دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه تهدید کرد علیه حکومت ایران «روز دی اقتصادی» به راه خواهد انداخت. «روز دی اقتصادی» ترجمه تحتاللفظی Economic D-Day است که به آغاز کارزار اقتصادی بسیار گسترده و تعیینکننده علیه ایران اشاره دارد. D-Day در ۶ ژوئن ۱۹۴۴ (۱۶ خرداد ۱۳۲۳)، با عملیات نرماندی و پیادهشدن نیروهای متفقین در سواحل نرماندی فرانسه آغاز شد و نقطه عطفی در شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم بود. این عملیات برای آمریکا نماد آغاز یک حمله نظامی گسترده و تعیینکننده است.
ترامپ گفت یک کارزار اقتصادی گسترده علیه ایران و هر نهاد یا مجموعهای که با حکومت ایران همکاری اقتصادی داشته باشد، به راه خواهد انداخت. او گفت این اقدام «کمرشکنترین عملیات اقتصادی خواهد بود که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است!»
ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «همچنین اعلام میکنم هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع راه تنفسی برای ایران فراهم کنند، خود با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین مواجه خواهد شد.»
او افزود: «قاچاق نفت، خطوط مبادله ارزی، انتقال پول نقد، صرافیها، ثبت کشتیها، شرکتهای پوششی — همه اینها باید همین حالا متوقف شوند. خودتان میدانید چه کسانی هستید.»
رئیسجمهوری آمریکا از متحدان این کشور نیز خواست از تلاش واشنگتن برای منزوی کردن ایران حمایت کنند.
ترامپ بارها به کشورهایی مانند چین درباره کمک به حکومت ایران هشدار داده است. پیام ترامپ یک روز پس از آن انجام شد که امارات متحده عربی اعلام کرد همه تبادلات مالی خود را با ایران به حالت تعلیق درمیآورد.
چین بزرگترین شریک تجاری ایران است و جمهوری اسلامی با کشورهای همسایه در خاورمیانه نیز روابط اقتصادی دارد، اما تجارت ایران با اروپا به دلیل سالها تحریم و محدودیتهای دیگر، در سطح پایینی قرار دارد.
در چارچوب راهبرد آمریکا برای تحت فشار قرار دادن اقتصاد ایران، امارات متحده عربی اواخر روز سهشنبه اعلام کرد تراکنشهای مالی و اقتصادی با ایران را متوقف کرده است؛ اقدامی که میتواند دسترسی تهران به یکی از منابع مهم واردات و همچنین یک مسیر مالی غیرمستقیم برای ارتباط با اقتصاد جهانی را تهدید کند.
اوایل روز چهارشنبه، از ترامپ درباره ابزارهای اقتصادی که برای مجازات ایران در اختیار دارد سؤال شد. او گفت آمریکا «اقدامات جدیدی» برای تحریم دارد.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «ما تحریمهای بسیار سختگیرانهای داریم و خواهیم دید چه اتفاقی میافتد. یا نتیجه بسیار خوب خواهد بود و قیمت نفت مثل سنگ سقوط خواهد کرد، یا دقیقا به همان کاری که اکنون انجام میدهیم ادامه خواهیم داد.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته از اقدامات جدید علیه ایران خبر داده بود که هدف آنها بازگرداندن تهران به میز مذاکره است، اما جزئیاتی ارائه نکرد.
بسنت روز چهارشنبه در شبکه نیوزمکس گفت: «برای اعلامیههای بیشتر در هفته آینده منتظر بمانید، چون قرار است اقداماتی را اعمال کنیم که در تاریخ منزویسازی اقتصادی یک کشور، هرگز سابقه نداشته است.»
مهلت ۶۰ روزهای که آمریکا و ایران بر اساس تفاهمنامهای که در اواخر خردادماه بر سر آن توافق کرده بودند برای رسیدن به توافق تعیین کرده بودند، روز دوشنبه بدون هیچ نشانهای از پیشرفت در مذاکرات یا بازگشایی کامل تنگه هرمز پایان یافت. تنگه هرمز آبراهی حیاتی است که حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان از آن عبور میکند.
دولت ترامپ درباره وضعیت مذاکرات پیامهای متناقضی ارسال کرده است. جرد کوشنر، مشاور ارشد ترامپ، روز دوشنبه گفت مذاکرات آمریکا و ایران از طریق کانالهای غیررسمی «مثبت و فعال» است؛ این در حالی است که ایران هرگونه ارتباط را رد کرده و ترامپ نیز گفته است مذاکراتی در جریان نیست.
ترامپ روز دوشنبه در پاسخ به پرسشی درباره پایان مهلت تفاهمنامه گفت: «آنها میخواهند به توافق برسند، اما قرار نیست توافقی را بپذیرند که از نظر من ضروری است.»
کاخ سفید پایان برنامه هستهای ایران را بهعنوان شرط برقراری آتشبس دائمی مطالبه کرده است؛ شرطی که تهران تاکنون آن را نپذیرفته است.
ترامپ پیشتر نیز هشدار داده بود که اگر ایران مفاد توافق را نقض کند، با پیامدهای نظامی مواجه خواهد شد. او دو ماه پیش این تفاهمنامه را در کاخ ورسای فرانسه امضا کرده بود.
مقامهای ارشد دولت آمریکا میگویند استیصال اقتصادی ایران میتواند زمینهساز یک گشایش در مذاکرات شود و ترامپ نیز گفته است معتقد است محاصره دریایی نیروی دریایی آمریکا علیه کشتیرانی و بنادر ایران مؤثر بوده است.
