دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی یک بازه زمانی کوتاه داده است تا بر سر یک پیشنهاد متقابل منسجم به توافق برسند؛ در غیر این صورت، آتشبسی که روز سهشنبه تمدید کرد به پایان خواهد رسید. به گزارش اکسیوس، به نقل از مقامهای آمریکایی، این فرصت بین سه تا پنج روز است و قرار نیست نامحدود باشد. (ترامپ بعدا تاکید کرد که این آتشبس تابع بازه زمانی نیست)
مذاکرهکنندگان آمریکایی معتقدند هنوز امکان دستیابی به توافق برای پایان جنگ و رسیدگی به آنچه از برنامه هستهای ایران باقی مانده است وجود دارد، اما همزمان نگراناند که در تهران فردی با اختیار لازم برای پذیرش توافق وجود نداشته باشد.
در داخل ایران، شکاف میان ساختارهای تصمیمگیری آشکار شده است. مجتبی خامنهای ارتباط محدودی دارد و فرماندهان سپاه پاسداران که اکنون کنترل کشور را در دست دارند، با مذاکرهکنندگان غیرنظامی بر سر راهبرد اختلاف دارند.
به گفته یک مقام آمریکایی، این شکاف به حدی است که نه مذاکرهکنندگان و نه نظامیان به رهبر جمهوری اسلامی دسترسی ندارند و او نیز پاسخگو نیست. این اختلافها پس از دور اول مذاکرات در اسلامآباد برجسته شد، زمانی که مشخص شد احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، و معاونانش بخش زیادی از مواضعی را که مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی مطرح کرده بودند رد کردهاند.
این شکاف جمعه گذشته علنی شد، زمانی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از بازگشایی تنگه هرمز خبر داد اما سپاه پاسداران از اجرای آن خودداری کرد و آشکارا از عراقچی انتقاد کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در روزهای بعد، جمهوری اسلامی پاسخ مشخصی به پیشنهاد جدید آمریکا نداد و از تعهد به شرکت در دور دوم مذاکرات در پاکستان خودداری کرد.
این وضعیت تا حدی نتیجه ترور علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی، در ماه گذشته است، فردی که پیشتر اختیار و وزن سیاسی لازم برای ایجاد هماهنگی در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی را داشت. به گفته یک مقام آمریکایی، محمدباقر ذوالقدر، جانشین لاریجانی، در ایفای این نقش موفق نبوده است.
در ۴۸ ساعت اخیر، این شرایط برای کاخ سفید ناامیدکننده بوده است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، آماده سفر به اسلامآباد برای هدایت دور دوم مذاکرات بود، اما در نهایت منتظر ماند تا فرماندهان سپاه پاسداران به محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی اجازه سفر بدهند. دوشنبه شب نشانههایی از موافقت جمهوری اسلامی با آغاز مذاکرات دیده شد، اما تا صبح سهشنبه این سیگنال تغییر کرد و درخواست لغو محاصره دریایی آمریکا مطرح شد. در همین حال، هواپیمای معاون رئیسجمهوری ساعاتی آماده پرواز باقی ماند، اما سفر لغو شد و نمایندگان کاخ سفید که قرار بود به پاکستان بروند، به واشنگتن بازگشتند.
ترامپ در جلسهای با تیم امنیت ملی کاخ سفیدــ از جمله ونس، روبیو، هگست، رتکلیف و دیگر مقامهای ارشدــ بین دو گزینه قرار داشت: حمله گسترده به زیرساختهای انرژی ایران یا دادن فرصت بیشتر به دیپلماسی. او در نهایت تصمیم گرفت زمان بیشتری به مسیر دیپلماتیک بدهد. به گفته مقامهای آمریکایی، شدت شکاف داخلی در جمهوری اسلامی در روزهای اخیر روشنتر شده و همین موضوع در تصمیمگیری تأثیر داشته است.
برخی مقامها و نزدیکان ترامپ معتقدند او به این نتیجه رسیده که آمریکا به اهداف نظامیاش دست پیدا کرده است و تمایلی به ادامه جنگ ندارد. با این حال، اگر میانجیهای پاکستان نتوانند در این بازه زمانی مشارکت جمهوری اسلامی را جلب کنند، گزینه نظامی دوباره مطرح خواهد شد. در حال حاضر، مقامهای آمریکایی و میانجیها منتظرند مجتبی خامنهای سکوت خود را بشکند و دستور روشنی برای بازگشت به مذاکرات صادر کند.
تمدید آتشبس بخشی از اهرم فشار آمریکا را کاهش داده است، اما ترامپ معتقد است محاصره دریایی این کاهش را جبران میکند. او تاکید کرده است که جمهوری اسلامی برای کسب درآمد به باز بودن تنگه هرمز نیاز دارد و محاصره را ابزار اصلی فشار به تهران میداند.
