زمزمه‌های عاشقانه چند نسل از ایرانیان وامدار صدای سیمین غانم است که با «گل گلدون من»، «سیب»، «مرد من» و «پرنده» در حافظه موسیقایی آنان جا گرفت، اما نزدیک به نیم‌قرن ناعادلانه، از صحنه‌ دور ماند تا اینکه سرانجام پس از سال‌ها محدودیت و سکوت اجباری، صدایش بار دیگر در برنامه «هزاردستان» در پاریس شنیده شد؛ اجرایی به مناسبت بزرگداشت هشتصدمین سالروز سعدی شیرازی که برای بسیاری از دوستدارانش، فقط یک کنسرت نبود، بلکه بازگشت صدایی بود که هرگز از خاطره مردم پاک نشد.

این بازگشت در امتداد توجهی جهانی به صدای سیمین غانم رخ داد. در خرداد ۱۴۰۱، کنفرانس سالانه توسعه‌دهندگان اپل با رویدادی غیرمنتظره برای کاربران فارسی‌زبان آغاز شد. در آغاز این برنامه، بخشی از ترانه «سیب» با صدای سیمین غانم پخش شد و عبارت «من از اون آسمون آبی می‌خوام» با صدای او در این رویدادی جهانی شنیده شد.

ترانه «سیب» از قطعات شناخته‌شده سیمین غانم است که شعر آن را فرهاد شیبانی سرود و با آهنگ و تنظیم فریبرز لاچینی در سال‌های پیش از انقلاب ساخته شد. این قطعه در مجموعه‌ای با عنوان «قلک چشات» منتشر شد و علاقه‌مندان موسیقی پاپ ایرانی تا سال‌ها آن را همچنان زمزمه می‌کردند.

سیمین غانم ۲۲ فروردین ۱۳۲۳ در تنکابن (شهسوار) مازنداران به دنیا آمد. پدرش تهرانی و مادرش اهل ساری بود. او از کودکی به آواز علاقه داشت و در سال ۱۳۴۱، وقتی فقط ۱۸ سال داشت، رتبه نخست رشته آواز مسابقات آموزشگاه‌های ایران را به دست آورد. او حدود شش سال بعد، در نخستین حضور تلویزیونی خود، ترانه «موج خروشان» را اجرا کرد.

غانم در ۲۵ سالگی ازدواج کرد و از همان دوره فعالیت جدی در عرصه موسیقی را شروع کرد. او موسیقی سنتی و ردیف ایرانی را نزد محمود کریمی آموخت و از آموزش و تجربه استادانی چون مرتضی حنانه و علی تجویدی نیز بهره برد. همین پشتوانه ردیفی و شناخت از موسیقی ایرانی آثار او را از بسیاری از خوانندگان پاپ هم‌دوره‌اش متمایز کرد، زیرا سیمین غانم دیگر فقط خواننده‌ای با صدای گرم و شفاف نبود، هنرمندی بود که موسیقی ایرانی را می‌شناخت و همین شناخت به اجراهای او عمق و ظرافت بیشتری می‌بخشید.

در آغاز راه، شباهت زیاد صدای او با دلکش، خواننده مشهور آن سال‌ها، هم به شنیده شدنش کمک کرد و هم او را مدتی زیر سایه مقایسه نگه داشت، اما غانم خیلی زود دریافت که اگر خود را به چارچوب موسیقی کلاسیک ایرانی محدود کند، ممکن است نتواند مسیر مستقل خود را بیابد. به همین دلیل به سمت موسیقی پاپ رفت؛ مسیری که با «قلک چشات»، برای او به یک امضای تازه تبدیل شد.

ترانه‌های «گل گلدون من»، «سیب»، «مرد من» و «پرنده» همگی در سال‌های پیش از انقلاب ساخته شدند و به محبوبیت گسترده او انجامیدند. «گل گلدون من» شاید شناخته‌شده‌ترین ترانه او باشد که با صدای آرام، بی‌تکلف و صمیمی غانم، از یک ترانه عاشقانه ساده فراتر رفت و به بخشی از حافظه موسیقایی ایرانی‌ها تبدیل شد.

انقلاب ۱۳۵۷ مسیر زندگی هنری سیمین غانم را هم مانند هزاران زن هنرمند دیگر تغییر داد. او در ایران ماند و مانند بسیاری از زنان خواننده، از امکان اجرای عمومی محروم شد.

این خواننده نزدیک به دو دهه از فعالیت موسیقایی رسمی بازماند و پس از آن نیز فقط اجازه داشت برای زنان کنسرت برگزار کند. او در گفتگویی با روزنامه شرق، درباره ماندن در ایران گفته بود: «می‌خواستم کنار مردم و خانواده‌ام زندگی کنم، دوست نداشتم از ایران بروم و از این بابت هم خوشحالم.»

مقام‌های جمهوری اسلامی خوانندگی زنان و اجرای عمومی برای مخاطبان مختلط را مجاز نمی‌دانند و خوانندگان زن تنها در قالب‌ همخوانی یا اجرا برای زنان، امکان فعالیت محدود پیدا می‌کنند. این محدودیت برای خواننده‌ای مانند سیمین غانم که صدای مستقل و توانایی آوازی‌اش اساس هنر او بود، عملا به معنای حذف از صحنه عمومی بود. او در انتقاد از پیشنهاد همخوانی گفته بود: «همخوانی به آن صورتی که من دلم می‌خواهد، عملی نیست. یعنی اگر قرار باشد چندین صدا روی صدای من بیاید، دیگر صدای من اصلا شنیده نمی‌شود و عملا خواندن من تاثیری نخواهد داشت.»

غانم در همان مصاحبه با روزنامه شرق توضیح داد که کاری را با دو زن و یک مرد ضبط کرد و برای دریافت مجوز فرستاد، اما به او گفتند کنار صدای او باید دو مرد بخوانند. این روایت تصویری روشن از وضعیت خوانندگان زن پس از انقلاب به دست می‌دهد؛ هنرمندانی که نه صدایشان فراموش شد و نه به‌طور برابر اجازه حضور یافتند.

نام سیمین غانم بهمن ۱۴۰۳ هم در ارتباط با جشنواره موسیقی فجر خبرساز شد. مسئولان چهلمین جشنواره موسیقی فجر اعلام کرده بودند اجراهای روز پایانی جشنواره «به پاس نقش تاثیرگذار سیمین غانم در مسیر خوانندگان زن» به او تقدیم می‌شود، اما غانم این قدردانی را نپذیرفت.

داستان سیمین غانم داستان یک صدا و یک نسل است؛ صدایی که در اوج محبوبیت خاموش شد، اما از زندگی روزمره مردم کنار نرفت و ترانه‌های او در خانه‌ها، نوار کاست‌ها،‌ رادیوهای خارج از کشور، شبکه‌های اجتماعی و حافظه شنیداری چند نسل ادامه پیدا کردند. شاید همین ماندگاری است که بازگشت او به صحنه در «هزاردستان» را برای مخاطبانش تا این اندازه احساسی کرد. شنیدن دوباره زنی که سال‌ها اجازه نداشت آزادانه برای همه بخواند، اما صدایش همواره در خلوت مردم زنده ماند.

کنسرت هزاردستان به بزرگداشت «هشت قرن با سعدی شیرازی» با حضور سیمین غانم، سارا نائینی، وحید تاج و به آهنگسازی و رهبری آرش فولادوند، اعضای گروه کر بهار و ۵۰ نوازنده ازارکستر فیلارمونیک پاریس شرقی، در چندین شهر اروپا برگزار می‌شود.