نفتالی بنت، رهبر حزب «باهم»، روز چهارشنبه در اقدامی که متحدانش را غافلگیر کرد، بیش از دو ساعت با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در کنست دیدار کرد. این دیدار گمانهزنیهایی را درباره احتمال جدایی سیاسی مهمی در میانه مذاکرات حساس برای تشکیل ائتلاف دولتی برانگیخت.
احزاب نتانیاهو و بنت اعلام کردند که این دیدار برای ارائه گزارش امنیتی انجام شده است. اما منابعی در اردوگاه مخالفان نتانیاهو به رهبری گادی آیزنکوت، که بنت یکی از شرکای اصلی آن به شمار میرود، این دیدار را نوعی خیانت توصیف کردند؛ زیرا بنا بر گزارشها، بنت پیش از آن آیزنکوت را از این ملاقات مطلع نکرده بود.
بنا بر گزارشها، بنت پیشتر به آیزنکوت قول داده بود که در جریان مذاکرات ائتلافی سکوت کند تا آیزنکوت هدایت این روند را بر عهده بگیرد.
منابع نزدیک به بنت تاکید کردند که او قصد ندارد به اردوگاه نخستوزیر بپیوندد. با این حال، اصل این دیدار که بنا بر گزارشها شامل صرف ناهار نیز بوده، با توجه به اختلافات عمیق و سابقه خصومت میان این دو سیاستمدار، تعجبآور بود.
به گزارش تایمز اسرائیل، بنت در سراسر کارزار انتخاباتی بهشدت از نتانیاهو انتقاد کرده و او را فاقد صلاحیت برای تصدی مقام نخستوزیری خوانده بود. او همچنین بارها دستیاران نتانیاهو را به خیانت متهم کرده بود.
این دو سیاستمدار در حالی دیده شدند که وارد دفتر نتانیاهو در ساختمان کنست میشدند که به گزارش واینت، نخستین دیدار آنها در بیش از پنج سال گذشته بود. آخرین بار در سال ۲۰۲۱، هنگام انتقال رسمی و سرد قدرت، با یکدیگر دیدار کرده بودند؛ زمانی که بنت پس از سالها همکاری سیاسی با نتانیاهو، از او جدا شد و ائتلافی را رهبری کرد که برای مدتی کوتاه نخستوزیر باسابقه اسرائیل را از قدرت کنار زد.
اما دیدار اخیر ممکن است نشاندهنده تغییر دوباره محاسبات سیاسی بنت باشد. گزارشها حاکی است که او تشکیل دولت وحدت ملی با حزب لیکود نتانیاهو را به گزینههای دیگری که در آنها ائتلاف به رهبری آیزنکوت با احزاب عرب همکاری میکند، ترجیح میدهد.
تاکید بر اولویتهای مشترک
بنت و یائیر لاپید، نفر دوم حزب «باهم»، پس از این دیدار با دیگر رهبران ائتلاف به رهبری آیزنکوت ملاقات کردند. این نشست به دلیل گفتوگوهای بنت با نتانیاهو به تعویق افتاده بود.
پس از این جلسه، رهبران حاضر، از جمله یائیر گولان، رئیس حزب چپگرای دموکراتها، و آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، در بیانیهای مشترک بار دیگر تاکید کردند که تشکیل یک دولت ملی و جایگزینی نتانیاهو از اولویتهای اصلی آنهاست.
در این بیانیه آمده است: «همه رهبران احزاب توافق دارند که بالاترین اولویت آنها تشکیل یک دولت اضطراری ملی به رهبری گادی آیزنکوت و جایگزینی بنیامین نتانیاهو بهعنوان نخستوزیر در اسرع وقت است.» در این بیانیه از احزاب این ائتلاف بهعنوان نیروهای مدافع «تغییر و اصلاحات» یاد شده است.
رهبران احزاب گفتند که در این نشست همچنین درباره «وضعیت اضطراری واقعی که اسرائیل در حوزههای امنیتی، اجتماعی و روابط بینالمللی با آن روبهرو است و حساسیت روزهای پیش رو» گفتوگو کردهاند.
