یک پژوهش جدید نشان می‌دهد آلودگی هوای متصاعدشده از [مواردی نظیر] آتش‌سوزی‌های جنگلی ناشی از تغییرات اقلیمی، نیروگاه‌های مصرف‌کننده سوخت‌های فسیلی، مراکز داده‌های تولید هوش مصنوعی و خودروهای پرمصرف ممکن است باعث فراموشکار شدن شما شود.

پژوهشگران در مرکز سلامت دانشگاه «کالیفرنیا دیویس» و شرکت خدمات درمانی «کایزر پرمننته»(Kaiser Permanente) روز چهارشنبه گفتند در آزمون‌های حافظه‌ای که از افراد می‌خواست واقعیت‌ها، واژه‌ها و اطلاعات عمومی را به یاد بیاورند، آن‌هایی که طی نزدیک به ۲۰ سال در معرض بالاترین سطوح این ذرات میکروسکوپی قرار داشتند، در مقایسه با افرادی که در معرض سطوح پایین‌تر آلودگی قرار داشتند، امتیاز پایین‌تری کسب کردند.

این نتایج مشابه [میزان تغییرات حافظه‌ای] بود که پژوهشگران انتظار دارند در طول ۱۰ سال پیر شدن طبیعی رخ دهد که بر حافظه معنایی تاثیر می‌گذارد؛ نوعی مهم از حافظه که برای زندگی روزمره ضروری است.

کاترین کانلون، دانشیار بخش علوم سلامت عمومی دانشگاه کالیفرنیا دیویس و پژوهشگر ارشد این مطالعه، در اظهاراتی توضیح داد: «حافظه معنایی برای ارتباط، درک و هدایت زندگی روزمره ضروری است.»

او گفت: «یافته‌های ما نشان می‌دهند که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آلودگی هوا فقط بر سلامت جسمی تاثیر نمی‌گذارد، بلکه ممکن است بر نحوه پیر شدن مغز نیز اثر بگذارد، به‌ویژه به شیوه‌هایی که برای استقلال فردی و کیفیت زندگی اهمیت دارند.»

با این حال، این تاثیر برای همه انواع حافظه یکسان نبود.

آزمون‌های حافظه رویدادی [یا اصطلاحا اپیزودیک] کلامی، یا توانایی به یاد آوردن رویدادها و تجربه‌های مشخص و عملکرد اجرایی که به تمرکز و به خاطر سپردن دستورالعمل‌ها کمک می‌کند، تاثیری مرتبط با آلودگی ناشی از ذرات پی‌ام ۲.۵(PM2.5) نشان ندادند. این نوع آلودگی از نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز، وسایل نقلیه و منابع صنعتی منتشر می‌شود.

پژوهشگران می‌گویند این امر نشان می‌دهد که در بخش‌های مشخص و متمایز حافظه افت‌هایی وجود دارد، نه در توانایی ذهنی کلی یک فرد.

داده‌های این پژوهش از «مطالعه سالمندی سالم در آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار» کایزر پرمننته در سال ۲۰۱۷ به دست آمد که اکثر ۷۵۰ شرکت‌کننده بزرگسال این پژوهش در منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو در ایالت کالیفرنیا زندگی می‌کردند.

پژوهشگران با تعیین سطوح برآوردشده آلودگی در محل سکونت شرکت‌کنندگان طی ۱۷ سال، میزان قرار گرفتن آن‌ها در معرض این آلودگی را محاسبه کردند.

آن‌ها عملکرد شناختی شرکت‌کنندگان را با استفاده از آزمون‌هایی در مقاطع ۵، ۱۰ و ۱۷ ساله ارزیابی کردند.

توزیع نابرابر بیماری

براساس اعلام بنیاد آلزایمر، احتمال ابتلای آمریکایی‌های سیاه‌پوست به بیماری آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل دو برابر همتایان سفیدپوست آن‌ها است.

پژوهش‌های گذشته نشان می‌دهد این گروه عوامل خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند، ازجمله دیابت و فشار خون بالا و افراد رنگین‌پوست بیش از سهم جمعیتی خود در مناطقی زندگی می‌کنند که بیشترین تاثیر را از آلودگی می‌پذیرند.

انجمن ریه آمریکا گزارش می‌دهد که آمریکایی‌های سیاه‌پوست در این جوامع با خطر بیشتر مرگ زودرس روبه‌رویند و وب‌سایت دولتی «آلزایمرز» (Alzheimers.gov) توضیح می‌دهد که آن‌ها احتمالا نرخ بالاتری از اختلال شناختی را نشان می‌دهند، زیرا تا زمانی که بیماری پیشرفت کند، برای درمان مراجعه نمی‌کنند.

این وب‌سایت می‌گوید: «بسیاری از سالمندان سیاه‌پوست زمانی برای درمان پزشکی مراجعه می‌کنند که با علائم عصبی‌‌ــ‌روانی (نوروسایکیاتریک) مانند توهم، هذیان و تغییرات شخصیتی روبه‌رو شوند، اما برای مشکلات حافظه، دیرتر به‌دنبال کمک می‌روند، زیرا این مشکلات اغلب بخشی طبیعی از سالمند شدن تلقی می‌شوند.»

آسیبی دیرینه ولی قابل‌پیشگیری

پژوهش جدید همچنین بر سال‌ها پژوهش پیشین بنا شده است که آسیب‌های احتمالی ذرات معلق پی‌ام ۲.۵ را نشان داده‌اند. آسیب‌هایی که افزایش خطر مرگ زودرس، سرطان و بیماری‌های قلبی‌عروقی را دربرمی‌گیرند.

پژوهش‌های پیشین همچنین آلودگی هوا را با افزایش موارد زوال عقل و تشدید بیماری آلزایمر مرتبط دانسته بودند. برخی پژوهش‌ها نیز ارتباطی محدود میان قرار گرفتن در معرض دود آتش‌سوزی‌های جنگلی و زوال عقل شناسایی کردند.

یک پژوهش در اوایل سال جاری نشان داد که آلودگی هوا خطر تشکیل پلاک‌های آمیلوئیدی، یعنی تجمع پروتئین‌هایی را که از نشانه‌های شاخص بیماری آلزایمر به شمار می‌روند، در سالمندان آمریکایی مبتلا به اختلال شناختی افزایش می‌دهد.

ریچل ویتمر، نویسنده همکار این پژوهش جدید و یکی از مدیران مرکز پژوهش بیماری آلزایمر در مرکز سلامت دانشگاه کالیفرنیا دیویس، گفت: «درک عوامل محیطی موثر بر افت [عملکرد] شناختی، برای رفع نابرابری‌ها در خطر زوال عقل اهمیت دارد. آلودگی هوا عاملی است که قرار گرفتن در معرض آن را می‌توان تغییر [یا کاهش] داد. این امر هم در سطح فردی و هم ازطریق سیاست‌گذاری عمومی، آن را به هدف [و عاملی] قدرتمند برای پیشگیری تبدیل می‌کند.»

افراد می‌توانند با محدود کردن فعالیت در فضای باز در روزهایی که سطح آلودگی هوا بالا است، استفاده از فیلترهای هوا در فضای داخلی، بسته نگه‌داشتن پنجره‌ها و پرهیز از ورزش در نزدیکی جاده‌های پرتردد، خطر قرار گرفتن در معرض آلودگی را کاهش دهند.