده است.»
در هیئت اعزامی جمهوری اسلامی علاوه بر محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی، چهرههای ارشد امنیتی، حقوقی و مالی نیز حضور دارند از جمله عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی که ریاست کمیته اقتصادی را بر عهده دارد؛ علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی؛ کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی وزیر امور خارجه؛ و همچنین مقامهای ارشد حوزه نفت و انرژی.
به عقیده عمر محمد، جمهوری اسلامی بهعمد از اعزام یک تیم صرفا دیپلماتیک خودداری کرده تا اهرمهای داخلیاش را حفظ کند.
او گفت: «ایران فقط دیپلماتها را نفرستاده است؛ وزارت خارجه، دستگاه امنیتی، بانک مرکزی، بخش حقوقی و صنعت نفت را نیز اعزام کرده است. این یک هیئت متشکل از کل ساختار حکومت است که حول محور اجرا، پول، اهرم فشار و خطوط قرمز شکل گرفته است.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
به گفته این استاد دانشگاه، عراقچی چهره دیپلماتیک مذاکرات است، در حالی که حضور باقری کنی بهمعنای حضور شورای عالی امنیت ملی در اتاق مذاکره است؛ موضوعی که نشان میدهد نهاد امنیتی بر روند مذاکرات نظارت دارد و از «خطوط قرمز نظام» حفاظت میکند.
محمد در ادامه افزود حضور مقامهای ارشد مالی و انرژی ایران نیز روشنترین نشانه از هدف اصلی تهران است: دستیابی فوری به منابع مالی، بهرهگیری از اهرم انرژی، و کنترل فعالیتهای دریایی.
او گفت: «حضور همتی در روز یکشنبه یکی از روشنترین پیامها بود. رئیس بانک مرکزی برای نشستی نمادین اعزام نمیشود. او زمانی حضور پیدا میکند که موضوع پول مطرح باشد: داراییهای مسدودشده، رفع تحریمها، کانالهای بانکی، دسترسی به ارز قابل استفاده و سرعت تبدیل وعدههای روی کاغذ به پولی که ایران واقعا بتواند خرج کند.»
این تحلیلگر در ادامه افزود: «حضور مقام نفتی نیز نشانه مهم دیگری است. اگر نفت در اتاق مذاکره حضور دارد، تنگه هرمز هم در اتاق حضور دارد. برای سیاستگذاران آمریکایی، این موضوع بهمعنای امنیت دریایی و اهرم انرژی است.»
به گفته محمد، حضور غریبآبادی نیز نشاندهنده نبردی حقوقی بر سر سازوکارهای راستیآزمایی و مفاد توافق است، تلاشی که شاید برای اطمینان از وجود راههایی برای دور زدن اجرای توافق در آینده صورت گرفته باشد.
هیئت آمریکایی متشکل از جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در ماموریتهای صلح، و جرد کوشنر، مشاور ارشد پیشین کاخ سفید و داماد دونالد ترامپ، است.
ونس پیشتر گفته بود واشنگتن امیدوار است در جریان مذاکرات سوییس هم در زمینه هستهای و هم بحران آتشبس لبنان پیشرفت حاصل شود.
او روز یکشنبه گفت ترامپ خواستار گشودن «صفحهای تازه» در روابط آمریکا و ایران شده است و مذاکرات سوییس فرصتی برای حل اختلافهای دو طرف فراهم میکند.
در مقابل، محمود نبویان، نماینده مجلس، در یک برنامه زنده تلویزیونی متنی را خواند که مدعی شد بخشهایی از نامههای فوقمحرمانه مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، است.
او ادعا کرد رهبر جمهوری اسلامی با مذاکرات هستهای مخالف است، خواستار دریافت غرامت از واشنگتن شده و بر حفظ کنترل ایران بر تنگه هرمز تاکید کرده است.
محمد معتقد است ترکیب متفاوت دو هیئت تفاوت رویکردهای تهران و واشنگتن را بهخوبی نشان میدهد.
او هشدار داد: «ایران فقط بر سر محتوای توافق مذاکره نمیکند، بلکه درباره شرایطی مذاکره میکند که بعدها بتواند از فشارها اجتناب کند.»
او گفت: «اگر پول ابتدا پرداخت شود و بعد امتیازها داده شوند، تهران این وضعیت را نه سازش، بلکه پیروزی تلقی خواهد کرد.»
محمد ادامه داد: «اگر واشنگتن به ایران پول، دسترسی به بازار نفت و حمایتهای حقوقی بدهد، در حالی که ایران همچنان تنگه هرمز، نیروهای نیابتی، برنامه موشکی و گزینههای هستهای را حفظ کند، آمریکا صلح نخریده است؛ آمریکا مرحله بعدی فعالیتهای ایران را تامین مالی کرده است.»
به گفته این تحلیلگر، «هیئت فعلی برای پایان دادن به اهرمهای فشار ایران طراحی نشده است. هدفش بهرهبرداری از مزایای این وقفه، حفظ ابزارهای فشار حکومت و ادامه مذاکرات به دور بعدی است.»