آنها افزودند: «احزاب به همکاری، هماهنگی و اقدام سریع برای رسیدن به این هدف ادامه خواهند داد. شرایط کنونی چنین چیزی را ایجاب میکند.»
با این حال، نشست مخالفان نیز نشانههایی از تنش را آشکار کرد. به گزارش رسانههای اسرائیلی، یائیر گولان، رئیس حزب چپگرای دموکراتها، در پاسخ به این پرسش که آیا به بنت اعتماد دارد، از پاسخ دادن خودداری کرد.
گولان پس از جلسه به خبرنگاران گفت: «همه ما بزرگی و اهمیت لحظه کنونی را درک میکنیم و باید دولتی تشکیل دهیم.»
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل شامگاه چهارشنبه گزارش داد که اختلافها بر سر احتمال تشکیل دولت وحدت ملی، در جریان نشست رهبران مخالفان آشکار شده است. بنا بر این گزارش، بنت اصرار داشته که آنها باید «گزینه تشکیل دولت وحدت ملی را تا آخر بررسی کنند؛ دولتی که در آن گادی آیزنکوت نخستین نفر در دورهبندی نخستوزیری باشد».
گزارشها حاکی است که لیبرمن و گولان هر دو در پاسخ گفتهاند حاضر نیستند در دولتی با حضور نتانیاهو شرکت کنند؛ چه نتانیاهو نخستین نخستوزیر در دورهبندی باشد و چه نفر دوم.
آیزنکوت، به گزارش شبکه ۱۲، گفت: «نتانیاهو در حال وقتکشی است. ما چنین فرصتی نداریم. باید هرچه سریعتر یک دولت اضطراری تشکیل دهیم.»
یک منبع ناشناس از ائتلاف تحت رهبری آیزنکوت به این شبکه گفت رفتار بنت «گیجکننده» است.
او افزود: «بعید است خودش هم بداند چه میخواهد.»
در پی این ابهامها، لاپید تلاش کرد نگرانیها درباره احتمال خیانت بنت به متحدانش را کاهش دهد.
لاپید گفت: «معمولا در میانه مذاکرات ائتلافی گزارشی از روند کار ارائه نمیکنم، اما برای کسانی که نگران هستند، توضیح کوتاهی میدهم: بنت و من همچنان بیوقفه برای تشکیل دولت تغییر به رهبری گادی آیزنکوت تلاش میکنیم.»
او افزود: «هر دیدار، جلسه توجیهی امنیتی یا گفتوگویی موجی از شایعات و گمانهزنیها به راه میاندازد. اما این موضوع باعث نمیشود هدفمان را از نظر دور کنیم: تشکیل دولتی جدید، کارآمد و توانمند که بتواند با موفقیت به چالشهای امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک پیش روی اسرائیل رسیدگی کند.»
منابع نزدیک به بنت و نتانیاهو هر دو گفتند که موضوع این دیدار مسائل امنیتی بوده است. بنا بر گزارشها، شموئل بنعزرا، رئیس شورای امنیت ملی اسرائیل، نیز در این نشست حضور داشته است. در ادامه، سرلشکر گای مارکیزنو، دبیر نظامی نخستوزیر، نیز به جمع آنها پیوسته است.
با این حال، شبکه ۱۲ گزارش داد که نتانیاهو و بنت به مدت نیم ساعت از جلسه را بهتنهایی با یکدیگر گفتوگو کردهاند.
به گزارش واینت، طبق پروتکل، از لحظه ورود مارکیزنو به اتاق، حاضران در جلسه اجازه نداشتند درباره مسائل سیاسی گفتوگو کنند.
منابع نزدیک به بنت که رسانههای عبریزبان از آنها نقل قول کردهاند، این دیدار را یک جلسه توجیهی امنیتی توصیف کردند و گفتند بنت در دولتی به رهبری نتانیاهو حضور نخواهد یافت.
آنها افزودند بنت به آیزنکوت گفته است تنها در صورتی از تشکیل دولت وحدت ملی با نتانیاهو حمایت میکند که آیزنکوت ابتدا نخستوزیر شود.
