افزایش دوباره قیمت دلار در آخرین روز تابستان تا ۲۳۶ هزار و ۱۰۰ تومان، فشاری تازه بر زندگی میلیونها حقوقبگیر ایرانی وارد کرد؛ رخدادی که از ادامه بیاعتمادی به ریال و آغاز موج تازهای از افزایش قیمت کالا و خدمات در پاییز حکایت دارد.
این جهش همزمان با انتشار آمارهایی رخ داد که از عمیقتر شدن رکود در اقتصاد ایران خبر میدهند. بر اساس گزارش مرکز آمار، اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه در سال قبل از آن، ۱۰.۱ درصد کوچکتر شد. اقتصاد بدون نفت نیز رشد منفی ۴.۶ درصدی را ثبت کرد و گروه صنایع و معادن ۱۴.۷ درصد و بخش خدمات ۴.۸ درصد منقبض شدند. بخش نفت هم با رشد منفی ۲۶.۴ درصدی بیشترین سقوط را داشت.
آمارهای رسمی همچنین نشان میدهند مصرف نهایی خانوارها در بهار ۱۴۰۵ به میزان ۴ درصد کاهش یافت؛ نشانهای روشن از اینکه میلیونها خانواده دیگر نمی توانند کالاها و خدماتی را تهیه کنند که تا همین چند سال قبل، بخشی عادی از زندگی روزمره آنان محسوب میشد.
یکی از تکاندهندهترین نمونههای این بحران وضعیت بازنشستههایی است که با مستمری ماهانه ۲۲ میلیون تومان، باید مبالغی بیشتر از این رقم را تنها برای اجارهخانه بپردازد. در یک نمونه عبدالله بلواسی، فعال کارگری، با اشاره به این موارد به ایلنا گفت چنین بازنشستههایی علاوه بر اجاره ماهانه، چند میلیون تومان نیز بهعنوان ودیعه پرداخت کردهاند و ناچارند هزینه خوراک، دارو، قبوض و رفتوآمد را از طریق شغلی دیگر تامین کنند.
به گفته او، بسیاری از بازنشستگان پس از ۳۰ سال کار، بار دیگر به کارگری روزمزد روی آوردهاند. برخی از آنان در فصل کشاورزی برای وجین کردن مزارع یا برداشت محصول، روزانه بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان دریافت میکنند. این افراد در سنی که نیاز بیشتری به استراحت، دارو و خدمات درمانی دارند، برای تامین ابتداییترین هزینههای زندگی دوباره در جستوجوی کار به خیابانها و مزارع بازمیگردند.
فشار هزینههای درمان نیز خانوادهها را در برابر انتخابهایی دردناک قرار داده است. این فعال کارگری میگوید خانوادهای را میشناسد که پس از بیماری یکی از نزدیکانش، به دلیل ناتوانی در تامین هزینه درمان، برای او آرزوی مرگ کردند. این روایت نشان میدهد بحران معیشتی از حذف تفریح، پوشاک یا مواد غذایی باکیفیت عبور کرده و اکنون به محرومیت از درمانهای حیاتی رسیده است.
اخبار داخلی نشان میدهد بازنشستگان صنایع فولاد اصفهان روز سهشنبه مانند بسیاری دیگر از بازنشستگان و کارگران، مقابل ساختمان استانداری تجمع کردند و خواستار رسیدگی به بحران بیمه درمانی و اجرای کامل متناسبسازی حقوق شدند. آنان میگویند در تیرماه تمام هزینههای درمان را شخصا پرداخت کردهاند و از آن زمان نیز برای دریافت هزینه فاکتورهای پزشکی، سرگردان ماندهاند.
بازنشستگان همچنین تاکید میکنند که دولت و صندوق بازنشستگی، برخلاف صورتجلسه ۲۷ آذر ۱۴۰۴، مسئولیت تامین درمان آنان را نپذیرفتهاند. آنها خواستار افزایش مستمری تا سطح ۹۰ درصد حقوق شاغلان همترازند، اما میگویند جلسات وعدهدادهشده استانداری برای پیگیری این مطالبه نیز برگزار نشده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در همین حال، محمد اسدی، رئیس کانون عالی بازنشستگان تامین اجتماعی ایران، اذعان کرد که برخلاف برخی اخبار منتشرشده، برای افزایش مستمری بازنشستگان هیچ تصمیم تازهای اتخاذ نشده است. بنابراین بازنشستگان در آستانه پاییز، باید همچنان با حقوقی زندگی کنند که حتی بهاندازه اجاره یک واحد مسکونی معمولی نیز نیست.
