روابط عربستان سعودی و ژاپن با گسترش همکاریهای اقتصادی، وارد مرحله تازهای شده است. به طوری که حجم تجارت میان دو کشور به حدود ۴۱ میلیارد دلار رسیده و این مشارکت که عمدتا بر الگویی مبتنی بر تبادل بر نفت و فناوری استوار بود، بهتدریج متنوعتر شده و انرژی پاک، سرمایهگذاری، صنعت، فضا و فناوریهای پیشرفته را نیز دربرگرفته است.
به گزارش عربنیوز، با رسیدن سرمایهگذاری مستقیم ژاپن در عربستان سعودی به ۴۹ میلیارد ریال سعودی، انتظار میرود سفر دوروزه توشیمیتسو موتگی، وزیر خارجه ژاپن، به ریاض زمینه گسترش روابط اقتصادی در بخشهای مختلف، بهویژه هوش مصنوعی، را هم فراهم کند. هرچند انرژی همچنان نقش محوری خود را در تجارت دوجانبه حفظ خواهد کرد.
وزیر خارجه ژاپن در رأس هیئتی بلندپایه وارد ریاض میشود تا طی دو روز با مقامهای سعودی مذاکرات دوجانبه داشته باشد.
آمارهای تجاری میزان وابستگی متقابل دو اقتصاد و اهمیت مرحله کنونی را که در آن، نفت دیگر هدف نهایی این مشارکت نیست، بلکه تنها یکی از اجزای آن به شمار میرود، نشان میدهند.
عربستان سعودی یکی از منابع راهبردی انرژی ژاپن را تامین میکند و ژاپن نیز فناوری، تخصص صنعتی و منابع مالی موردنیاز عربستان سعودی را در اختیار آن قرار میدهد و در طرحهایی که این کشور میکوشد از آنها برای تنوعبخشی به اقتصاد خود بهره بگیرد، مشارکت میکند.
البته انرژی همچنان ستون فقرات روابط تجاری دو کشور است. نفت و محصولات معدنی در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۷.۱ درصد از واردات ژاپن از عربستان سعودی را تشکیل میدادند. در حالی که خودرو و تجهیزات حملونقل، با سهمی حدود ۷۳.۶ درصد، بزرگترین بخش صادرات ژاپن به عربستان سعودی را به خود اختصاص دادند. با این حال، دامنه همکاریها دیگر به نفت محدود نیست و دو کشور در چارچوب ابتکار همکاری در زمینه انرژی پاک موسوم به «فانوس دریایی» که سال ۲۰۲۳ راهاندازی کردند، به توسعه مشارکت در حوزههای هیدروژن، آمونیاک، سوختهای کمکربن، فناوریهای جذب کربن و انرژیهای تجدیدپذیر هم روی آوردهاند.
این رویکرد بازتابدهنده تلاش برای ایجاد رابطهای اقتصادی است که از توانمندیهای عربستان سعودی در زمینه انرژی، منابع و موقعیت راهبردی، در کنار تخصص ژاپن در فناوری، تولید و راهکارهای پیشرفته بهره میگیرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
گسترش سرمایهگذاری ژاپن در عربستان سعودی
سرمایهگذاری یکی از ارکان اصلی تحول روابط دوجانبه است. دادههای جترو، سازمان تجارت خارجی ژاپن، نشان میدهد تا اکتبر ۲۰۲۴، شرکتهای ژاپنی ۱۱۸ مرکز و تاسیسات در عربستان سعودی داشتهاند. در همین حال، شمار شرکتهای ژاپنی سرمایهگذار در عربستان سعودی از حدود ۶۵ شرکت در زمان راهاندازی چارچوب «چشمانداز مشترک عربستان سعودی و ژاپن ۲۰۳۰» به حدود ۱۰۰ شرکت افزایش یافته است.
شرکتهای ژاپنی به فرصتهای ناشی از طرحهای تنوعبخشی اقتصادی عربستان سعودی، بهویژه در بخشهای صنعت، فناوریهای دیجیتال، انرژی، فضا و زیرساخت، علاقه روزافزونی نشان میدهند.
ژانویه ۲۰۲۶، در جریان مجمع سرمایهگذاری عربستان سعودی و ژاپن، ۱۲ یادداشت همکاری جدید میان شرکتهای فعال در حوزههایی از جمله امور مالی، فضا و فناوری کشاورزی به امضا رسید که گسترش دامنه همکاریها فراتر از بخشهای سنتی را نشان میدهد.
