با پیشرفت پژوهش‌ها درباره طول عمر، دانشمندان برای آزمودن این ایده که بتوان با روش‌های پزشکی، خود روند پیری را هدف قرار داد‌ــ آنچه زمانی صرفا در حد گمانه‌زنی بود‌ــ راه‌های تازه‌ای پیدا می‌کنند. آنها اینک بررسی می‌کنند آیا به‌جای آنکه منتظر بمانند تا بیماری‌های مرتبط با افزایش سن بروز کنند، می‌توان تغییرات زیستی رخ‌دهنده در بدن هنگام پیر شدن را اندازه گرفت و بر آنها تاثیر گذاشت؟ در واقع هدف مداخله در فرایندهای زیستی پیری پیش از آن است که به بروز بیماری کمک کنند. به این ترتیب انسان‌ها نه‌فقط عمر طولانی‌تری خواهند داشت، بلکه سال‌های بیشتری را نیز در سلامتی زندگی کنند؛ یعنی همان مفهومی که «طول عمر سالم» نامیده می‌شود.
نیر بارزیلای، مدیر موسسه پژوهش درباره پیری در کالج پزشکی آلبرت اینشتین در نیویورک، دراین‌باره به سی‌ان‌ان گفت: «پیری سازوکارهای زیستی دارد. این سازوکارها زمینه‌ساز بیماری‌ها می‌شوند.» او معتقد است که پزشکی در نهایت می‌تواند به جای انتظار برای ظهور بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی‌عروقی یا سرطان و درمان جداگانه آنها، فرایندهای زیستی مرتبط با پیری را هم‌زمان در بروز چندین بیماری نقش دارند، هدف قرار دهد.
البته به گفته دنیل بلسکی، دانشیار همه‌گیرشناسی دانشکده بهداشت عمومی میلمن دانشگاه کلمبیا، این فرضیه هنوز در انسان‌ها آزمایش نشده است. بلسکی گفت: «هنوز نمی‌دانیم آیا واقعا می‌توانیم چنین کاری انجام دهیم یا نه، اما مجموعه‌ای از شواهد همسو داریم که نشان می‌دهند این کار ممکن است. اکنون منابع نیز برای آزمایش عملی آن بسیج شده‌اند.»
به گفته بلسکی، پژوهشگران در آزمایش‌های آزمایشگاهی توانسته‌اند سازوکارهای زیستی پیری را در موجوداتی از کرم‌ها گرفته تا موش‌ها دستکاری کنند. داروها، ورزش، محدود کردن دریافت کالری و مداخلات دیگر می‌توانند روند انباشته شدن تغییرات سلولی مرتبط با پیری را کُند کنند و عمر این حیوانات را افزایش دهند.
او افزود: «در مورد انسان‌ها، هنوز شواهدی از کارآزمایی‌های بالینی نداریم که نشان دهد می‌توان با مداخله در این سازوکارهای زیستی، طول عمر سالم را افزایش داد، اما تحولی را شاهدیم که ما را به انجام دادن این کارآزمایی‌های بالینی در انسان نزدیک‌تر می‌کند.»
خواندن نشانه‌های بدن
دانشمندان فراتر از سن تقویمی‌ــ یعنی تعداد سال‌هایی که فرد زندگی کرده است‌ــ به دنبال معیارهای زیستی‌‌اند که نشان دهند بدن او چگونه در حال پیر شدن است. وظیفه آنها صرفا اندازه‌گیری پیری زیستی نیست، بلکه شناسایی تغییرات قابل‌اندازه‌گیری در بدن است که بتوانند چگونگی پیشرفت این روند را آشکار کنند.
یکی از رویکردها بر اپی‌ژنتیک تمرکز دارد؛ یعنی تغییر در نحوه تنظیم فعالیت ژن‌ها، بدون تغییر در توالی اصلی دی‌ان‌ای. بلسکی توضیح می‌دهد که پژوهشگران با بررسی نشانهای شیمیایی موسوم به گروه‌های متیل که به دی‌ان‌ای متصل‌اند، «می‌توانند گذر زمان را در بدن انسان دنبال کنند».
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
کار دیگر بلسکی تحلیل انواع مختلف داده‌های زیستی است. پروژه او با عنوان «یافتن نشانگرهای زیستی پیری از طریق بررسی کارآزمایی‌های موجود» (FAST) داده‌هایی را گردآوری می‌کند که پژوهشگران «داده‌های چنداُمیکی» می‌نامند؛ یعنی ترکیبی از لایه‌های مختلف اطلاعات درباره بدن، از جمله پروتئین‌ها، مواد حاصل از سوخت‌وساز و نشانهای اپی‌ژنتیکی روی گلبول‌های سفید خون. هدف شناسایی شاخص‌های زیستی است که در پاسخ به مداخلات مختلف، تغییر می‌کنند و در نهایت می‌توانند به پژوهشگران کمک کنند اثر این مداخلات را بر سازوکارهای زیستی پیری بسنجند.
