اعمال دوباره خاموشی‌های سراسری برنامه‌ریزی‌شده هم‌زمان با آغاز مجدد درگیری‌های نظامی با آمریکا در جنوب ایران،  بار دیگر زندگی روزمره میلیون‌ها نفر را مختل کرده است. شرکت توانیر هم روز دوشنبه ۲۲ تیرماه رسما اعلام کرد که «مدیریت بار» در سراسر کشور ادامه خواهد داشت و برنامه خاموشی‌ها از دو روز پیش به مشترکان اطلاع‌رسانی می‌شود؛ تصمیمی که به معنای بازگشت قطعی‌های روزانه برق در اغلب استان‌های ایران است.

این در حالی است که تنها دو روز پیش، گزارش‌های مردمی متعدد از تهران نشان می‌داد خاموشی‌های چندساعته بدون اطلاع قبلی آغاز شده است. این اتفاق با وعده‌های پیشین مقام‌های وزارت نیرو مبنی بر جلوگیری از قطع برق بخش خانگی در تضاد بود. اکنون نیز مقام‌های صنعت برق افزایش مصرف ناشی از گرمای هوا و کمبود تولید را علت اصلی اعمال محدودیت‌ها عنوان می‌کنند و از مردم می‌خواهند مصرف خود را دست‌کم ۵ درصد کاهش دهند.

هم‌زمان، روایت‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان می‌دهد پیامدهای خاموشی‌ها بسیار فراتر از خاموش شدن چراغ‌ خانه‌ها است. در بسیاری از شهرها، با قطع برق، جریان آب نیز متوقف می‌شود، زیرا کاهش شدید فشار آب بسیاری از ساختمان‌ها را به پمپ آب متکی کرده است و تنها با استفاده از موتورپمپ می‌توان آب را به طبقات بالاتر رساند و با خاموش شدن این تجهیزات به دلیل قطع برق، آب نیز از دسترس خارج می‌شود.

یکی از ساکنان غرب تهران به ایندیپندنت فارسی می‌گوید: «از اول هفته هر روز بین دو تا پنج ساعت برق نداریم. وقتی برق قطع می‌شود، حتی یک قطره آب به طبقات بالا نمی‌رسد. بعضی شب‌ها از حدود ساعت ۲۲ تا صبح هم فشار آب آن‌قدر کم است که عملا امکان استفاده از آن وجود ندارد. وسایل برقی نیز به‌ دلیل نوسان شدید برق و قطعی‌های روزانه آسیب می‌بینند. حتی اینترنت همراه هم با قطعی برق، قطع می‌شود.»

فردی از کرج نیز می‌گوید خاموشی‌ها دیگر محدود به ساعات مشخص نیست و علاوه بر قطع برق روزانه، برخی شب‌ها نیز برق به مدت چند ساعت قطع می‌شود. او افزود: «هر بار برق می‌رود، نگران وسایل برقی خانه‌ایم. قیمت لوازم خانگی آن‌قدر بالا رفته که اگر یکی از آن‌ها بر اثر نوسان برق آسیب ببیند، توان خرید دوباره‌اش را نداریم. در این گرمای شدید هوا هم که بدون برق و کولر و اینترنت، نمی‌شود زندگی کرد.»

از قزوین نیز گزارش مشابهی رسیده است. یکی از مخاطبان می‌گوید: «فشار آب آن‌قدر پایین آمده که بیشتر ساعات روز، آب به طبقه دوم ساختمان نمی‌رسد. وقتی هم برق قطع می‌شود، باید چند ساعت بدون آب بمانیم.»

در اصفهان نیز ساکنان از افزایش مدت خاموشی‌ها در روزهای اخیر خبر می‌دهند. یکی از آن‌ها می‌گوید: «اوایل تابستان شاید روزی یک ساعت برق قطع می‌شد، اما حالا در بعضی روزها سه یا چهار ساعت برق نداریم. در این گرما، هم کولر خاموش می‌شود، هم آب ساختمان قطع می‌شود و هم اینترنت خانگی و موبایل از دسترس خارج می‌شود.»

از کاشان نیز فردی با اشاره به دمای بالای هوا می‌گوید: «وقتی دمای هوا بالای ۴۰ درجه است، قطع چندساعته برق یعنی زندگی عملا متوقف می‌شود. سالمندان و کودکان بیش از همه آسیب می‌بینند و حتی نگهداری مواد غذایی داخل یخچال هم به نگرانی روزانه تبدیل شده است.»

