کاهش شدید قیمت نفت در هفته‌های اخیر موقعیت دولت دونالد ترامپ را در مذاکرات جاری با ایران تقویت کرده است. ایران با وجود از دست دادن بخش عمده نیروی دریایی و هوایی‌اش، در ماه‌های گذشته از طریق تهدید نفتکش‌ها در تنگه هرمز با پهپاد و قایق‌های تندروی حامل مواد منفجره، فشار اقتصادی قابل توجهی ایجاد کرده بود که موجب افزایش قیمت نفت و بنزین شد و ذخایر جهانی نفت به پایین‌ترین سطح در دهه‌های اخیر رسید.

به نوشته سی‌ان‌ان، شرایط بازار نفت اکنون در حال تغییر است. معامله‌گران انتظار دارند کمبود تاریخی عرضه به‌سرعت جای خود را به مازاد عرضه بدهد، زیرا میلیون‌ها بشکه نفت بار دیگر از خلیج فارس وارد بازار جهانی می‌شود. به همین دلیل، قیمت نفت برنت در حدود ۷۰ دلار در هر بشکه نوسان می‌کند، رقمی که حتی از قیمت دو هفته پیش از آغاز جنگ نیز پایین‌تر است.

هرچند سطح پایین ذخایر نفت خام همچنان نگرانی مهمی محسوب می‌شود و بازار نفت هنوز به وضعیت مطلوب دولت آمریکا نرسیده است، کاهش قابل‌ملاحظه قیمت نفت از فشار بر مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای امضای سریع توافقی که احتمالا به سود حکومت ایران باشد کاسته و زمان بیشتری در اختیار واشنگتن قرار داده است.

در طول جنگ حدود ۱.۴ میلیارد بشکه از عرضه جهانی نفت از بازار حذف شد و این موضوع ذخایر راهبردی و تجاری نفت را به پایین‌ترین سطح در چند دهه اخیر رساند. کاهش عرضه موجب شد قیمت بنزین به بالاترین سطح چهار سال گذشته برسد.

با این حال، تحلیلگران صنعت نفت اکنون انتظار دارند بازار با مازاد قابل توجه عرضه روبه‌رو شود. بازگشایی تنگه هرمز باعث شده است ده‌ها میلیون بشکه نفت دوباره وارد بازار شود، اما در مقابل، تقاضا در طول جنگ به‌دلیل افزایش قیمت‌ها و کمبود سوخت کاهش یافته است. ناتاشا کانوا، رئیس بخش راهبرد کالاهای اساسی در جی‌پی مورگان، می‌گوید بازار در شرایط فعلی به این حجم نفت نیاز ندارد و افزایش عرضه با تقاضای ضعیف مواجه خواهد شد.

سی‌ان‌ان در ادامه می‌نویسد تقاضای جهانی ممکن است هرگز به سطح پیش از جنگ بازنگردد، به‌ویژه در چین و اروپا که طی ماه‌های گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در بخش برقی‌سازی انجام داده‌اند. برآورد آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد تقاضای جهانی در سال آینده فقط حدود دو میلیون بشکه در روز افزایش پیدا خواهد کرد، در حالی که عرضه حدود هشت میلیون بشکه در روز است؛ این وضعیت به مازاد قابل‌توجه عرضه منجر خواهد شد.

بر همین اساس، جی‌پی مورگان احتمال می‌دهد قیمت نفت در سال آینده به حدود ۶۰ دلار در هر بشکه برسد. برخی پیش‌بینی‌ها نیز حاکی از کاهش قیمت نفت به حدود ۵۰ دلار در هر بشکه تا سال ۲۰۲۸ است.

هم‌زمان، اوپک نیز برای حفظ جایگاهش در بازار، در حال افزایش تولید است و اگر برخی اعضا مانند عراق خواستار افزایش سهمیه‌ شوند، ممکن است تولید بیش از این افزایش پیدا کند. به گفته ویکاس دویودی، کارشناس راهبردی بازار نفت و گاز در گروه مک‌کواری، افزایش سقف تولید اوپک می‌تواند قیمت نفت را حتی به محدوده ۴۰ دلار در هر بشکه برساند.

در صورت تحقق چنین سناریویی، آمریکا دوباره با شرایط مشابه پیش از جنگ، یعنی قیمت‌های پایین و مازاد گسترده عرضه، روبه‌رو خواهد شد. این وضعیت موقعیت مذاکره‌کنندگان آمریکایی را در گفت‌وگوها برای پایان مناقشه با ایران تقویت می‌کند.

مشکل ذخایر راهبردی

در مقابل، سطح ذخایر نفت همچنان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها است. در مدتی که تنگه هرمز بسته بود، جهان برای جبران کمبود عرضه روزانه نزدیک به چهار میلیون بشکه از ذخایر راهبردی و تجاری برداشت کرد و اکنون این ذخایر به سطحی رسیده‌اند که از نظر تحلیلگران نگران‌کننده است.

ذخایر راهبردی نفت آمریکا اکنون کمتر از ۳۲۶ میلیون بشکه است‌، که نسبت به ۴۱۵ میلیون بشکه پیش از جنگ ۲۲ درصد کاهش نشان می‌دهد و پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۳ محسوب می‌شود. در صورت وقوع بحران‌های جدید از جمله بلایای طبیعی یا تشدید دوباره تنش با ایران، کاهش ذخایر اضطراری می‌تواند توان واکنش آمریکا را محدود کند.

ذخایر تجاری نیز در وضعیت مشابهی قرار دارند. موجودی نفت در کوشینگ در ایالت اوکلاهما، که یکی از مهم‌ترین مراکز ذخیره‌سازی و انتقال نفت آمریکا است، به کمتر از ۲۰ میلیون بشکه رسیده است. اگر ذخایر از این سطح پایین‌تر برود، مشکلات فنی ایجاد می‌کند؛ زیرا نفت موجود در کف مخازن با رسوبات مخلوط می‌شود و انتقال آن از طریق خطوط لوله دشوارتر خواهد شد.

دونالد ترامپ پیش از امضای یادداشت تفاهم با ایران نیز به این موضوع اشاره کرده و هشدار داده بود که پایین بودن ذخایر نفتی آمریکا می‌تواند به «فاجعه اقتصادی» منجر شود.

به گفته مقام‌های دولت آمریکا، هدف از دوره ۶۰ روزه یادداشت تفاهم، بازسازی ذخایر نفت جهانی و ارزیابی موقعیت ایران در مذاکرات است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز اعلام کرده است دولت قصد دارد از این فرصت برای افزایش دوباره ذخایر نفت استفاده کند و سپس، درباره گام‌های بعدی تصمیم بگیرد.