روز چهارشنبه ۶ خرداد، در حاشیه مجمع بین‌المللی امنیت در مسکو، رژیم طالبان و روسیه یک توافقنامه همکاری نظامی‌ـ‌فنی امضا کردند. رسانه‌های روسی تا کنون جزئیات این توافقنامه را منتشر نکرده‌اند. این سند در حضور ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان، و سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، به امضا رسید. 

روسیه این توافقنامه را حدود یک سال پس از به رسمیت شناخته شدن رژیم طالبان امضا کرد. مسکو تا کنون تنها کشوری است که رژیم طالبان را به رسمیت شناخته است. 

سفر هیئت رژیم طالبان به رهبری ملا یعقوب به مسکو در رسانه‌های آمریکایی نیز بازتاب گسترده داشت و از این سفر به نشانه نزدیکی بیشتر طالبان و روسیه یاد شد. 

رژیم طالبان از روسیه خواسته است که در حوزه همکاری‌های نظامی و آموزش افراد نظامی با این رژیم همکاری کند. طالبان پس از بازگشت مجدد به قدرت با مشکلات متعددی در زمینه تجهیزات و تسلیحات نظامی روبه‌رو بوده‌اند. بخشی از تجهیزات و جنگ‌افزارهایی که در اختیار آنان قرار دارد، به دلیل آشنایی ناکافی نیروهای طالبان با این سامانه‌ها و استفاده گسترده از آنان در سال‌های اخیر، فرسوده و غیرعملیاتی شده‌اند و نیاز به ترمیم و بازسازی دارند. 

از سوی دیگر، رژیم طالبان به دلیل تحریم‌های آمریکا و کشورهای غربی و همچنین به این دلیل که جز روسیه کشور دیگری آن را به رسمیت نشناخته است، نتوانسته با سایر کشورها همکاری نظامی رسمی برقرار کند. تاکنون هیچ کشوری جز روسیه برای همکاری نظامی با طالبان اعلام آمادگی نکرده است. 

از همین رو، امضای این سند برای طالبان اهمیت خاصی دارد، زیرا نخستین بار است که یک کشور  در حوزه همکاری‌های نظامی‌ـ‌فنی یک توافقنامه رسمی با این رژیم امضا می‌کند. 

در میان مقام‌های رژیم طالبان، ملا یعقوب به دلیل آنکه فرزند ملا عمر بنیان‌گذار و نخستین رهبر طالبان است، از جایگاه ویژه و نفوذ قابل توجهی برخوردار است. امضای این توافقنامه می‌تواند جایگاه او را در میان مقام‌های ارشد طالبان بیش از پیش تقویت کند. این سند به ملا یعقوب فرصت می‌دهد این گونه نشان دهد که توانسته رژیم طالبان را به نخستین توافقنامه رسمی نظامی با یک کشور خارجی برساند و از این رهگذر قدرت عمل بیشتری در درون ساختار طالبان به دست آورد. 

رژیم طالبان در بخش نیروی هوایی، تجهیزات هوایی و همچنین دستیابی به سامانه‌های موشکی به همکاری روسیه نیاز دارد. با این حال، همکاری در بخش ایجاد و بازسازی نیروی هوایی هزینه‌های بسیار سنگینی دارد و به نظر نمی‌رسد روسیه حاضر باشد چنین هزینه‌ای را بپذیرد. 

با این حال، در نیروی هوایی افغانستان هنوز چندین بالگرد ساخت روسیه، که در دوران حضور اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان و در دوره نظام جمهوری خریداری شده بودند، فعال‌اند، اما به دلیل استفاده گسترده در چهار سال و نیم گذشته نیازمند بررسی‌های فنی، ترمیم و بازسازی‌اند تا خطر سقوطشان کاهش یابد. این در حالی است که طی این مدت چندین بالگرد ساخت روسیه و آمریکا که در اختیار طالبان بودند سقوط کرده‌اند. 

