با پایان یافتن موسم حج ۲۰۲۶ و خروج زائران از مکه، منا، عرفات و مزدلفه، مقامهای سعودی عملیات بزرگ برچیدن تاسیسات موقت، نگهداری زیرساختها و آمادهسازی اماکن مقدس برای حج سال آینده را آغاز کردند.
بر اساس آمار رسمی، در سال ۲۰۲۶، یک میلیون و ۷۰۷ هزار و ۳۰۱ نفر مناسک حج را بجا آوردند که نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایشی ۲.۰۴ درصدی را نشان میدهد. از این تعداد، یک میلیون و ۵۴۶ هزار و ۶۵۵ نفر از خارج از عربستان سعودی وارد این کشور شدند که یک میلیون و ۴۸۵ هزار و ۷۲۹ نفر از طریق هوایی سفر کردند. ۱۶۰ هزار و ۶۴۶ نفر از زائران هم شهروند یا ساکن عربستان سعودی بودند.
به گزارش عربنیوز، تاسیسات موقت در منا پس از بازرسی و تعمیر برچیده و برای استفاده مجدد انبار میشوند. جادهها نیز پاکسازی و سامانههای خنککننده سرویس میشوند. تجهیزات اضطراری هم پس از بازرسیهای فنی، به مراکز منطقهای بازگردانده میشوند.
به گفته یکی از نمایندگان سازمان هلال احمر سعودی، این نهاد بلافاصله پس از پایان حج، فرایندهای مربوط به جمعبندی عملیات را آغاز میکند. او به عربنیوز گفت: «پس از پایان موسم حج، سازمان هلال احمر سعودی اجرای فرایندهای پایانبخشی عملیاتی به مراکز امدادی فصلی و آمادهسازی آنها برای موسمهای آینده را بر اساس برنامههای سازمانیافته که حفظ آمادگی و بهرهبرداری بهینه از منابع را تضمین میکنند، آغاز میکند.»
این سازمان در طول حج از دو نوع مرکز امدادی استفاده میکند: مراکز دائمی با سازههای فولادی و مراکز موقت متشکل از چادرها و اتاقکهای قابلحمل. مراکز دائمی پس از پایان موسم ایمنسازی و تعطیل میشوند و سازههای موقت هم برچیده و برای استفاده در آینده، به انبارها منتقل میشوند.
این نماینده افزود: «در مورد تجهیزات و دستگاههای پزشکی و امدادی نیز تمامی منابع و تجهیزات بهکارگرفتهشده در موسم حج فهرستبرداری و پس از بازرسیهای فنی لازم، از مناطق مختلف جمعآوری میشوند.»
بخشی از عملیات پس از حج بازرسی جادهها، تونلها، سامانههای آبرسانی، شبکههای برق و زیرساختهای خنککنندهای است که در طول موسم به دلیل استفاده زیاد تحت فشار قرار گرفتهاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این فرایند با بازرسیهای جامع در دو سطح آغاز میشود. سطح نخست بر زیرساختهای دائمی مانند شبکههای برق و آب تمرکز دارد. تیمهای فنی هرگونه خسارت ناشی از فشار عملیاتی شدید در موسم حج را ارزیابی میکنند و در عین حال برنامههای نگهداری معمول را نیز ادامه میدهند.
سطح دوم بر تاسیسات موقت و داراییهای عملیاتی متمرکز است که بر اساس وضعیتشان دستهبندی میشوند. بخشی از آنها تعمیر و بازسازی و برای استفاده در حج سال بعد آماده میشوند، بخشی دیگر هم بهصورت ایمن ذخیره میشوند. تجهیزات آسیبدیده نیز بهطور کامل با نمونههای جدیدتر و کارآمدتر جایگزین میشوند.
دوره پس از حج یکی از دشوارترین مراحل به شمار میرود، زیرا هزاران دارایی و تجهیز در مناطق وسیعی پراکندهاند و باید در زمانی محدود بازسازی و آماده شوند. آن هم در حالی که پروژههای توسعهای جدید نیز همزمان در اماکن مقدس در حال اجرا هستند.
سامانههای حملونقل نیز تحت عملیات نگهداری قرار میگیرند. اتوبوسهایی که برای جابهجایی زائران استفاده شدهاند سرویس و به بهرهبرداران بازگردانده میشوند. قطار مشاعر مقدسه (Al-Mashaaer Al-Mugaddassah Metro) هم پیش از ورود به حالت آمادهباش تا موسم حج بعدی، تحت بازرسیهای فنی قرار میگیرد.
مدیریت پسماند هم یکی از بزرگترین چالشهای پس از حج به شمار میرود. به گفته سلطان الحارثی، سخنگوی مرکز ملی مدیریت پسماند، طی حج انواع مختلفی از زباله تولید میشود. از جمله پسماندهای شهری، پسماندهای درمانی، ضایعات کشتارگاهها و پسماندهای ناشی از مراسم قربانی دامها.
الحارثی به عربنیوز گفت: «در موسم حج به دلیل تعداد بسیار زیاد زائران و تنوع گسترده خدمات ارائهشده در اماکن مقدس، انواع مختلفی از پسماند تولید میشود. برای هر نوع پسماند باید مسیر مشخصی در نظر گرفته شود تا پردازش مناسب، دفع ایمن و کاهش آثار زیستمحیطی آن تضمین شود.»
پسماندهای شهری به محل دفن زباله «العُکیشیه» منتقل میشوند. پسماندهای درمانی بیمارستانها و درمانگاهها نیز به مراکز تخصصی پردازش در خارج از مکه انتقال مییابند. ضایعات کشتارگاهها در مراکز ویژه، دفع و پردازش میشوند و پسماندهای ناشی از قربانی کردن دامها در محل دفن زباله «فج الحرمین» پردازش میشوند.
به گفته الحارثی، بزرگترین چالش، افزایش ناگهانی حجم زبالهها در بازهای کوتاه است. او همچنین به رعایت نکردن مقررات از سوی برخی ارائهدهندگان خدمات و محدود بودن تعداد شرکتهای تخصصی مدیریت پسماند در بخش خصوصی اشاره کرد و افزود: «این چالشها مستلزم سطح بالایی از هماهنگی میان نهادهای ذیربط، افزایش پایبندی به مقررات و توانمندسازی بیشتر شرکتهای تخصصی بخش خصوصی برای مشارکت در ارائه راهحلهای پایدارتر است.»
دوره پس از حج مرحلهای حیاتی در آمادهسازی اماکن مقدس برای زائران آینده است که طی آن، عملیات نگهداری، بازرسی، ارزیابیهای عملیاتی و ارتقای زیرساختها در سراسر سال ادامه پیدا میکند.
