در حالی که تنها ۲۴ روز تا آغاز رقابت‌های جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک باقی مانده، تیم فوتبال جمهوری اسلامی ایران با یکی از بی‌سابقه‌ترین بحران‌های تاریخ خود مواجه است و هنوز هیچ‌یک از بازیکنان، اعضای کادر فنی و مدیران این تیم ویزای آمریکا ندارند.

به این ترتیب ایران که نخستین تیم آسیا بود که جواز حضور در جام جهانی را به دست آورد، اکنون حتی اصل حضورش در این مسابقات نیز با ابهام‌های جدی روبرو است. در این راستا ماتیاس گرافستروم، دبیرکل فیفا، با هدف آخرین تلاش‌ها برای حل این مشکل، جلسه‌ای فوری با مهدی تاج، رئيس فدراسیون فوتبال ایران در استانبول ترکیه برگزار کرد؛ موضوعی که تاثیر مستقیم تنش‌های سیاسی و انزوای بین‌المللی جمهوری اسلامی را بر فوتبال ایران، بیش از هر زمان دیگری، آشکار می‌کند.

امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران، امروز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت، پیش از اعزام کاروان این تیم به ترکیه، آشکارا درباره این وضع ابراز نگرانی کرد و گفت: «امیدواریم به ۲۸ بازیکن ویزا بدهند، چون اگر ویزا صادر نشود، کارمان بسیار مشکل‌تر می‌شود.»

این اظهارات قلعه‌نویی در حالی مطرح می‌شود که مهدی تاج نیز تایید کرده بود تا این لحظه به هیچ‌یک از بازیکنان و اعضای کاروان ویزا داده نشده و «خیلی هم دیر شده است».

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه در نشست هفتگی با خبرنگاران در تهران، درباره بحران صدور ویزا برای تیم ملی فوتبال ایران گفت: «طبق مقررات فیفا، صدور روادید برای تیم‌های شرکت‌کننده وظیفه دولت‌های میزبان است و در اینجا فیفا طرف حساب ما است. با این حال تردیدی نیست که آمریکا بارها تعهدات میزبانی را نقض کرده است. اظهارنظرهایی هم که مطرح می‌شود، مبنی بر اینکه ممکن است برای برخی از اعضای تیم به بهانه‌های خودساخته ویزا صادر نشود، اصلا قابل قبول نیست.»

اظهارات بقایی نشان می‌دهد موضوع ویزا از یک مسئله ورزشی فراتر رفته و به موضوعی دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی، فیفا و دولت آمریکا تبدیل شده است.

همچنین با وجود دیدار مهدی تاج با دبیرکل فیفا، این نهاد بین‌المللی هیچ تضمین مشخصی درباره صدور روادید به مقام‌های فوتبال ایران نداده است. گرافستروم پس از این دیدار گفت که با فدراسیون فوتبال ایران درباره «مسائل اجرایی» گفتگو شد، اما از ارائه هرگونه جزئیات درباره صادر شدن یا نشدن ویزا خودداری کرد؛ سخنانی محتاطانه که به نگرانی‌ فدراسیون فوتبال ایران درباره وضعیت سفر تیم ملی به آمریکا دامن زد.

بحران ویزا تنها یکی از نشانه‌های انزوای فزاینده فوتبال ایران است. پس از آنکه بیش از ۴۰ کشور جهان درخواست بازی‌های دوستانه با تیم ایران را رد کردند، حالا مهدی محمدنبی، نایب‌رئیس فدراسیون فوتبال ایران، می‌گوید آن‌ها تنها موفق شده‌اند در ترکیه یک بازی تدارکاتی با تیم فوتبال گامبیا قطعی کنند؛ تیمی که در رده نازل ۱۱۶ در رتبه‌بندی فیفا قرار دارد و تاکنون هیچ‌گاه به جام‌ جهانی راه نیافته است.

در حالی که پیدا کردن حتی یک حریف تمرینی قدرتمند و برگزاری بازی دوستانه با تیم‌های حاضر در جام جهانی، به یک معضل بزرگ برای تیم فوتبال جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده، دیگر تیم‌های آسیایی حاضر در جام جهانی با افتخارات و جایگاهی به‌مراتب پایین‌تر از ایران، در هفته‌های گذشته به مصاف بهترین تیم‌های اروپایی رفته‌اند. در آخرین مورد، تیم ملی عراق که برای اولین بار به جام جهانی رسیده، بازی دوستانه با تیم ملی اسپانیا، قهرمان اروپا، را قطعی کرده است.

برخی منتقدان در کنار اشاره به تاثیر مهم سیاست‌های جنگ‌طلبانه جمهوری اسلامی و انزوای بین‌المللی این حکومت در فوتبال، چنین روندی را نتیجه سال‌ها حضور مهدی تاج در راس فدراسیون فوتبال ایران می‌دانند. تاج که سابقه عضویت در سپاه پاسداران را دارد، طی سال‌های گذشته یکی از نزدیک‌ترین مدیران ورزشی جمهوری اسلامی به نهادهای امنیتی و نظامی بود. پیشینه‌ای که همین چند هفته پیش سبب شد او در فرودگاه ونکوور، از ورود به خاک کانادا برای شرکت در کنگره فیفا منع شود. مقام‌های کانادایی مستقیم اعلام کردند افراد وابسته به سپاه پاسداران اجازه ورود به این کشور را ندارند.

در فهرست ۳۰ نفره امیر قلعه‌نویی برای جام جهانی نام سردار آزمون، گلزن‌ترین مهاجم یک دهه اخیر فوتبال ایران، هم دیده نمی‌شود. سردار آزمون پس از انتشار تصویری از خود در کنار حاکم دبی، هم‌زمان با آغاز جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، از تیم فوتبال ایران خط خورد و قوه قضاییه جمهوری اسلامی اموالش در ایران را مصادره کرد. خط خوردن او از فهرست مسافران جام جهانی به دلایل غیرفوتبالی در حالی که مهدی طارمی، دیگر مهاجم ثابت ایران، هم مدت‌ها است از شرایط آرمانی دور شده و در فوتبال یونان نیز نیمکت‌نشین است، نشانه دیگری از اولویت یافتن ملاحظات سیاسی بر معیارهای فنی در فوتبال ایران است.

اکنون اگرچه هنوز این احتمال وجود دارد که روادید اعضای تیم فوتبال در روزهای آینده صادر شود، تاخیر کم‌سابقه در این روند همراه با لغو مسابقات تدارکاتی، حذف چهره‌های شناخته‌شده و فشارهای سیاسی بر فوتبالیست‌ها، تصویری روشن از وضعیت کنونی فوتبال ایران ارائه می‌دهد.

فوتبالی که روزگاری با ستاره‌های جهانی‌اش از اصلی‌ترین قدرت‌های بلامنازع آسیا بود و می‌توانست در جام‌ جهانی‌ها از قهرمان جهان و اروپا امتیاز بگیرد، حالا در آستانه جام جهانی نه‌تنها درگیر بحران فنی و اداری است، بلکه بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.