به نظر می‌رسد اگر روسیه بخواهد در حوزه نیروی هوایی با طالبان همکاری کند، انجام بررسی‌های فنی، تامین قطعات یدکی و آموزش نیروهای طالبان گزینه‌ای کم‌هزینه‌تر و عملی‌تر از بازسازی کامل نیروی هوایی خواهد بود. در سفر ملا یعقوب به روسیه، نقیب‌الله مقیم، یکی از خلبانان طالبان که جزو نیروهای انتحاری این گروه هست، نیز حضور داشت. 

در جریان تنش‌ها و درگیری‌های اخیر میان طالبان و پاکستان، رژیم طالبان از پهپادها استفاده کرد و حتی مدعی شد که اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، را با این پهپادها هدف حمله قرار داده است. با این حال، تا کنون مشخص نشده که طالبان این پهپادها را از چه منبعی تامین کرده‌اند. 

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که روسیه پس از جنگ اوکراین در توسعه و به‌کارگیری پهپادهای نظامی سرمایه‌گذاری هنگفتی کرده است. از سوی دیگر، روسیه تنها کشوری است که رژیم طالبان را به رسمیت شناخته و روابط رسمی با آن برقرار کرده است. 

ملا یعقوب در مجمع بین‌المللی امنیت در مسکو بر ضرورت ایجاد یک سامانه دفاعی تاکید کرد. او گفت: «ما یک سامانه دفاعی تخصصی می‌خواهیم که نه‌تنها امنیت افغانستان را تامین کند، که در ثبات منطقه نقش مثبت داشته باشد.» 

ملا یعقوب بدون نام بردن از کشور خاصی افزود: «برخی تلاش می‌کنند وضعیت افغانستان بی‌ثبات شود و در راستای منافعشان در امنیت حاصل‌شده در این کشور اختلال ایجاد می‌کنند.» او همچنین مدعی شد که رژیم طالبان در سرکوب شبکه‌های «فتنه‌گر» دستاوردهایی داشته‌اند. 

رژیم طالبان معمولا برای شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) از اصطلاح «فتنه‌گر» و «خوارج» استفاده می‌کند و همواره بر سرکوب و مهار این گروه تاکید دارد. 

این نوع موضع‌گیری در نشست اخیر در مسکو نشان می‌دهد که طالبان می‌کوشند همسویی‌شان با روسیه در مبارزه با داعش را برجسته و حمایت بیشتر مسکو را جلب کنند. 

حدود دو هفته پیش، سرگئی شویگو گفته بود که ۱۸ تا ۲۳ هزار شبه‌نظامی در قالب بیش از ۲۰ گروه در افغانستان فعالیت دارند و این موضوع تهدیدی برای منطقه به شمار می‌رود. او همچنین مدعی شده بود که شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) حدود سه هزار عضو در افغانستان دارد. 

نگرانی روسیه از فعالیت گروه‌های ستیزه‌جو و تروریستی در افغانستان و احتمال سرایت ناامنی به کشورهای آسیای میانه، یکی از عوامل اصلی گسترش روابط مسکو با طالبان محسوب می‌شود. این روند اکنون به مرحله امضای توافقنامه همکاری نظامی‌ـ‌فنی رسیده است. 

با اینکه رژیم طالبان و روسیه این سند را امضا کرده‌اند، هنوز مشخص نیست که مسکو در چه بخش‌هایی با طالبان همکاری خواهد کرد و سطح این همکاری‌ها چه میزان خواهد بود. اینکه آیا این همکاری‌ها به پشتیبانی از نیروی هوایی طالبان، تامین قطعات یدکی، آموزش نیروها یا ایجاد و ساخت سامانه‌های موشکی منجر خواهد شد یا نه، پرسشی است که پاسخ آن در ماه‌های آینده روشن می‌شود. 

در مقطع کنونی، رژیم طالبان امضای این سند را پیشرفتی مهم در حوزه همکاری‌های نظامی توصیف می‌کند و به گسترش همکاری با روسیه خوش‌بین است.