مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه شش فرمانده نظامی ارشد را رسما منصوب کرد؛ تهران در ماههای اخیر و پس از حملات آمریکا و اسرائیل، در حال بازسازی ساختار فرماندهی نیروهای مسلح خود بوده است و این انتصابها تغییرات در ساختار فرماندهی نظامی ایران را در بحبوحه جنگ تثبیت میکند.
انتصابهای اخیر که دفتر مجتبی خامنهای آنها را اعلام و در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، سمتهای خالی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سازمان بسیج را پر میکند.
یک کارشناس حوزه مبارزه با تروریسم هشدار میدهد که زمانبندی این انتصابها و ادبیات بهکاررفته در احکام صادرشده نشان میدهد که تهران خود را برای «رویارویی طولانیمدت» آماده میکند، نه دستیابی به توافقی با واشنگتن.
عمر محمد، مدیر طرح پژوهش درباره یهودستیزی در مرکز مطالعات افراطگرایی دانشگاه جورج واشنگتن، دراینباره به فاکسنیوز دیجیتال گفت: «در یک اقدام حسابشده، این انتصابها به زبان انگلیسی و در شبکه اجتماعی ایکس اعلام شدند. آن هم در زمانی که مذاکرهکنندگان ایرانی و عمانی مشغول نهایی کردن جزئیات مسیر پیشنهادی کشتیرانی از تنگه هرمز بودند. این توالی زمانی عامدانه است.»
او افزود: «تهران میخواهد پیش از امضای هرگونه توافقی، ساختار فرماندهی جدید خود را عملا مستقر و تثبیت کند.»
این کارشناس با اشاره به عباراتی که در احکام انتصاب آمده و کشته شدن فرماندهان پیشین را به «دشمن صهیونیستیــآمریکایی» نسبت داده است، خاطرنشان کرد: «به کار بردن این عبارت در اسناد رسمی دولتی ایالات متحده را رسما یکی از طرفهای جنگ قلمداد میکند.»
مجتبی خامنهای طی این احکام، علی عبداللهی را به سمت ریاست ستاد کل نیروهای مسلح و کیومرث حیدری را بهعنوان جانشین او منصوب کرد. او احمد وحیدی را نیز رسما به سمت فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب و به درجه سرلشکری ارتقا داد. مصطفی ایزدی هم به سمت جانشین فرمانده کل سپاه، علی عظمایی به فرماندهی نیروی دریایی سپاه و حسین طائب نیز به فرماندهی بسیج منصوب شدند.
عمر محمد یادآور شد که رهبر جمهوری اسلامی ایران به وحیدی دستور داده است آمادگی برای «اجرای عملیات تهاجمی قدرتمند علیه دشمن» را حفظ کند. عبداللهی نیز مامور شده است روند ادغام ستاد کل نیروهای مسلح در قرارگاه مشترک خاتمالانبیا در دوران جنگ را تکمیل کند. کشورهایی که در حال خروج از یک درگیریاند، معمولا ساختارهای فرماندهی ویژه دوران جنگ را منحل میکنند، در حالی که جمهوری اسلامی ایران در حال نهادینه کردن این ساختارها است. مضمون این احکام نشان میدهد که سران تهران برای یک رویارویی طولانیمدت برنامهریزی میکنند، نه برای دستیابی به توافق.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
شماری از این فرماندهان تازهمنصوبشده پیشتر تحت تحریمهای آمریکا یا اروپا قرار گرفته یا با اتهامهایی مرتبط با تروریسم و سرکوبهای خشونتآمیز روبهرو بودهاند. از جمله وحیدی که به درخواست آرژانتین که ادعا میکند او در بمبگذاری سال ۱۹۹۴ مرکز یهودیان آمیا در بوئنوسآیرس که ۸۵ کشته به جا گذاشت، دست داشته است، تحت اعلان قرمز اینترپل قرار دارد.
نام حسین طائب، رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه و فرمانده پیشین بسیج، هم در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار دارد. ایالات متحده نخستین بار سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) او را به دلیل نقض جدی حقوق بشر پس از انتخابات جنجالبرانگیز ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ تحریم کرد.
ایالات متحده در سال ۲۰۲۲ کیومرث حیدری را نیز تحریم کرد. بنا بر اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، او علنا به نقش نیروهای تحت فرمانش در برخورد خشونتآمیز با اعتراضهای آبان ۹۸ که در جریان آن صدها معترض کشته شدند، اذعان کرده است. اتحادیه اروپا نیز حیدری را تحریم کرده است.
این تغییرات در حالی انجام میشود که جمهوری اسلامی ایران پس از سلسله حملات آمریکا و اسرائیل که شماری از مقامهای ارشد نظام را کشت، همچنان در حال بازسازی ساختار رهبری سیاسی و نظامی خود است.
علی خامنهای که از سال ۱۳۶۸ رهبر جمهوری اسلامی ایران بود، در حمله ۹ اسفند ۱۴۰۴ در روز نخست جنگ، کشته شد و مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب شد.
علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی و یکی از چهرههای برجسته ساختار امنیتی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج، هم در حملات ۱۷ مارس (۲۶ اسفند) کشته شدند.
انتصابهای اخیر در حالی صورت گرفتند که پرسشها درباره وضعیت جسمانی مجتبی خامنهای و غیبت او در انظار عمومی همچنان ادامه دارد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز دوشنبه اعلام کرد که با مجتبی خامنهای دیداری هفت ساعته داشته است. این دومین دیدار رئیسجمهوری ایران با مجتبی خامنهای از زمان آغاز به کار او بهعنوان رهبر جدید نظام است که علنا اعلام میشود.
مجتبی خامنهای از زمان انتخاب شدن تاکنون در انظار عمومی ظاهر نشده و گمان میرود در حملهای که پدرش در آن کشته شد، زخمی شده باشد.
پزشکیان میگوید آن دو درباره شرایط اقتصادی، تحریمها و دیگر چالشهای داخلی گفتوگو کردند و خامنهای بر ضرورت «وحدت و انسجام» تاکید کرد.
با این حال عمر محمد به این نکته اشاره میکند که بازسازی ساختار نظامی هنوز به دستگاه حساس اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران تسری نیافته است و برای سازمان اطلاعات سپاه و بخش ضدجاسوسی آن هنوز هیچ رئیسی معرفی نشده است. همچنین دولت جمهوری اسلامی ایران هنوز رسما وزیر دفاع و وزیر اطلاعات ندارد.
او افزود: «این انتصابها مستلزم آن است که مسئولیت ناکامیهای اطلاعاتی که حذف سران نظام را در ماه فوریه امکانپذیر کرد، مشخص شود. هر طرف که در این مناقشه پیروز شود، حلقه نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی ایران یا سران سپاه، همان طرفی است که عملا قدرت را در اختیار دارد.»