آغاز سال تحصیلی نیز فشار مضاعفی بر خانوادههای کارگری وارد کرده است. بررسی وضعیت بازار نوشتافزار در شیراز نشان میدهد استقبال مردم از خریدهای مهرماه و میزان فروش مغازهها به حدود ۴۰ درصد شرایط معمول این فصل کاهش یافته است و خانوادهها هنگام خرید، اقلام غیرضروری را کنار میگذارند و تهیه بخشی از وسایل موردنیاز فرزندانشان را به آینده موکول میکنند.
این در حالی است که قیمت برخی اقلام در مقایسه با سال گذشته بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. برای مثال خودکاری که سال قبل هفت هزار تومان قیمت داشت، اکنون حدود ۱۷ هزار تومان فروخته میشود و قیمت دفترهای ۳۰ تا ۳۵ هزار تومانی به ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان رسیده است. یک دفتر با تعداد برگ بالا هم بیش از ۲۰۰ هزار تومان، جامدادی متوسط تا ۶۰۰ هزار تومان و یک مداد معمولی حدود ۴۰ هزار تومان قیمت دارد.
در نمونهای دیگر، امروز سهشنبه کارگران پیمانکاری ابنیه فنی راهآهن در آستانه بازگشایی مدارس، از مسئولان خواستند حقوق شهریور را بهموقع پرداخت کنند تا بتوانند لباس فرم و لوازمالتحریر فرزندانشان را بخرند. آنان میگویند پرداخت حقوق معمولا با تاخیر همراه است و همین تاخیر تامین هزینههای آغاز سال تحصیلی را برای خانوادههایشان دشوارتر میکند.
بحران معیشت در بازار مواد غذایی نیز پیامدهای خطرناکی به جا گذاشته است. پلیس آگاهی تهران روز سهشنبه از کشف ۲۵۴ کیلوگرم گوشت حیوانات تکسُمی مثل الاغ، قاطر و اسب در محله خانیآباد خبر داد. پنج نفر، از جمله فردی فعال در صنف رستورانداران، در ارتباط با این شبکه بازداشت شدهاند. افزایش شدید قیمت گوشت گوسفند و گوساله زمینه عرضه مخفیانه گوشتهای ارزانتر و غیربهداشتی به مصرفکنندگانی را که ممکن است حتی از ماهیت واقعی آنچه میخرند، اطلاع نداشته باشند، فراهم کرده است.
افزایش ۶۰ درصدی حداقل دستمزد در سال جاری نیز نتوانسته قدرت خرید کارگران را حفظ کند، زیرا هزینه مسکن، خوراک، درمان و آموزش با سرعت بیشتری افزایش یافته است. اکنون حتی نمایندگان مجلس نیز اذعان میکنند حقوق کارکنان، کارگران و بازنشستگان کفاف زندگی را نمیدهد و افزایش درآمدها باید متناسب با تورم انجام شود.
ترکیب دلار ۲۳۶ هزار تومانی، تورم کمسابقه، رشد منفی اقتصادی و سقوط مصرف خانوار، همزمان با تداوم وضعیت جنگی، نشان میدهد بحران معیشتی دیگر به فقیرترین اقشار جامعه محدود نیست. اکنون کارگران، کارمندان، بازنشستگان و بخش بزرگی از طبقه متوسط با هزینههایی روبهرو شدهاند که درآمد ماهانه آنان پاسخگوی آن نیست. در چنین شرایطی، پاییز برای بسیاری از خانوادهها نه با خرید لوازم مدرسه و برنامهریزی برای ماههای آینده، بلکه با انتخابی دشوار میان اجارهخانه، غذا، درمان و تحصیل فرزندانشان آغاز میشود.