سناریوهای دیگر
با این حال، این منابع همچنین تلویحا گفتند که بنت در حال به دست گرفتن ابتکار عمل در مذاکرات ائتلافی است.
آنها گفتند: «بنت سناریوهای دیگر را رد نمیکند. بنت برای تشکیل دولتی خوب و صهیونیستی تلاش میکند. اقدامات او همه گزینهها را باز نگه میدارد؛ برخلاف دیگران که فقط گزینهها را محدود میکنند.»
شبکه عمومی کان اسرائیل گزارش داد که بنت روز سهشنبه به اعضای فراکسیون حزبش گفته است باید «برای وحدت اقدام کرد. یک دولت صهیونیستی بهترین گزینه است. برگزاری انتخابات مجدد برای کشور فاجعهبار خواهد بود».
منابعی به این شبکه گفتند با وجود این، بعید است بنت با تشکیل دولت وحدتی موافقت کند که در آن نتانیاهو نخستین دوره نخستوزیری را در اختیار داشته باشد.
بنت دو روز پیش از انتخابات در مصاحبههایی اعلام کرده بود: «نتانیاهو باید به خانه برود.» او گفته بود «اعتمادش را بهکلی به نتانیاهو از دست داده» و نخستوزیر «در حال تکهتکه کردن کشور است».
بنت هفته گذشته نیز سخنرانی نتانیاهو در مراسم سوگند اعضای کنست را محکوم کرده و گفته بود: «وحدت را اینگونه نمیتوان ایجاد کرد.»
اما او روز سهشنبه در گفتوگو با الیشا مدان، نماینده حزب لیکود، که در بیرون ساختمان کنست برای مطالبه تشکیل دولت وحدت ملی چادر اعتراضی برپا کرده است، درباره احتمال دستیابی به توافق وحدت گفت: «خوشبین هستم.»
بنت ادامه داد: «زمان زیادی نداریم؛ باید یک دولت خوب و صهیونیستی تشکیل دهیم. باور دارم اگر بتوانیم در غزه در کنار یکدیگر بجنگیم، میتوانیم در کنست هم با هم کار کنیم.»
مقامهای حزب لیکود نیز نشانههایی بروز دادهاند که ممکن است همکاری با بنت را به همکاری با آیزنکوت ترجیح دهند.
شلومو کارعی، وزیر ارتباطات اسرائیل، روز چهارشنبه در گفتوگو با شبکه کان گفت حزب لیکود نیز ترجیح میدهد انتخابات دیگری برگزار نشود؛ انتخاباتی که در صورت ناتوانی آیزنکوت و نتانیاهو از تشکیل دولت برگزار خواهد شد.
او تلویحا گفت لیکود آماده است آیزنکوت را کنار بگذارد و با بنت یا آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، به توافق برسد.
کارعی گفت: «آیزنکوت تنها فرد در اردوگاه مقابل نیست؛ بنت و لیبرمن هم حضور دارند.»
تمام رهبران ائتلاف تحت رهبری آیزنکوت پیشتر وعده داده بودند نتانیاهو را از قدرت کنار بزنند و با او همکاری نکنند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که آیزنکوت پس از انتخابات بینتیجه ۲۷ اکتبر در تلاش برای تشکیل دولت است. در آن انتخابات، نتانیاهو اکثریت خود را در کنست از دست داد و مخالفان او نیز به دو گروه جداگانه، شامل احزاب با رهبری یهودیان و احزاب با رهبری اعراب، تقسیم شدند.
اوایل ماه جاری میلادی، آیزنکوت ماموریت نخستین تلاش برای تشکیل دولت را دریافت کرد. با این حال، بخش عمده ائتلاف او که ۴۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را در اختیار دارد، با همکاری با ۱۹ نماینده احزاب عرب مخالف است.
تایمز اسرائیل مینویسد، آیزنکوت همچنین در حال بررسی امکان همکاری با احزاب فوقارتدوکس است؛ احزابی که از متحدان دیرینه نتانیاهو هستند. گزینه دیگر او یافتن راهی برای تشکیل دولت وحدت ملی با حزب لیکود است، هرچند گزارشها حاکی است پیشرفت مذاکرات در هر دو مسیر کند بوده است.

