رهبر طالبان در کابل؛ تأکید بر اطاعت از فرمان‌ها و اعطای لقب «شیخ‌الاسلام»

ملا هبت‌الله گفت که «جهاد» تا روز قیامت ادامه دارد

تصویر ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، که در سالگرد سقوط کابل در این شهر نصب شد‌ــ AFP

ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، سه‌شنبه ۲۶ آبان (۱۷ نومبر) در کنفرانسی دربارهٔ تأثیر فرمان‌هایش در دانشگاه کابل شرکت کرد و از مقام‌ها و اعضای طالبان، روحانیون و مردم خواست از تمام دستورها و فرمان‌هایش اطاعت کنند و به او احترام بگذارند.

آخندزاده که بیشتر وقت خود را در استان قندهار در جنوب افغانستان و تحت تدابیر شدید امنیتی می‌گذراند، در این سخنرانی، اطاعت از «امیر» را لازمهٔ وحدت و بقای «امارت اسلامی طالبان» دانست. 

رسانه‌های وابسته به رژیم طالبان نوشته‌اند که سه‌ هزار عالم دینی در این کنفرانس حضور داشتند و به ملا هبت‌الله آخندزاده که او را «از مدافعان اسلام و مسلمانان در عصر حاضر» توصیف کردند، لقب «شیخ‌الاسلام» اعطا کردند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

این لقب در نشستی اعطا می‌شود که در آن، انتقاد، شکایت، پیشنهاد یا دیدگاهی مخالفف سیاست‌های رهبر طالبان بازتاب نمی‌یابد. آنچه از این نشست برجسته شده هم ستایش ملا هبت‌الله آخندزاده و تأکید بر اطاعت از فرمان‌های او است. مضمون سخنرانی‌ها و درخواست‌های مکرر خود آخندزاده برای پیروی از «امیر» هم این برداشت را تقویت می‌کند که هدف از حضور او در کابل ایجاد فرصتی برای تجدید بیعت مقام‌های ارشد و روحانیون وفادار به طالبان با رهبر این گروه است. 

رهبر طالبان در سخنرانی خود، تأکید کرد که همه، از جمله وزیران، باید از او اطاعت کنند و به او احترام بگذارند. آخندزاده احترام به «امیر» را احترام به مردم دانست و از مقام‌های طالبان خواست از کسانی که از دستورهای او پیروی می‌کنند، تقدیر کنند. او تصریح کرد: «هر کسی که از امیر اطاعت می‌کند، او را تقدیر کنید. من به بزرگان و وزیران هم گفتم که باید تقدیر شوند. عمل کردن به فرمان‌های امیر احترام به امیر است. حمایت از فرمان‌ها، حکم‌ها، هدایات و توصیه‌ها باعث وحدت مسلمانان و مسدود شدن دروازه‌های فتنه می‌شود.» 

این تأکید بر اطاعت در حالی مطرح می‌شود که رهبر طالبان انتقاد از عملکرد و سیاست‌هایش را برنمی‌تابد و در بیش از پنج سال گذشته، بسیاری از منتقدان سیاست‌های طالبان و فرمان‌های آخندزاده بازداشت شده‌اند. حتی انتقاد در شبکه‌های اجتماعی نیز به برخوردهای مشابه انجامیده است

شیوهٔ رهبری ملا هبت‌الله آخندزاده نشان می‌دهد که او می‌خواهد اختیار تصمیم نهایی دربارهٔ مسائل افغانستان دست خودش باشد و مشورت و رایزنی دربارهٔ این تصمیم‌ها نیز به حلقه نزدیکانش محدود بماند. از این منظر، تأکید مکرر بر اطاعت از «امیر»، با تلاش برای حفظ و تقویت تمرکز قدرت در رهبری طالبان پیوند دارد. 

رهبر طالبان در بخش دیگری از سخنرانی خود گفت که «جهاد» تا روز قیامت ادامه دارد. او قوانین «امارت اسلامی طالبان» را برگرفته از قرآن و دستورهای خداوند دانست و با همین استدلال، خواستار پذیرش آن‌ها از سوی همگان شد. او گفت: «برخلاف تصور ما، امارت اسلامی حاکم و دین کامیاب شد. فکر نمی‌کردم که این کار می‌شود و ما بر کفر پیروز می‌شویم. مسئولان و غیرمسئولان باید به مردم در مورد حقیقت امارت اسلامی آگاهی بدهند و به مردم این حقیقت را بیان کنند.» 

