در پی تحولات منطقهای اخیر، احتمال مشارکت عربستان سعودی در برنامه جنگنده کاآن (KAAN) ترکیه بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. به گزارش گلف اینترنشنال، این موضوع فقط به خرید جنگنده محدود نمیشود، بلکه بخشی از تحول گستردهتر در معادلات امنیتی منطقه به شمار میرود، و خرید تسلیحات پیشرفته به ابزاری برای تنوعبخشی، تقویت اهرم سیاسی و تثبیت جایگاه راهبردی تبدیل شده است.
پیش از آغاز جنگ در منطقه، بحثها درباره پروژه کاآن وارد مرحلهای جدیتر شده بود. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، فوریه سال جاری در سفر به ریاض گفت سرمایهگذاری مشترک در پروژه کاآن «ممکن است هر لحظه رخ دهد» و این جنگنده را نماد توانمندی صنایع دفاعی ترکیه توصیف کرد.
شرکت صنایع هوافضای ترکیه نیز اعلام کرد مذاکرات با عربستان سعودی وارد مراحل نهایی تصمیمگیری شده است. مهمت دمیراوغلو، مدیرعامل این شرکت، در نمایشگاه جهانی دفاع در فوریه گفت توافق احتمالی میتواند همین امسال حاصل شود. او از مدلهای مختلف همکاری، از خرید جنگنده تا مشارکت صنعتی گستردهتر، صحبت کرد. نمایش ماکت کاآن با نشان عربستان سعودی در این نمایشگاه نیز نشان داد مذاکرات از مرحله اولیه فراتر رفته است.
جنگ در منطقه روند این همکاری را تسریع کرد. این درگیری باعث شد کشورهای خلیج فارس محیط امنیتی منطقه را بیثبات ارزیابی کنند و در نتیجه، در شراکتهای دفاعی و راهبردهای تسلیحاتیشان بازنگری کنند. توجه همزمان عربستان سعودی به جنگنده آمریکایی اف-۳۵ و پروژه کاآن نشاندهنده رویکرد چندمسیره این کشور در توسعه توان هوایی است.
برای عربستان سعودی، خرید جنگندههای جدید با اهداف چشمانداز ۲۰۳۰ شامل توسعه صنایع دفاعی بومی، گسترش همکاریهای فناورانه و ایفای نقش در امنیت منطقه گره خورده است. این روند در چارچوب گرایش گستردهتر منطقه به همکاریهای امنیتی مستقلتر قرار دارد. در مجمع دیپلماسی آنتالیا در آوریل ۲۰۲۶، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، خواستار ایجاد چارچوب امنیتی منطقهای با مشارکت کشورهایی مانند عربستان سعودی، پاکستان و مصر شد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
عربستان سعودی هماکنون یکی از پیشرفتهترین ناوگانهای هوایی خاورمیانه را در اختیار دارد که به جنگندههای اف-۱۵، یوروفایتر تایفون، و پاناویا تورنادو متکی است؛ خرید جنگندههای نسل پنجم مانند افـ۳۵ بیشتر بهمعنای ارتقای کیفی خواهد بود تا جایگزینی کامل ناوگان فعلی.
گلف اینترنشنال در ادامه مینویسد علاقه عربستان سعودی به کاآن بهمنزله جایگزینی اف-۳۵ نیست، بلکه ادامه سیاست تنوعبخشی تامینکنندگان تسلیحاتی محسوب میشود. عربستان سعودی همواره میان همکاریهای دفاعی آمریکا و اروپا توازن برقرار کرده است تا علاوه بر حفظ توان عملیاتی، انعطاف دیپلماتیک و اهرم صنعتیاش را نیز حفظ کند.
خرید تسلیحات در خلیج فارس همواره ابزار دیپلماتیک نیز بوده است. بررسی همزمان چند گزینه میتواند قدرت چانهزنی با تامینکنندگان اصلی را افزایش دهد، بهویژه زمانی که فروش سامانههای پیشرفته با محدودیتها و شروط سیاسی همراه باشد. از این منظر، تعامل با کاآن میتواند بخشی از راهبرد گستردهتر ریاض در روابط با واشنگتن باشد.
پیشنهاد ترکیه بعد دیگری نیز دارد: مشارکت صنعتی و احتمال تولید داخلی. این موضوع با اهداف چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی در زمینه بومیسازی صنایع دفاعی همراستا است. همکاریهای اخیر دو کشور در زمینه پهپاد، هلیکوپتر و خودروهای زرهی نیز زمینه اعتماد و همکاری بیشتر را فراهم کرده است.
نخستین پرواز جنگنده کاآن در فوریه ۲۰۲۴ انجام شد و انتظار میرود نمونههای آزمایشی بیشتری تا سال ۲۰۲۶ ساخته شوند. پیشبینی میشود نخستین مرحله تحویل اواخر این دهه صورت بگیرد. در نخستین سری تولیدی از موتور آمریکایی اف۱۱۰ استفاده خواهد شد، و ترکیه همزمان در حال توسعه موتور بومی است.
