دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر در نخستین نشست رسمی سهجانبه رهبران آمریکا، روسیه و چین در شهر شنژن دیدار کردند. این گفتگو در اقامتگاه دولتی کیلین ویلا و در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، اپک، برگزار شد و بیش از یک ساعت و نیم طول کشید. ترامپ خواستار مذاکره درباره کاهش تسلیحات هستهای شد و پوتین از جنگ اوکراین سخن گفت.
رئيسجمهوری ایالات متحده در آغاز نشست گفت سه کشور با برگزاری این دیدار «تاریخساز» شدهاند و بهعنوان دارندگان بزرگترین زرادخانههای هستهای جهان میتوانند برای کاهش شمار این سلاحها و احتمال استفاده از آنها مذاکره کنند. شی بر ادامه تماسهای منظم در سطح عالی و ایجاد سازوکارهای ارتباطی برای جلوگیری از خطای محاسباتی در بحرانها تاکید کرد. پوتین هم با اشاره به نقش سه کشور در تاسیس سازمان ملل متحد گفت آنها در حفظ امنیت بینالمللی و حل مناقشههای منطقهای مسئولیت مشترک دارند.
درخواست ترامپ برای ورود چین به مذاکرات هستهای در حالی مطرح شد که پیمان نیواستارت در فوریه ۲۰۲۶ منقضی شد. این پیمان برای شمار کلاهکهای راهبردی مستقر آمریکا و روسیه و سامانههای حامل آنها سقف تعیین میکرد. با پایان اعتبار آن، آخرین محدودیتهای الزامآور دوجانبه بر این بخش از زرادخانههای دو کشور از میان رفت. ترامپ خواستار چارچوب تازهای است که چین را هم در بر بگیرد.
پکن در برابر درخواستهای پیشین برای ورود به مذاکرات کاهش تسلیحات، به اختلاف چشمگیر در اندازه زرادخانهها استناد کرده است. برآورد موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم نشان میدهد که در آغاز سال ۲۰۲۶، روسیه حدود پنج هزار و ۴۲۰، آمریکا پنج هزار و ۴۲ و چین حدود ۶۲۰ کلاهک هستهای در اختیار داشتند. در عین حال، شمار کلاهکهای چین از سال ۲۰۱۹ بیش از دو برابر شده است. شی هم روز پنجشنبه از هدف جهانی عاری از سلاح هستهای سخن گفت.
جنگ ایران و عبور نفت از تنگه هرمز
ترامپ در دیدار دوجانبه با شی گفت واشنگتن و پکن در تداوم عبور نفت از تنگه هرمز و جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای منافع مشترک دارند. اختلال در رفتوآمد کشتیها در پی جنگ ایران، امنیت عرضه انرژی را به یکی از موضوعات گفتگوی دو کشور تبدیل کرده است. شی در نشست سهجانبه بر همکاری برای حفظ ثبات زنجیره تامین انرژی و تشویق طرفهای درگیر به مذاکره تاکید کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پکن پیش از نشست شنژن هم با تهران رایزنی کرده بود. فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه بهتازگی به تهران رفت و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس جمهوری اسلامی و تیم مذاکرهکننده، از نقش چین در تلاشها برای پایان جنگ سخن گفت. در مقابل، دیوید پردو، سفیر آمریکا در پکن گفته بود واشینگتن همکاری چین در پرونده ایران را کافی نمیداند.
اوکراین از شنژن تا برلین
پوتین گفت جنگ اوکراین را در دیدارهای جداگانهاش با ترامپ و شی مطرح کرده است. به گفته یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کرملین، گفتوگوی ترامپ و پوتین حدود ۳۵ تا ۴۰ دقیقه طول کشید و بخشی از آن به جنگ اوکراین اختصاص داشت. این نخستین گفتوگوی حضوری آنها پس از نشست سال گذشته در آلاسکا بود. در بخش علنی نشست سهجانبه، پوتین بهصراحت از اوکراین نام برد و شی در چارچوبی کلیتر بر حل مناقشهها از راه دیپلماسی تاکید کرد.
دیدار شنژن یک هفته پس از مذاکرات هیئتهای آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی برگزار شد. ولودیمیر زلنسکی پس از آن مذاکرات گفت نمایندگان آمریکا احتمال عقبنشینی اوکراین از دونباس در ازای عضویت در ناتو را مطرح کردهاند. کییف با واگذاری خاک خود مخالفت کرده و مسکو عضویت اوکراین در ناتو را خط قرمز میداند.
همزمان با دیدار رهبران در چین، یک مقام آمریکایی به رویترز گفت انتظار میرود استیو ویتکاف و جرد کوشنر روز پنجشنبه در برلین با نمایندگان اوکراین و اروپا درباره تضمینهای امنیتی پس از جنگ و دور بعدی مذاکرات گفتوگو کنند.
شی یک روز پیش از نشست سهجانبه، در دیدار با پوتین بر گسترش همکاریهای اقتصادی و راهبردی پکن و مسکو تاکید کرده بود. او در دیدار با ترامپ، سومین گفتوگوی مفصل آنها در سال جاری، موضوع تایوان را پیش کشید و خواستار بهبود ارتباطات تجاری شد. ترامپ هم از خرید بیشتر محصولات کشاورزی آمریکا از سوی چین سخن گفت.
پکن در دو روز میزبانی اپک، هم روابط نزدیکش با مسکو را به نمایش گذاشت و هم مذاکره مستقیم با واشینگتن را درباره موضوعاتی پیش برد که از تجارت دوجانبه تا امنیت عرضه نفت را در بر میگیرد. گام بعدی در پرونده تسلیحات هستهای به این بستگی دارد که سه دولت پیشنهادهای مطرحشده در شنژن را به مذاکرات رسمی تبدیل کنند.

