سروودوتاید، داروی جدید شرکت بوهرینگر اینگلهایم، در کارآزمایی جدید فاز ۳، علاوه بر بهبود معنادار کنترل قند خون در افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲، به کاهش وزن تا ۱۳.۱ درصد منجر شد.

کاهش وزن برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و چاقی، یکی از موثرترین روش‌های کنترل بیماری است. آگونیست‌های گیرنده پپتید شبه‌گلوکاگون نوع ۱، موسوم به جی‌ال‌پی‌ــ۱ (GLP-1)، تاثیر قوی در کاهش وزن دارند، با این حال سازوکارهای دیگری نیز ممکن است فواید بیشتری ایجاد کنند. سروودوتاید (Survodutide) یک آگونیست دوگانه گیرنده‌های گلوکاگون و جی‌ال‌پی‌ــ۱ است که در دست بررسی قرار دارد و ممکن است در کاهش وزن و بهبود وضعیت متابولیک موثر باشد.

این یافته‌ها که نشریه پزشکی نیوانگلند (NEJM) منتشر شد، از کارآزمایی بالینی فاز ۳ «سینکرونایز‌ــ۲» با استفاده از هر دو روش «براورد اثر رژیم درمانی» و «براورد اثربخشی» به دست آمد و به هر دو هدف اصلی خود دست یافت؛ یعنی درصد تغییر وزن بدن نسبت به شروع مطالعه و کاهش دست‌کم ۵ درصدی وزن بدن نسبت به شروع مطالعه.

به این معنا که شرکت‌کنندگان پس از ۷۶ هفته درمان با سروودوتاید، کاهش معنادار وزن بدن تا ۱۳.۱ درصد را ثبت کردند که این رقم در گروه دارونما ۳.۱ درصد بود. بر اساس براورد اثربخشی هم تا ۷۹.۳ درصد از افراد تحت درمان با سروودوتاید دست‌کم ۵ درصد از وزن بدنشان را از دست دادند. در گروه دارونما این میزان در ۳۲.۷ درصد افراد مشاهده شد.

در این کارآزمایی چندملیتی، دوسوکور و فاز ۳، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ با شاخص توده بدنی ۲۷ یا بالاتر شرکت کردند. نتایج تفصیلی این کارآزمایی نشان می‌دهد سروودوتاید شاخص‌های کلیدی سلامت قلبی‌‌‌ــ‌متابولیک را هم بهبود می‌دهد؛ از جمله کاهش ای‌وان‌سی (HbA1c) تا ۱.۲۱ واحد درصد از مقدار اولیه ۷.۴ درصد، همراه با کم شدن سایز دور کمر و حساسیت به انسولین. این نتایج به شواهد مربوط به ظرفیت دارو برای اثرگذاری بر عوامل متابولیک زمینه‌ساز چاقی و دیابت نوع ۲ می‌افزاید. 

سروودوتاید به گروهی از داروها تعلق دارد که بر مسیرهای هورمونی مرتبط با اشتها و سوخت‌وساز بدن اثر می‌گذارند. این دارو به‌طور همزمان گیرنده جی‌ال‌پی‌ــ‌۱ و گیرنده گلوکاگون را فعال می‌کند. داروهای موثر بر گیرنده جی‌ال‌پی‌ــ۱ در سال‌های اخیر به دلیل تاثیر قابل‌توجه بر کاهش وزن و کنترل قند خون موردتوجه قرار گرفته‌اند، اما پژوهشگران امیدوارند فعال کردن همزمان مسیر گلوکاگون بتواند مزایای متابولیکی بیشتری به همراه داشته باشد.

چنانچه دکتر شان وارتون، پزشک و دکتر داروسازی و پژوهشگر هماهنگ‌کننده کارآزمایی، توضیح می‌دهد چاقی و دیابت نوع ۲ به‌شدت به هم مرتبط‌ند و اضافه‌وزن خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد. برای افرادی که با این بیماری‌ها زندگی می‌کنند، کاهش وزن پایدار اغلب یک چالش زیستی است، نه ناشی از کمبود اراده. به همین دلیل این نتایج بسیار دلگرم‌کننده‌اند، زیرا پزشکان برای درمان چاقی، بیش‌ازپیش به امکان پرداختن هم‌زمان به چندین مشکل سلامت مرتبط با یکدیگر پی می‌برند.

مشاهده بهبود کنترل قند خون و حساسیت به انسولین در کنار کاهش وزن، شواهدی ارائه می‌کند که نشان می‌دهد مقابله با چاقی می‌تواند بر سلامت متابولیک در ابعادی گسترده‌تر اثر مثبت بگذارد. این موضوع برای افرادی که به دنبال راه‌های موثرتری برای بهبود سلامت کلی خود هستند، امید تازه‌ای ایجاد می‌کند.

داروی سروودوتاید به‌گونه‌ای طراحی شده است که از طریق بهبود کنترل قند خون، کاهش اشتها و کمک به کاهش چربی کبد، چندین عامل متابولیک زمینه‌ساز این بیماری‌ها را هدف قرار دهد. نکته قابل‌توجه این است که اگرچه گلوکاگون به‌طور معمول با افزایش قند خون مرتبط دانسته می‌شود، سازوکار دوگانه سروودوتاید ممکن است از طریق تاثیر بر کاهش چربی کبد، به بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم قند خون کمک کند.

این رویکرد تازه، درک متعارف از زیست‌شناسی گلوکاگون را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد تعادل مشخص در فعال‌سازی گیرنده‌های گلوکاگون و جی‌ال‌‌پی‌ــ۱ ممکن است به حفظ کنترل قند خون کمک کند.

عوارض شایع 

همان‌گونه که در درمان‌های مبتنی بر جی‌ال‌پی‌ــ۱ انتظار می‌رود و مطابق با کارآزمایی‌های پیشین سروودوتاید، شایع‌ترین عوارض ناخواسته عوارض گوارشی شامل تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست بودند که عموما شدت خفیف تا متوسط داشتند و گذرا بودند.

بر اساس گزارش‌ها، میزان قطع درمان به‌ دلیل عوارض گوارشی در افراد تحت درمان با سروودوتاید ۱۸ درصد بود. این رقم در گروه دارونما ۱.۲ درصد اعلام شد.

البته یادآور می‌شویم که سروودوتاید هنوز برای مصرف تایید نشده و اثربخشی و ایمنی آن هنوز به اثبات نرسیده است. این مطالعه هم با حمایت مالی خود شرکت بوهرینگر اینگلهایم انجام شد که یک شرکت زیست‌دارویی فعال در حوزه سلامتی انسان و حیوان است.