تجلیل کنگرهٔ آمریکا از انور سادات؛ از صلح با اسرائیل تا وفاداری به محمدرضاشاه

سادات در دی‌ماه ۱۳۵۷ شخصاً در فرودگاه اسوان به استقبال محمدرضاشاه و شهبانو فرح پهلوی رفت و پس از پیروزی انقلاب، بار دیگر درهای مصر را به روی شاه ایران گشود

تصویر گرافیکی انور سادات با گنبد کنگرهٔ آمریکا و طرحی از مدال طلا در پس‌زمینه‌‌ــ ایندیپندنت فارسی

کنگرهٔ آمریکا روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان) مدال طلای خود را به خانوادهٔ انور سادات، رئیس‌جمهوری پیشین مصر، اهدا می‌کند. این مراسم حدود هشت سال پس از تصویب قانون اعطای مدال و چند هفته پس از چهل‌وپنجمین سالگرد ترور سادات برگزار می‌شود. عفت سادات، برادرزادهٔ رئیس‌جمهوری پیشین مصر و عضو مجلس سنای این کشور، اعلام کرد که مراسم ساعت ۳ بعدازظهر به وقت واشنگتن در تالار ملی تندیس‌های ساختمان کنگره برگزار خواهد شد.

دونالد ترامپ روز ۱۳ دسامبر ۲۰۱۸، در نخستین دورهٔ ریاست‌جمهوری‌اش، قانون اعطای این مدال را امضا کرد. کنگره در آستانه صدمین سال تولد سادات، اعطای این نشان را به پاس نقش او در پیشبرد صلح در خاورمیانه، تصویب کرد. قانون پیش‌بینی کرده بود که مدال به جهان سادات، همسر رئیس‌جمهوری پیشین، یا در صورت در دسترس نبودن او، به نزدیک‌ترین بستگانش تحویل داده شود.

رقیه سادات، دختر او، به الشرق‌الاوسط گفت که به باور او، گذشت زمان به نسل‌هایی که دوران ریاست‌جمهوری پدرش را ندیدند، امکان داد تا تصمیم او را برای صلح بهتر درک کنند.

از جنگ اکتبر تا پیمان صلح با اسرائیل

سادات سال ۱۹۷۰ پس از مرگ جمال عبدالناصر به ریاست‌جمهوری مصر رسید. سه سال بعد، مصر و سوریه در ششم اکتبر ۱۹۷۳ به مواضع اسرائیل حمله کردند. مصر در پی بازپس‌گیری شبه‌جزیره سینا بود که اسرائیل در جنگ ۱۹۶۷ تصرف کرده بود. پس از آتش‌بس، میانجی‌گری آمریکا به توافق‌های عقب‌نشینی و جداسازی نیروها در سال‌های ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵ انجامید و راه را برای مذاکرات مستقیم باز کرد.

سادات در نوامبر ۱۹۷۷ به اورشلیم رفت و در کنست، مجلس اسرائیل، سخنرانی کرد. در سپتامبر سال بعد، ۱۳ روز مذاکره با مناحیم بگین، نخست‌وزیر اسرائیل، با میانجی‌گری جیمی کارتر، رئیس‌جمهوری آمریکا، به توافق‌های کمپ‌دیوید انجامید.

سادات و بگین در همان سال جایزهٔ صلح نوبل را به‌طور مشترک دریافت کردند و در ۲۶ مارس ۱۹۷۹ پیمان صلح را در کاخ سفید امضا کردند. مصر نخستین کشور عربی شد که اسرائیل را رسماً به رسمیت شناخت و اسرائیل نیز در چارچوب پیمان، از سینا عقب‌نشینی کرد.

این پیمان صلح مصر را در جهان عرب منزوی کرد و مخالفت اسلام‌گرایان تندرو با سادات را شدت بخشید. او ششم اکتبر سال ۱۹۸۱، در هشتمین سالگرد آغاز جنگ اکتبر، در جایگاه ویژهٔ رژهٔ نظامی قاهره هدف حمله قرار گرفت و کشته شد. خالد اسلامبولی، افسر ارتش و عضو جهاد اسلامی مصر، از عاملان ترور بود. سادات هنگام مرگ ۶۲ سال داشت.

همکاری تهران و قاهره تا واپسین روزها

رابطهٔ سادات با محمدرضاشاه پهلوی از نخستین سال‌های ریاست‌جمهوری او شکل گرفت. سادات اکتبر ۱۹۷۱ در مسیر سفر به مسکو، در تهران توقف کرد.

در جریان جنگ اکتبر ۱۹۷۳ هم ایران پزشک و دارو به مصر فرستاد و شماری از مجروحان مصری برای درمان به بیمارستان‌های ایران منتقل شدند. پادشاه ایران نیز اوایل سال ۱۹۷۵ به مصر سفر کرد و سادات هم در سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ به تهران رفت.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

این نزدیکی پشتوانهٔ اقتصادی هم داشت. بر اساس یادداشت اطلاعاتی آمریکا در مه ۱۹۷۵، ایران در پاسخ به درخواست فوری سادات در نوامبر ۱۹۷۴، حدود ۶۰۰ هزار تن نفت به مصر فرستاد و در مارس ۱۹۷۵ نیز ۱۲۰ میلیون دلار کمک بودجه‌ای در اختیار قاهره گذاشت. واشنگتن آن زمان ارزیابی می‌کرد که کمک‌های تهران وابستگی مصر به مسکو و دیگر دولت‌های عربی را کاهش می‌دهد و رابطه با سادات به پادشاه ایران امکان می‌دهد نقش پررنگ‌تری در سیاست منطقه داشته باشد. محمدرضاشاه بعدها از سفر سادات به اسرائیل و توافق‌های کمپ‌دیوید هم حمایت کرد.

وقتی پادشاه فقید ایران در ۲۶ دی ۱۳۵۷، برابر با ۱۶ ژانویه ۱۹۷۹، ایران را ترک کرد، مصر نخستین مقصد او بود و سادات شخصاً در فرودگاه اسوان به استقبال محمدرضاشاه پهلوی و شهبانو فرح رفت. استقبال رسمی سادات در اسوان در حالی انجام شد که هنوز کمتر از یک ماه به سقوط نظام پادشاهی در ایران مانده بود. چند ماه بعد، میزبانی سادات از محمدرضاشاه و مخالفت حکومت تازهٔ ایران با پیمان صلح مصر و اسرائیل به قطع روابط دیپلماتیک دو کشور به ابتکار تهران انجامید.

محمدرضاشاه در مارس ۱۹۸۰ از پاناما به مصر بازگشت و در ۲۷ ژوییه همان سال، برابر با پنجم مرداد ۱۳۵۹، در بیمارستانی نظامی در قاهره درگذشت. سادات برای او مراسم تشییع رسمی با احترام نظامی کامل ترتیب داد و خود در مراسم شرکت کرد. شاهزاده رضا پهلوی و ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا، در مراسم حضور داشتند. پیکر محمدرضاشاه پهلوی در مسجد الرفاعی قاهره به خاک سپرده شد. کمی بیش از ۱۴ ماه بعد، سادات نیز در همان شهر کشته شد.

بیشتر از جهان