افزایش فقر و بیکاری، تداوم سلطه طالبان بر افغانستان و اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان باعث شده است که افغان‌ها همچنان برای رسیدن به کشورهای اروپایی مسیرهای پرخطر دریایی و زمینی را انتخاب کنند. این اقدام باعث شده که موارد بازداشت، کشته و ناپدید شدن افغان‌هایی که می‌کوشند به اروپا برسند در ترکیه و کشورهای مسیر بالکان افزایش یابد. یک گزارش وزارت کشور ترکیه نشان می‌دهد که از اول ژانویه تا آخر مارس ۲۰۲۶، بیش از ۳۰ هزار مهاجر غیرقانونی در ترکیه بازداشت شده‌اند، که در این میان ۹ هزار و ۸۷۹ نفر آنان افغان‌اند.

وزارت کشور ترکیه تصریح کرده است که نهادهای امنیتی این کشور مبارزه با مهاجرت غیرقانونی را تشدید کرده‌اند و همزمان ده‌ها قاچاقبر انسان نیز بازداشت شده‌اند. به گزارش رسانه‌های ترکیه، از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از یک میلیون مهاجر غیرقانونی در این کشور دستگیر شده‌اند. تنها در سال ۲۰۲۵ نیز نزدیک به ۱۵۲ هزار مهاجر بازداشت شده‌اند که بیش از ۴۲ هزار نفرشان افغان بوده‌اند.

در هفته‌های اخیر نیز موارد متعددی از بازداشت مهاجران افغان گزارش شده است، از جمله ۲۳ مهاجر بدون مدرک در شهر قارص بازداشت و به مراکز اخراج منتقل شدند. پیش از این نیز در ماه ژانویه ۱۴ مهاجر افغان در همین شهر دستگیر شده بودند. بسیاری از این افراد پس از بازداشت در معرض اخراج اجباری به افغانستان قرار دارند.

با این حال، بازداشت تنها بخشی از واقعیت تلخ مهاجرت است. آن‌دسته از مهاجرانی که از کنترل نیروهای امنیتی عبور می‌کنند، اغلب با خطرات مرگبار در مسیرهای دریایی روبه‌رو می‌شوند. در یکی از تازه‌ترین رویدادها در اوایل آوریل، ۱۹ مهاجر افغان، از جمله یک نوزاد، در آب‌های ساحلی بودروم در جنوب‌غربی ترکیه جان باختند. این حادثه زمانی رخ داد که قایق بادی حامل مهاجران، پس از نادیده گرفتن دستور توقف نیروهای گارد ساحلی و به دلیل شرایط نامساعد جوی، واژگون شد. در این رویداد ۲۱ نفر نجات یافتند، اما یکی از آنان بعدا در بیمارستان جان باخت.

رسانه «انفو مایگرنت»، که درمورد امور مهاجرت در اروپا خبررسانی می‌کند، در گزارشی نوشت که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون، چندین رویداد مرگبار دیگر نیز ثبت شده است، از جمله کشته شدن ۱۴ مهاجر در ماه مارس در پی برخورد قایق آنان با کشتی گارد ساحلی در سواحل آنتالیا، و مرگ سه نفر و ناپدید شدن چهار تن دیگر در ماه فوریه در نزدیکی ازمیر. در حادثه‌ای دیگر در اوایل فوریه، ۱۵ مهاجر افغان در نزدیکی جزیره خیوس یونان جان باختند. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون دست‌کم ۸۳۱ مهاجر در دریای مدیترانه جان باخته یا ناپدید شده‌اند.

در کنار مسیر دریایی، مسیر زمینی بالکان نیز همچنان یکی از راه‌های اصلی عبور مهاجران به اروپا به شمار می‌رود که به‌رغم کنترل‌های شدید، به دلیل فعالیت شبکه‌های سازمان‌یافته قاچاق انسان، همچنان فعال است. این مسیر نه‌تنها برای عبور مهاجران، که برای قاچاق اسلحه و مواد مخدر نیز استفاده می‌شود. شبکه‌های قاچاق انسان متشکل از افغان‌ها در کشورهای مختلف از جمله صربستان، کرواسی، بلغارستان، یونان و مجارستان فعال‌اند و به اصلی‌ترین شبکه‌های این مسیر بدل شده‌اند.

قاچاقبران افغان با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه بسترهایی مانند تیک‌تاک و اینستاگرام، مهاجران را جذب می‌کنند و با انتشار ویدیوها و پیام‌های تبلیغاتی، مسیرهای مهاجرت را «آسان»، «امن» و «تضمینی» جلوه می‌دهند. در حالی‌که افغان‌ها بیش‌ترین قربانیان مسیر مهاجرت را تشکیل می‌دهند و در میان ناپدیدشدگان و کشته‌شدگان در اول فهرست قرار دارند، اما قاچاقبران در شبکه‌های اجتماعی مدعی‌اند که گزینه‌های مختلفی برای رسیدن به کشورهای اروپایی وجود دارد و مسیر امن است.

بررسی‌ ده‌ها صفحه در تیک‌تاک و اینستاگرام نشان می‌دهد که شماری از این قاچاقبران پیش‌تر از کشورهای اروپایی اخراج شده‌اند یا به دلیل سوءپیشینه قادر به دریافت اقامت قانونی نبوده‌اند. این افراد با استفاده از تجربه و ارتباطاتشان وارد شبکه‌های قاچاق می‌شوند و در مسیرهای بالکان فعالیت می‌کنند. آنان اغلب در کنار قاچاق انسان، در تجارت غیرقانونی اسلحه و مواد مخدر نیز نقش دارند و مهاجرت غیرقانونی را به بخشی از یک اقتصاد زیرزمینی گسترده بدل کرده‌اند.