تنش طالبان و پاکستان؛ میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری چین در معرض خطر

چین از یک سو روابط نزدیک سیاسی، اقتصادی و حتی همکاری‌های دفاعی با حکومت و ارتش پاکستان دارد و از سوی دیگر پس از بازگشت طالبان به قدرت، تلاش کرده است روابطش با رژیم طالبان را گسترش دهد

وزیر خارجه چین هنگام ورود به کابل و استقبال وزیر خارجه طالبان‌-Taliban Foreign Ministry / AFP

افزایش تنش میان رژیم طالبان و پاکستان باعث نگرانی چین شده است و پکن بیم دارد که سرمایه‌گذاری‌های هنگفتش در افغانستان و پاکستان به خطر بیفتد. طی دو هفته گذشته مقام‌های چینی تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها را افزایش داده‌اند و نماینده ویژه چین برای افغانستان نیز دو بار با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در کابل دیدار کرده است. 

روز جمعه ۲۲ اسفند (۱۳ مارس) نیز امیرخان متقی در تماس تلفنی با وانگ یی، وزیر خارجه چین، دراین باره گفتگو کرده است. در اطلاعیه وزارت خارجه رژیم طالبان آمده است که امیرخان متقی در واکنش به حملات پاکستان در افغانستان گفته است که افغانستان «حق مشروع» دفاع از مردم و تمامیت ارضی خود را دارد، اما از راه‌ حل سیاسی به جای تشدید درگیری حمایت می‌کند.» در این اطلاعیه همچنین ذکر شده است: «متقی افزود که بمباران‌ها و حملات موشکی پاکستان عمدتا غیرنظامیان، زنان و کودکان را هدف قرار می‌دهد و تاسیسات غیرنظامی را نابود می‌کند، که نمونه بارز آن حملات دیشب در کابل و قندهار است.» در همین اطلاعیه به نقل از وزیر خارجه چین درباره افزایش تنش میان رژیم طالبان و پاکستان نیزآمده است: «اقدامات نظامی راهی برای حل مشکلات نیست و این امر سطح تنش را افزایش می‌دهد.» وزیر خارجه چین همچنین تاکید کرده است که پکن می‌خواهد در ایجاد تفاهم و اعتماد میان طرف‌ها نقشی «سازنده» ایفا کند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

در واقع جلوگیری از افزایش تنش و ایجاد تفاهم میان رژیم طالبان و پاکستان به تامین منافع چین در منطقه کمک می‌کند. چین با هر دو کشور ارتباط نزدیک دارد و علاوه بر روابط سیاسی، منافع اقتصادی‌اش در این منطقه را نیز دنبال می‌کند. 

چین با پاکستان و افغانستان مرز مشترک دارد و در سال‌های اخیر روابط نزدیکی با رژیم طالبان برقرار کرده است. در کنار این روابط سیاسی، پکن در بخش معادن و منابع زیرزمینی افغانستان نیز سرمایه‌گذاری کرده است. قاعدتا افزایش تنش و احتمال تبدیل شدن این تنش‌ها به جنگی گسترده سرمایه‌گذاری‌های چین را با خطر مواجه خواهد کرد. 

از سوی دیگر، بازار افغانستان نیز یکی از مقاصد کالاهای چینی به شمار می‌رود و افزایش ناامنی و تنش این بازار را نیز با مشکل مواجه خواهد کرد. 

در کنار نگرانی‌های چین درباره افغانستان، وضعیت امنیتی پاکستان نیز برای پکن اهمیت بسیار دارد، زیرا چین میلیاردها دلار در پروژه‌های زیرساختی این کشور سرمایه‌گذاری کرده است. بخش بزرگی از این سرمایه‌گذاری‌ها در بندر گوادر در ایالت بلوچستان انجام شده است. بندر گوادر برای چین اهمیت استراتژیک دارد، زیرا از طریق آن به دریای عرب و خلیج فارس دسترسی مستقیم پیدا می‌کند. این بندر یکی از مهم‌ترین بخش‌های پروژه بزرگ «دالان اقتصادی چین–پاکستان» (CPEC) به شمار می‌رود که چین را از طریق پاکستان به خاورمیانه و آفریقا وصل می‌کند. 