با این حال بلسکی می‌گوید رابطه اساسی میان تغییر دادن این نشانگرهای زیستی و افزایش طول عمر سالم هنوز اثبات نشده است. مشکل اینجا است که نتایجی که پژوهشگران می‌خواهند اندازه‌گیری کنند، ممکن است پس از چند دهه آشکار شوند. به این معنی که کارآزمایی که برای بررسی این موضوع طراحی شده باشد که آیا مداخله‌ای در ۴۰ یا ۵۰ سالگی می‌تواند از بیماری مزمن پیشگیری کند، نیازمند پیگیری شرکت‌کنندگان به مدت دو یا سه دهه است.
به همین دلیل پژوهشگران می‌کوشند مشخص کنند آیا در نهایت می‌توان از نشانگرهای زیستی پیری برای پیش‌بینی وضعیت سلامتی در بلندمدت استفاده کرد یا نه. اگر ثابت شود یک نشانگر زیستی می‌تواند با اطمینان پیش‌بینی کند که مداخله‌ای از بیماری جلوگیری خواهد کرد یا طول عمر سالم را افزایش خواهد داد، می‌توان از آن به‌عنوان «شاخص جایگزین نتیجه» در کارآزمایی‌های بالینی استفاده کرد؛ یعنی نشانهای قابل‌اندازه‌گیری که احتمال دستیابی به یک نتیجه مهم برای سلامتی را نشان می‌دهد.
ضابطه‌مند کردن پزشکی طول عمر
هم‌زمان با پیشرفت این حوزه علمی، کلینیک‌های طول عمر نیز در حال شکل‌گیری‌اند. در این مراکز، ارزیابی‌های پزشکی متعارف در کنار طیف بسیار گسترده‌تری از آزمایش‌ها به مراجعان ارائه می‌شود تا از وضعیت سلامت هر فرد تصویری دقیق به دست آید.
در آمریکا، کلینیک مایو سال ۲۰۲۳ «کلینیک طول عمر سالم» خود را راه‌اندازی کرد. نظام سلامت دانشگاه ملی سنگاپور نیز برنامه مشابهی ایجاد کرده است که ارزیابی دقیق را با مداخلات پزشکی یا تغییرات سبک زندگی متناسب با ویژگی‌های هر فرد ترکیب می‌کند.
اما با هم‌زمان گسترش کلینیک‌های طول عمر، برخی دانشمندان هشدار داده‌اند که این حوزه به مقررات و نظارت بهتری نیاز دارد. در ابوظبی، سازمان بهداشت برای پزشکی طول عمر، جایگاهی رسمی در نظام سلامت ایجاد کرده است. این نهاد در اکتبر ۲۰۲۴ چارچوبی برای صدور مجوز «مراکز پزشکی طول عمر سالم» معرفی و آن را نخستین چارچوب از این نوع در جهان توصیف کرد. این چارچوب رده‌ای مشخص از خدمات بالینی تعریف و استانداردهایی را تعیین می‌کند که مراکز برای فعالیت در آن، باید رعایت کنند.
این نهاد به «موسسه زندگی سالم‌تر ابوظبی» به‌عنوان نخستین مرکز تخصصی پزشکی طول عمر سالم در جهان که رسما از سوی دولت به این عنوان شناخته شده است، مجوز داد. آلن بوستون، مدیر ارشد عملیات این موسسه، معتقد است شناخت پیری در سطح سلولی می‌تواند انقلابی ایجاد کند. او گفت: «همه سلول‌های شما پیوسته در حال پیر شدن‌اند. در گذشته تصور می‌کردیم این صرفا مرحله‌ای اجتناب‌ناپذیر از زندگی است، اما اجتناب‌ناپذیر نیست. اکنون می‌توانیم برای مقابله با آن اقدام‌هایی راآغاز کنیم. این موضوع کل مفهوم پزشکی را تغییر می‌دهد.»
او افزود: «هرچه فعالیت‌های سلولی را بهتر بشناسیم، بیشتر می‌توانیم داروها و دیگر روش‌های ایمنی‌درمانی و فناوری‌هایی را که این روند را تغییر دهند، آن را کُند و حتی احتمالا معکوس کنند، طراحی کنیم»
با این حال بلسکی خاطرنشان می‌کند که برای تاثیر گذاشتن بر سازوکارهای زیستی پیری، اقدام‌های فراوانی وجود دارد که افراد همین حالا هم می‌توانند انجام دهند و نیازی به نوآوری‌های پیشرفته پزشکی یا مراجعه به کلینیک تخصصی ندارند.
او با اشاره به مواردی مانند خواب، ورزش، ارتباطات اجتماعی و تغذیه گفت: «آنچه می‌دانیم موثر است، عملا در دسترس بیشتر ما قرار دارد. این‌ها مواردی‌اند که تقریبا همه ما می‌توانیم در آنها پیشرفت کنیم و حتی بدون این داروهای جدید، سال‌های سالم بیشتری به عمرمان بیفزاییم.»
