روز چهارشنبه و در آستانهٔ برگزاری نشست سهجانبه و بسیار حساس سران چین و روسیه با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، متعهد شد که در برابر «حمایتگرایی تجاری» یا به عبارتی سیاست اقتصادی دولتها برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی که معمولاً از طریق وضع تعرفههای گمرکی و محدودیت واردات انجام میشود، بایستد. در همین حال، ولادیمیر پوتین، همتای روس او، نیز از تحریمهای غرب انتقاد کرد.
به گزارش رویترز، این دو رهبر چند ساعت پیش از آنکه ترامپ وارد چین شود، در اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، اپک (APEC) در شنژن، قطب فناوری جنوب چین، سخنرانی کردند. رئیسجمهوری آمریکا هم این هفته در مانیل با متحدان کلیدی واشنگتن در منطقه دیدار کرده بود.
قرار است این سه رهبر روز پنجشنبه در حاشیهٔ اجلاس شنژن، با یکدیگر دیدار کنند و احتمالاً دربارهٔ جنگ روسیه با اوکراین، جنگ آمریکا در ایران و همچنین دیگر موضوعهای حساس از جمله تجارت، هوش مصنوعی و تسلیحات هستهای، گفتوگو کنند.
این نشست با کنفرانس یالتای سال ۱۹۴۵ میان آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی مقایسه شده است؛ کنفرانسی که حوزههای نفوذ را رسمیت بخشید، زمینهساز نظم پس از جنگ جهانی دوم شد و به نمادی از توافق قدرتهای بزرگ که بر کشورهای کوچکتر تحمیل میشوند، بدل شد.
نشست پیش رو برخی پایتختهای اروپایی و آسیایی را هم نگران کرده است، زیرا بیم دارند بزرگترین قدرتهای نظامی جهان منافع آنها را نادیده بگیرند.
شی در سخنرانی افتتاحیهٔ خود، خواستار حمایت از «تجارت آزاد و باز» شد و در شرایطی که آمریکا در دورهٔ ترامپ، تعرفهها را افزایش داده و سیاست خارجی قاطعانهتری در پیش گرفته است، کوشید چین را شریکی باثبات در عرصهٔ جهانی معرفی کند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
سخنان شی پس از آن مطرح شد که واشنگتن بر دسترسی چین به تراشههای پیشرفتهٔ هوش مصنوعی شرکتهایی مانند انویدیا محدودیتهای بیشتری وضع کرد؛ اقدامی که میتواند آتشبس تجاری شکننده با پکن را بیشازپیش پیچیده کند. چین وعده داده است اقدام متقابل انجام دهد.
رئیسنجمهوری چین در جمع مدیران شرکتها گفت: «ما باید از نظام تجارت چندجانبهٔ مبتنی بر قواعد، با محوریت سازمان تجارت جهانی، قاطعانه دفاع کنیم، از تجارت و سرمایهگذاری آزاد و باز حمایت کنیم و ثبات و عملکرد روان زنجیرههای تولید و تأمین جهانی را حفظ کنیم.»
شرکای تجاری غربی چین از اینکه پکن با سیاستهایی که به بهای تضعیف مصرفکنندگانش از بخش تولید حمایت میکند و سالانه بیش از یک تریلیون دلار مازاد تجاری به دست میآورد، انتقاد کردهاند. پکن میگوید الگوی رشدش برای اقتصادی که هنوز در تلاش است به ثروتمندترین اقتصادهای جهان برسد، مناسب است. با این حال، آمریکا، اتحادیهٔ اروپا و دیگر طرفها نگراناند که تسلط چین بر زنجیرههای تأمین به این کشور اهرم نفوذ ژئوپلیتیک بدهد و میگویند سیاستهای پکن صنایع و مشاغلشان را تهدید میکند.
شی در سخنرانی خود، تصریح کرد که چین به سرمایهگذاری در بخش صنعتی و توسعهٔ فناوریهای تازهای که به دیگر کشورها نیز سود میرسانند، ادامه خواهد داد و افزود دومین اقتصاد بزرگ جهان تعرفهها را کاهش میدهد و بازارهایش را بیشازپیش باز میکند و همزمان در برابر حمایتگرایی و یکجانبهگرایی میایستد.
دیداری با پیامدهای بسیار مهم و حساس
سفر اخیر نخستین سفر ترامپ به آسیا پس از شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای است. اتهامهای مطرحشده دربارهٔ جنسن هوانگ، بنیانگذار انویدیا، و فردی مظنون به جاسوسی برای چین نیز بر تنشها افزوده است. با این حال، بیشتر تحلیلگران انتظار دارند واشنگتن و پکن روابط خود را نسبتاً باثبات نگه دارند. قرار است ترامپ و شی پس از دیدار شنژن، در ماه دسامبر در اجلاس گروه ۲۰ در میامی برای چهارمین بار در سال جاری با یکدیگر دیدار کنند.
روز چهارشنبه، پس از شی جینپینگ، پوتین در جایگاه سخنرانی قرار گرفت و قدرتهای غربی را «سلطهگران سابق» خواند. او این سخنان را شرایطی بیان کرد که بر اساس گزارشها اوکراین موفق شده است پل جادهای حیاتی کرچ، رابط شبهجزیرهٔ کریمه و روسیه، را از کار بیندازد؛ اقدامی که ضربهای سنگین به جنگ چهارسالهٔ پوتین وارد کرده است.
پوتین ادعا کرد که اروپا در مسیر «افولی تحقیرآمیز» قرار دارد و تحریمهای ضدروسیه که پس از تهاجم او به اوکراین اعمال شدند، نتیجهٔ معکوس دادهاند. او گفت: «تجربه نشان داده است که ابزارهای سنتی سلطهٔ اقتصادی و اعمال فشار عملی کارآیی خود را تا حد زیادی از دست دادهاند و دیگر مانند گذشته رعبآور نیستند.»
پوتین افزود: «تحریمها، تعرفهها و محدودیتهای صادراتی ممکن است هنوز تا اندازهای اثر بازدارنده داشته باشند، اما نمیتوانند رشد را متوقف کنند، چه رسد به اینکه اقتصاد رقبا را در هم بشکنند.»
دیدار دوجانبه پوتین و شی
شی و پوتین بعدتر در دیداری دوجانبه، روابط نزدیک خود را ستودند و وعده دادند برای پیشبرد «جهانی چندقطبی» اقدامهای بیشتری انجام دهند.
در همین حال، ترامپ در مانیل وعده داد همکاری دفاعی با فیلیپین را که اختلافهایش با پکن بر سر عوارض جغرافیایی موردمناقشه در دریای جنوبی چین شدت گرفته است، گسترش دهد. او پیشتر احتمال دیدار با کیم جونگ اون، رهبر کرهٔ شمالی، در چین را مطرح کرده بود، اما این دیدار هنوز تأیید نشده است.
کرملین این هفته مقایسهٔ نشست پیش رو با کنفرانس یالتا را «بازی دانشمندان علوم سیاسی» خواند و رد کرد، اما گفت این دیدار بر امور جهانی تأثیر مهمی خواهد داشت. پکن نیز اعلام کرد نشست سهجانبه به پیشبرد صلح جهانی کمک خواهد کرد.
پوتین جهان را «پرتلاطم» توصیف کرد، اما گفت اختلافها را میتوان با «نشستن پشت میز مذاکره» حل کرد. او گفت: «از این رو، انتظار دارم نشست سهجانبهٔ پیش رو برای دستیابی به نتایج مثبت ظرفیت بالایی داشته باشد.»