در عین حال در ایالت بلوچستان نیز حملات «ارتش آزادی‌بخش بلوچستان» علیه نظامیان پاکستان و تاسیسات دولتی افزایش یافته است. همزمان در ایالت خیبرپختونخوا نیز، که با افغانستان مرز مشترک دارد، حملات مسلحانه، انفجاری، انتحاری و گروگان‌گیری تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) افزایش یافته است. «ارتش آزادی‌بخش بلوچستان» پروژه‌های چین در این ایالت را به نفع ساکنان بومی بلوچستان نمی‌داند و حکومت مرکزی پاکستان را، که اغلب در اختیار پنجابی‌ها است، به «غارت» منابع زیرزمینی این ایالت با همکاری چین متهم می‌کند. 

در ماه‌های اخیر این گروه حملات گسترده‌تری را در ایالت بلوچستان انجام داده و سطح تهدید علیه پروژه‌های چین را افزایش داده است. در کنار این مسئله، افزایش ناامنی در ایالت خیبرپختونخوا نیز منافع چین را تهدید می‌کند. بیشتر این حملات به دست تحریک طالبان پاکستان انجام می‌شود؛ گروهی که روابط نزدیکی با رژیم طالبان در افغانستان دارد. 

در ماه‌های گذشته تحریک طالبان پاکستان برای حمله به نیروهای نظامی پاکستان از پهپادهای تجاری مجهز به مواد منفجره استفاده کرده است. این مسئله نگرانی‌هایی را ایجاد کرده که این نوع حملات ممکن است در آینده پروژه‌های اقتصادی چین در پاکستان را نیز هدف حمله قرار دهد. 

در همین حال، وزارت دفاع رژیم طالبان نیز در طول دو هفته گذشته چندین بار مدعی شده است که در داخل خاک پاکستان و علیه برخی پایگاه‌های نظامی این کشور حملات پهپادی انجام داده است. تداوم چنین حملاتی می‌تواند سطح تنش میان دو طرف را افزایش دهد و در نتیجه باعث ایجاد نگرانی در میان سرمایه‌گذاران خارجی در پاکستان شود. 

آصف علی زرداری، رئیس‌جمهوری پاکستان، روز شنبه ۲۳ حوت/اسفند حملات پهپادی رژیم طالبان به این کشور را محکوم کرد. او به رژیم طالبان هشدار داد که با انجام این حملات پهپادی از «خط قرمز» عبور کرده‌اند. زرداری گفت: «پاکستان هدف قرار گرفتن غیرنظامیان را تحمل نخواهد کرد.» او تاکید کرد که خاک افغانستان نباید برای اهداف تروریستی علیه همسایگان این کشور استفاده شود. زرداری همچنین تصریح کرد که از مردم پاکستان در برابر این حملات دفاع خواهد کرد. 

در کنار تمامی این تحولات، افزایش تنش میان رژیم طالبان و پاکستان ممکن است برای فعالیت گروه‌های افراطی و تروریستی در منطقه فرصتی تازه فراهم کند، از جمله شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) و همچنین جنگجویان اویغور که خواهان ایجاد منطقه‌ای خودمختار در ایالت سین‌کیانگ چین هستند. این جنگجویان اکنون در شمال شرق افغانستان و در مناطق مرزی میان افغانستان، پاکستان و چین حضور دارند. 

چین از یک سو روابط نزدیک سیاسی، اقتصادی و حتی همکاری‌های دفاعی با حکومت و ارتش پاکستان دارد و از سوی دیگر پس از خروج نیروهای آمریکایی و ناتو از افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، تلاش کرده است روابطش با رژیم طالبان را گسترش دهد. در چنین شرایطی، چین تلاش می‌کند با استفاده از راه‌های دیپلماتیک مانع تشدید درگیری‌ها شود تا ثبات منطقه‌ای و همچنین منافع اقتصادی‌اش در افغانستان و پاکستان حفظ شوند. 

بیشتر از اقتصاد