با اینکه مذاکرات تهران و واشنگتن ادامه دارد، این پرسش همچنان مطرح است که اگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، توافقی را که اکنون روی میز قرار دارد تایید کند، اقدام او چه معنا و مفهومی خواهد داشت؟

آنچه ترامپ و تیمش از مفاد این توافق توصیف می‌کنند با آنچه مقام‌های جمهوری اسلامی ترسیم می‌کنند بسیار متفاوت است. به نظر می‌رسد هیچ یک از نسخه‌های مطرح‌شده هنوز سازوکارهای اجرایی و ضمانت‌های روشنی ندارند، جز این تهدید ضمنی که اگر تهران از تعهداتش عقب‌نشینی کند، واشنگتن دوباره به جنگ یا دست‌کم به تحریم و محاصره کامل اقتصادی بازخواهد گشت.

به جز بازگشایی کامل و بدون قید و شرط تنگه هرمز، بعید است سایر کشورها از فهرست کامل و رسمیِ تعهدات هر یک از طرفین مطلع شود، مهم‌تر از همه به این دلیل که احتمالا رهبران جمهوری اسلامی جرئت ندارند به‌صراحت اعتراف کنند که همه خواسته‌های ترامپ را اجرا خواهند کرد.

از سوی دیگر، تقریبا بر همگان آشکار است که حتی در صورت تعهد رسمی حکومت ایران به چشم‌پوشی از اورانیوم غنی‌شده خود، این رژیم بارها بی‌اعتباری وعده‌هایش را ثابت کرده و نشان داده که به تعهدات خود پایبند نمی‌ماند.

برای مثال، جمهوری اسلامی در تعهدش طی توافق سال ۲۰۱۵ در دوران باراک اوباما گفته بود که «ماهیت کاملا صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران را تضمین خواهد کرد»، اما حالا کارشناسان و حتی نهادهای بین‌المللی درباره این موضوع نگرانی‌های بسیاری دارند.

این در حالی است که پیش‌تر نیز بارها و طی دهه‌های مختلف، ایران متعهد شده بود به دنبال سلاح هسته‌ای نمی‌رود و حالا می‌بینیم که بحث اصلی بر سر اورانیوم غنی‌شده نزدیک به مصرف تسلیحاتی است.

بله، ترامپ می‌تواند و به احتمال زیاد هر اقدامی را که لازم باشد انجام خواهد داد تا جمهوری اسلامی را وادارد از «گرد و غبار هسته‌ای» خود دست بکشد، بازرسی‌های منظم از تاسیسات هسته‌ای‌اش را بپذیرد و مواردی از این دست، اما او در ژانویه ۲۰۲۹ کاخ سفید را ترک خواهد کرد و این سوال مطرح است که آیا رئیس‌جمهورهای بعدی، از جمله اسامی مطرحی مانند گاوین نیوسام یا حتی جی‌دی ونس، به همین اندازه قاطع و مصمم خواهند بود؟

آنچه می‌توان پیش‌بینی کرد این است که ایالات متحده روزی دوباره رئیس‌جمهوری ضعیف خواهد داشت، زیرا فارغ از هر اتفاقی که رخ دهد، دموکراسی همین‌گونه عمل می‌کند و هیچ چیز پیش‌بینی‌پذیر نیست. از این رو، باید از آنچه اکنون در دسترس است بیشترین بهره را برد.

اگر ترامپ در مقام یک رئیس‌جمهور مقتدر توافق با جمهوری اسلامی را بپذیرد، آمریکایی‌ها و کل کشورهای جهان نه‌تنها باید یقین داشته باشند که ترامپ ایران را وادار خواهد کرد به کل مفاد توافق ــ حتی تعهداتی که از علنی کردنشان می‌پرهیزد ــ پایبند بماند، بلکه باید باور داشته باشند که او برنامه‌ای دارد تا جمهوری اسلامی را حتی بیش از آنچه تاکنون تضعیف کرده عقب براند؛ به‌گونه‌ای که دیگر نتواند در موقعیتی قرار بگیرد که از تعهداتش سر باز زند.

برگرفته از نیویورک‌پست