تجارت آزاد و زنجیرههای تامین
مذاکرات مربوط به توافق تجارت آزاد میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ژاپن، از جمله طرحهای اقتصادی است که میتواند آینده روابط تجاری را دگرگون کند. همچنین ابزاری برای کاهش موانع تجاری، سرمایهگذاری و تقویت یکپارچگی زنجیرههای تامین تلقی میشود که فرصتهای بیشتری در بازارهای خلیج فارس در اختیار شرکتهای ژاپنی قرار میدهد و برای شرکتهای کشورهای حاشیه خلیج فارس هم دسترسی گستردهتری به بازار ژاپن فراهم میکند.
همزمان با گسترش سرمایهگذاریهای عربستان سعودی در بخشهای جدید، این توافق میتواند در تغییر رابطه تجاری که بهشدت به نفت وابسته است و مشارکتی گستردهتر در زمینه محصولات صنعتی، خدمات، فناوریها و سرمایهگذاریها، به عاملی مهم تبدیل شود.
انرژی پاک؛ یکی از سریعترین حوزههای روبهرشد
گذار به انرژی پاک به یکی از مهمترین محورهای همکاری اقتصادی عربستان سعودی و ژاپن است.
ابتکار «فانوس دریایی» با هدف گسترش همکاری در زمینه هیدروژن، آمونیاک، سوختهای مصنوعی، جذب، استفاده و ذخیرهسازی کربن و همچنین توسعه زیرساختهای انرژی پاک طراحی شد.
این همکاری برای هر دو کشور اهمیت ویژهای دارد، زیرا هم ژاپن به دنبال تامین پایدار منابع جدید انرژی است و هم عربستان سعودی میکوشد با بهرهگیری از منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی و ظرفیت بالای خود در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر، در اقتصاد جهانی کمکربن جایگاهی پیشرو به دست آورد.
فناوری، فضا و اقتصاد دیجیتال
گسترش روابط دو کشور تنها به حوزه انرژی محدود نمیشود و فناوری، فضا، اقتصاد دیجیتال و سرگرمی را نیز دربرمیگیرد.
در این راستا، عربستان سعودی و ژاپن توافق کردهاند همکاریهای خود در بخش فضایی را گسترش دهند. در سالهای اخیر میان شرکتها و نهادهای دو کشور در زمینه بازیهای ویدیویی، ورزشهای الکترونیکی، هوش مصنوعی و فناوری رانندگی خودکار هم توافقهایی امضا شده است. از جمله این همکاریها میتوان به یادداشتتفاهم میان شرکت ژاپنی سگا (Sega) و فدراسیون ورزشهای الکترونیکی عربستان سعودی و همچنین همکاری شرکت ژاپنی «تیر فور» (Tier IV) با شرکت سعودی «علم» (Elm) در زمینه فناوری رانندگی خودکار اشاره کرد.
این توافقها نشاندهنده تغییری چشمگیر در ماهیت روابط دو کشورند که از مشارکت متمرکز بر تبادل کالا و انرژی، به همکاری با هدف توسعه فناوری، دانش و خدمات دارای ارزشافزوده حرکت کرده است.
تامین مالی، دروازهای جدید برای گسترش سرمایهگذاری
تامین مالی در حمایت از گسترش فعالیت شرکتهای ژاپنی در عربستان سعودی نقشی روزافزون ایفا میکند. در این راستا، توافقهای تامین مالی و تضمینهای اعتباری برای طرحهای سعودی در چارچوب «چشمانداز مشترک عربستان سعودی و ژاپن ۲۰۳۰» شکل گرفتهاند که از جمله آنها، توافق تامین مالی ۱.۵ میلیارد دلاری برای وزارت دارایی عربستان سعودی است که تحت پوشش بیمه شرکت بیمه صادرات و سرمایهگذاری نکسی (NEXI) قرار دارد.
به این ترتیب، روابط اقتصادی ریاض و توکیو دیگر صرفا به تجارت مستقیم محدود نیست و اکنون شبکه گستردهتری از سرمایهگذاری، خدمات بانکی و مالی، ضمانتهای صادراتی و سرمایهگذاریهای نهادی را نیز دربرمیگیرد.