روایت‌های مشابه از مشهد، شیراز، بابل، بندرعباس، اهواز، تبریز و دیگر شهرهای ایران نیز برای ایندیپندنت فارسی ارسال شده است. در مشهد، شرکت توزیع برق از روز ۲۱ تیر خاموشی‌های نوبتی دو ساعته را آغاز و اعلام کرده این محدودیت‌ها از ساعت ۸ صبح تا شب ادامه خواهد داشت. در قشم نیز کسبه بازار درگهان می‌گویند قطعی‌های دوساعته برق در اوج فعالیت بازار، علاوه بر فراری دادن مشتریان، به کالاهای نیازمند سرمایش نیز آسیب زده و زیان اقتصادی آن‌ها را افزایش داده است.

پیامدهای خاموشی‌ها تنها به خانه‌ها و بازار محدود نمانده است. در یکی از تازه‌ترین حوادث، هشت زن ورزشکار در شهرستان ملایر بر اثر استنشاق گاز منوکسیدکربن ناشی از استفاده از موتور برق در زمان قطع برق، دچار مسمومیت شدند و تنها به لطف حضور به‌موقع نیروهای اورژانس، از مرگ نجات یافتند؛ حادثه‌ای که بار دیگر خطر استفاده غیراصولی از مولدهای برق در زمان خاموشی را یادآوری کرد.

هم‌زمان، صنایع ایران نیز با محدودیت‌های گسترده‌تری روبه‌رو شده‌اند. دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت اعلام کرد محدودیت تامین برق کارخانه‌ها اکنون به دو روز در هفته رسیده و پیش‌بینی می‌شود همانند سال گذشته، این محدودیت در ماه‌های آینده به ساعات عصر تا نیمه‌شب نیز گسترش پیدا کند. به گفته او، صنایع پیشنهاد داده‌اند روزهای خاموشی به‌عنوان تعطیلی رسمی واحدهای تولیدی محاسبه شود تا بتوانند در روزهای دیگر فعالیت کنند، اما این پیشنهاد تاکنون به نتیجه نرسیده است.

در حالی که مقام‌های دولت جمهوری اسلامی ایران همچنان گرمای هوا و افزایش مصرف را مهم‌ترین علت خاموشی‌ها معرفی می‌کنند، مدیرعامل شرکت توانیر روز یکشنبه ۲۱ تیرماه از تاثیر مستقیم حملات آمریکا و اسرائیل بر صنعت برق ایران سخن گفت و اعلام کرد در جریان این حملات، بیش از دو هزار نقطه از شبکه برق آسیب دید، حدود چهار هزار و ۲۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید کشور از دست رفت و خسارت‌ها از ۶۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پیش از آغاز درگیری‌های نظامی نیز ایران با بحران مزمن ناترازی برق روبه‌رو بود و در تابستان‌های گذشته نیز خاموشی‌های گسترده در بخش خانگی، کشاورزی و صنعتی اعمال می‌شد. با این حال، مقام‌های صنعت برق اکنون آسیب‌های ناشی از جنگ را نیز یکی از عوامل تشدیدکننده بحران معرفی می‌کنند.

در استان تهران، مسئولان توانیر می‌گویند مصرف برق از مرز ۱۰ هزار مگاوات گذشته و به ازای هر یک درجه افزایش دما، حدود ۲۵۰ مگاوات به مصرف برق استان افزوده می‌شود. با وجود تاکید مقام‌ها بر «پایداری شبکه»، گزارش‌های مردمی نشان می‌دهد بسیاری از مشترکان همچنان با خاموشی‌های چندساعته، گاه بدون اطلاع قبلی، مواجه‌اند.

بازگشت خاموشی‌های سراسری در میانه تابستان، در حالی رخ می‌دهد که هم‌زمان بحران کمبود آب نیز در بسیاری از استان‌های ایران تشدید شده است. همین هم‌زمانی باعث شده قطع برق تنها به خاموش شدن کولرها یا توقف فعالیت لوازم برقی محدود نباشد، بلکه در بسیاری از ساختمان‌ها، آب آشامیدنی نیز برای ساعت‌ها از دسترس خارج شود. در نتیجه، دو بحران کمبود برق و کمبود آب اکنون به شکلی مستقیم یکدیگر را تشدید و فشاری مضاعف بر زندگی روزمره میلیون‌ها ایرانی وارد می‌کنند.

این در حالی است که مدیران ارشد جمهوری اسلامی ایران همچنان به این پرسش پاسخ روشنی نمی‌دهند که چرا ایران، برخلاف سایر کشورهای جهان، هنوز با بحران مزمن کمبود برق روبه‌رو است و چرا طی سال‌های گذشته، به‌ جای سرمایه‌گذاری گسترده برای توسعه، نوسازی و بازسازی زیرساخت‌های تولید و انتقال برق، منابع مالی هنگفت در حوزه‌هایی مانند برنامه هسته‌ای، فعالیت‌های نظامی یا حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی منطقه‌ای هزینه شد؟