ملا هبت‌الله آخندزاده تأکید کرد که هیچ‌‌گاه از «اجرای شریعت اسلامی» عقب‌نشینی نخواهد کرد و قوانین شرع را در جامعه اجرا خواهد کرد. او در ادامه، جایگاه امیر و موجودیت حکومت طالبان را با اجرای شریعت اسلامی پیوند زد و مدعی شد که بدون «امارت اسلامی» و «امیر شرعی»، عمل به قرآن و سنت ممکن نیست. 

او هدف از گزینش امیر در نظام اسلامی را ایجاد وحدت دانست و به اعضای طالبان و روحانیون این گروه هشدار داد که بدون «امارت اسلامی طالبان»، شریعت در جامعه اجرا نمی‌شود. رهبر طالبان گفت: «هدف از گزینش امیر وحدت میان مسلمانان و دور کردن فتنه و ملوک‌الطوایفی است. بدون امارت اسلامی، عملی کردن شریعت اسلامی غیرممکن است و هیچ‌‌کس نمی‌تواند شریعت اسلامی را اجرا کند. تا امارت شرعی و امیر شرعی وجود نداشته باشد، ممکن نیست به قرآن و سنت عمل شود. این تنها با حضور امیر، شریعت عملی می‌شود.» 

بخش عمدهٔ سخنرانی رهبر طالبان به تحکیم وحدت میان اعضای این گروه و روحانیون وفادار به آن اختصاص داشت. او در این سخنان حضور امیر را برای دوام «امارت اسلامی طالبان» ضروری جلوه داد و اطاعت از رهبر را با جلوگیری از اختلاف و آنچه «فتنه» می‌خواند، پیوند زد. 

تکرار این موضوع در سخنرانی‌های رهبر طالبان را می‌توان نشانهٔ نگرانی او از اختلاف‌های درونی و مخالفت شماری از اعضای طالبان با سیاست‌هایش دانست. او برای مهار چنین مخالفت‌هایی، بر وحدت و پیروی بی‌چون‌وچرا از فرمان‌ها و دستورهایش تأکید می‌کند و اطاعت از رهبر را یک وظیفهٔ دینی جلوه می‌دهد. 

ملا هبت‌الله آخندزاده در توضیح چگونگی رسیدن خود به رهبری طالبان نیز به موضوع جلوگیری از اختلاف اشاره کرد و مدعی شد که پس از کشته شدن ملا اخترمحمد منصور، دومین رهبر طالبان، در حمله ایالات متحده آمریکا، برای جلوگیری از ایجاد «فتنه» میان اعضای این گروه پذیرفت که رهبری طالبان را بر عهده بگیرد. او گفت: «باید محبت به امیرالمؤمنین ایجاد شود تا از امیرالمؤمنین اطاعت کنند، تا فتنه دفع شود. خداوند فتنه را لعنت کرده است. برای دفع کردن فتنه و بستن دروازه‌های فتنه، جانتان را قربانی و از خودگذشتگی کنید.» 

این سخنان درخواست اطاعت را از اجرای فرمان‌های اداری فراتر می‌برد و وفاداری به شخص رهبر را نیز دربرمی‌گیرد. ملا هبت‌الله آخندزاده از یک‌ سو خواستار ایجاد «محبت» به امیر شد و از سوی دیگر، از مخاطبانش خواست برای جلوگیری از آنچه «فتنه» می‌نامد، از جان خود بگذرند. 

با گذشت بیش از پنج سال از سلطهٔ مجدد طالبان بر افغانستان، آخندزاده انحصار قدرت را تشدید کرده است. همزمان، اجرای فرمان‌ها و دستورهای متعدد او، از جمله در زمینهٔ امر به معروف و نهی از منکر، فشار و سختگیری بر مردم، به‌ویژه زنان را افزایش داده است. 

در حاکمیت دوبارهٔ طالبان، دختران تنها تا کلاسس ششم اجازه رفتن به مدرسه را دارند و محدودیت‌های گسترده بر آموزش و کار زنان، شمار زیادی از آنها را خانه‌‌نشین کرده است. با این حال، رهبر طالبان در سخنرانی خود بر ادامهٔ اجرای سیاست‌هایی که آن‌ها را بخشی از شریعت می‌داند، تأکید کرد و گفت که از این مسیر عقب‌‌نشینی نخواهد کرد. 

در کنار محدودیت‌های داخلی و اختلاف بر سر سیاست‌های رهبری، افزایش حملات جبهه‌های نظامی مخالف طالبان در سال جاری نیز بر نگرانی این گروه از دامنهٔ فعالیت مخالفانش افزوده است. در چنین وضعیتی، تأکید ملا هبت‌الله آخندزاده بر وحدت درونی و اطاعت از فرمان‌هایش را می‌توان بخشی از تلاش او برای حفظ انسجام طالبان در برابر مخالفت‌های داخلی و فشارهای نظامی دانست. 

بیشتر از جهان