جمعه خان فاتح، معاون پیشین استاندار طالبان در زابل و از فرماندهان تاجیکتبار طالبان در شهرستان پنچگانه درواز استان بدخشان، اکنون بی آنکه در ساختار حکومت طالبان مقامی داشته باشد، در زادگاهش در شهرستان نسی به سر میبرد.
منابعی در بدخشان گزارش دادهاند که طالبان پشتونتبار وابسته به ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، از جمعه خان فاتح خواستهاند که سلاحهایش را به آنان تحویل دهد و همچنین در استخراج معادن، به ویژه معادن طلا، مداخله نکند.
جمعه خان فاتح اکنون بر سر یک دوراهی قرار دارد. اگر درخواست طالبان پشتونتبار را نپذیرد و سلاحهایش را تحویل ندهد، با مداخله نظامی طالبان پشتون مواجه خواهد شد؛ نیروهایی که در چند ماه اخیر حضورشان در اطراف شهرستان پنجگانه درواز افزایش یافته است. حتی پس از برکناری جمعه خان فاتح، طی حدود ده روز گذشته، حضور نظامیان طالبان در بدخشان بیشتر هم شده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
ویدیوهایی که نیروهای طالبان در شبکههای اجتماعی منتشر کردهاند، نشان میدهد که شماری از نیروهای ویژه وابسته به طالبان حوزه قندهار در حال حرکت به سمت بدخشاناند. با این حال، طالبان پشتونتبار تاکنون به شکل علنی افزایش حضور نظامی خود در بدخشان را تایید نکردهاند.
از سوی دیگر، بیش از یک ماه است که واحد هزار نفری محافظت از معادن، متشکل از نیروهای وابسته به ملا هبتالله آخندزاده، در بدخشان و اطراف معادن طلا مستقرند.
جمعه خان فاتح که نمیخواهد از کنترل معادن طلای بدخشان دست بکشد، پس از منصوب شدن به عنوان معاون استاندار طالبان در زابل، در یک سخنرانی در میان مردم بدخشان مدعی شده بود که ده هزار نیروی نظامی در اختیار دارد. او گفته بود که در شهرستان نسی دو هزار و ۵۰۰ نظامی مجهز به تجهیزات سنگین تحت فرمانش هستند و در شهرستانهای پنجگانه درواز نیز تا سه هزار و ۵۰۰ نیروی نظامی از او تبعیت میکنند.
ویدیوی این سخنرانی به شکل گسترده در شبکههای اجتماعی منتشر شد و با حساسیت طالبان حوزه قندهار، به رهبری ملا هبتالله آخندزاده، مواجه شد. ادعای در اختیار داشتن نیرویی ده هزار نفری برای یک فرمانده محلی در بدخشان، ادعای بزرگی بود. در مقابل، طالبان پشتونتبار با قدرت گرفتن و اتحاد نیروهای طالبان غیرپشتون مخالفاند.
این سخنرانی جمعه خان فاتح، سبب شد طالبان حوزه قندهار، که به انحصار شدید قدرت پایبندند، بیش از گذشته به او بدگمان شوند و زمینه برکناری او از مقام دولتی در حکومت طالبان را فراهم کنند.
منابع در بدخشان میگویند که جمعه خان فاتح تمایل دارد بار دیگر در شهرستان پنجگانه درواز مسئولیت داشته باشد و همچنین کنترلش بر چگونگی استخراج معادن را حفظ کند. اما این خواسته در شرایط کنونی برای طالبان پذیرفتنی نیست و آنان خواستار خلع سلاح او و نیروهایش هستند.
پس از مداخله جمعه خان فاتح در استخراج معادن طلا، ادعای در اختیار داشتن نیروی نظامی گسترده و استفاده از آنها به منزله ابزار فشار و قدرت، او در نوار صوتی تازه منتشرشده تاکید میکند که هیچ اختلافی با رژیم طالبان ندارد.
او میگوید: «این نظام از ما و شما است و ما و شما برای این نظام جانفشانی کردیم و چقدر زحمت کشیدیم. ما این نظام را هیچ وقت از دست نمیدهیم. این نظام وابسته به مردم و قوم خاصی نیست که با یک ناراحتی علیه ما موضع بگیرد.»
جمعه خان فاتح همچنین گفت که قاری فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، به او اطمینان داده است که رژیم طالبان علیه او هیچ اقدام نظامی نخواهد کرد.
او گفت: «قاری صاحب فصیحالدین گفت که هر چه در رسانهها میگویند و میشنویم دسیسه و تبلیغات دشمن است. اینکه میگویند نیروهایی که به بدخشان آمدند به خاطر سرکوب و خلع سلاح فلانی میروند، حقیقت ندارد و دروغ است.»
هرچند جمعه خان فاتح دستکم در طول دو هفته گذشته دو بار مدعی شده است که هیچ اختلافی با رژیم طالبان ندارد، اما به نظر میرسد این موضعگیری نوشدارو پس از مرگ سهراب باشد.
سطح زندگی جمعه خان فاتح در طول پنج سال حاکمیت طالبان دگرگون شده و به یک زندگی تجملاتی تبدیل شده است که از نیروهای مسلح، خودروهای لندکروزر و زرهی و خانههای مجلل برخوردار است. اما دنبال کردن کارزار تغییر اجباری مذهب اسماعیلیان به مذهب حنفی، رسانهای شدن این موضوع و همچنین افشای زندگی تجملاتی او، جایگاهش را در میان حلقه طالبان حوزه قندهار متزلزل و آنان را به او بدگمان کرد. اکنون او نظارهگر آن است که همه دستاوردهایش و همچنین سالها جنگیدن برای طالبان در دوران نظام جمهوری، نقش بر آب شده و در آستانه خلع سلاح و از دست دادن کنترل بر معادن طلا قرار دارد.
در حکومت طالبان، انحصار شدید قدرت برقرار است و بخش عمده قدرت در اختیار طالبان پشتون است. طالبان تاجیکتبار و ازبکتبار در این حکومت بیشتر نقشی نمادین دارند و تحت فرمان طالبان پشتون فعالیت میکنند.
از سوی دیگر، بررسی عملکرد پنج ساله حکومت طالبان نشان میدهد که این گروه در این مدت کوشیده است اقتدار و قدرت نظامی طالبان غیرپشتون را در مناطق اصلی نفوذ آنان کاهش دهد و در مقابل نیروهای نظامی پشتون را در این مناطق مستقر کند. اکنون این سیاست در بدخشان، به ویژه در شهرستان پنجگانه درواز که تا چند ماه پیش قلمرو نفوذ جمعه خان فاتح بود، در حال اجرا است.
