در حالی که جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل و ایالات متحده وارد دوازدهمین روز شده، گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی از شهرهای مختلف ایران نشان می‌دهد اختلال‌ گسترده در سیستم بانکی و محدودیت شدید دسترسی به پول نقد، زندگی روزمره مردم را با مشکلات تازه‌ای روبرو کرده است.

بر اساس روایت‌های مردمی، در روزهای اخیر بسیاری از افراد در ایران هنگام مراجعه به خودپردازها یا شعب بانک‌ها برای برداشت پول با محدودیت جدی مواجه شده‌اند. شماری از مخاطبان ایندیپندنت فارسی می‌گویند سقف برداشت نقدی در بسیاری از دستگاه‌های خودپرداز به تنها ۲۰۰ هزار تومان کاهش یافته و در برخی مناطق حتی همین مبلغ نیز به‌سختی قابل‌دریافت است.

هم‌زمان از اختلال در انتقال وجه میان حساب‌های بانکی نیز گزارش‌هایی منتشر شده؛ موضوعی که به گفته کاربران، پرداخت‌های روزمره و حتی خریدهای ساده را هم برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است.

هم‌زمان با افزایش شکایت‌های مردمی، از اختلال در خدمات بانک‌های بزرگ ایران نیز گزارش‌هایی منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌، از صبح سه‌شنبه ۱۹ اسفند دسترسی به خدمات برخی بانک‌ها از جمله بانک سپه و بانک ملی با مشکل روبرو شده است. کاربران در شبکه‌های اجتماعی گزارش داده‌اند که سامانه‌های آنلاین این بانک‌ها از دسترس خارج شده و حتی در برخی شهرها، شعب فعال نیز قادر به ارائه خدمات نبوده‌اند.

در مواردی، اپلیکیشن‌های بانکی از جمله سامانه «بام» بانک ملی و برخی اپلیکیشن‌های همراه‌بانک ساعت‌ها از کار افتادند و حتی وب‌سایت‌ رسمی این بانک‌ها نیز برای مدتی در دسترس مشتریان قرار نداشتند. در نمونه‌ای دیگر، از شهرهایی مانند اصفهان گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد فعالیت برخی شعب بانکی عملا متوقف شده است و مردم گفته‌اند در ساعات مختلف روز «تقریبا هیچ بانکی خدمات ارائه نمی‌کند».

مقام‌های جمهوری اسلامی در ابتدا وقوع اختلال‌های گسترده را رد کردند، اما بعدتر برخی رسانه‌های رسمی وجود مشکلات را تایید کردند و آن را به «به‌روزرسانی سیستم‌ها» و «تغییرات سخت‌افزاری» نسبت دادند.

اینترنت قطع، بانک‌ها مختل

کارشناسان حوزه فناوری و بانکی معتقدند ریشه اصلی این مشکلات به قطعی گسترده اینترنت در ایران بازمی‌گردد. از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل و آمریکا در روز ۹ اسفند، دسترسی ساکنان ایران به اینترنت جهانی تقریبا به طور کامل قطع شد و تنها شبکه‌ای محدود از ارتباطات داخلی موسوم به «اینترنت ملی» در دسترس قرار گرفته است.

به گفته متخصصان حوزه شبکه، بسیاری از خدمات بانکی در ایران برای عملکرد کامل به ارتباط پایدار با زیرساخت‌های اینترنتی نیاز دارند و شبکه داخلی در همه موارد قادر به پشتیبانی کامل از این سامانه‌ها نیست.

در کنار این موضوع، از هدف قرار گرفتن برخی شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی در ایران نیز گزارش‌هایی منتشر شده است که می‌تواند اختلال در زیرساخت‌های ارتباطی را تشدید کرده باشد. هم‌زمان برخی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حملات سایبری به سیستم بانکی ایران نیز مطرح است.

در سال‌های گذشته گروه هکری موسوم به «گنجشک درنده» مسئولیت حمله سایبری به زیرساخت‌های جمهوری اسلامی از جمله بانک سپه را بر عهده گرفت. این گروه در آن زمان اعلام کرد که به داده‌های این بانک دسترسی پیدا کرده و بخش‌هایی از سیستم‌های آن را از کار انداخته است.

بانک سپه از قدیمی‌ترین بانک‌های ایران محسوب می‌شود و پرداخت حقوق بسیاری از نیروهای نظامی و سرکوبگر جمهوری اسلامی، در کنار بازنشستگان وابسته به نیروهای مسلح از طریق آن انجام می‌شود.

حمله به شعبه بانک سپه

در تحولی دیگر، مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی روز چهارشنبه ۲۰ اسفند اعلام کردند که یکی از شعب بانک سپه در تهران در جریان حملات شب گذشته هدف قرار گرفته و به گفته رسانه‌های دولتی، در این حمله دست‌کم یک کارمند کشیک بانک کشته شده است.

در واکنش به این اتفاق، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، وابسته به سپاه پاسداران، امروز در یک پیام تلویزیونی اعلام کرد که پس از این حمله، جمهوری اسلامی بانک‌ها و موسسات مالی مرتبط با آمریکا و اسرائیل در منطقه را «هدف مشروع» می‌داند.

پیش از این گزارش‌ها و تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود که نشان می‌داد این شعبه بانک سپه، محل تجمع نیروهای وابسته به نهادهای امنیتی و سرکوبگر بود.

در میان این تحولات، محدودیت در دسترسی به پول نقد هم به یکی از نگرانی‌های مهم تبدیل شده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، در واکنش به گزارش‌ها درباره محدودیت برداشت پول گفت که بانک‌ها برای کنترل حجم پول نقد «ملاحظاتی» دارند تا میزان اسکناس در گردش از حد مشخصی فراتر نرود. با این حال مردم می‌گویند محدودیت‌های فعلی در شرایط جنگی مشکلات بسیاری برای آنان ایجاد کرده است.

یکی از مخاطبان ایندیپندنت فارسی از تهران می‌گوید: «الان برای خریدهای ساده هم مشکل داریم. خیلی جاها کارت‌خوان کار نمی‌کند و وقتی هم می‌خواهیم پول نقد بگیریم، یا دستگاه پول ندارد یا سقف برداشت خیلی پایین است.»

فرد دیگری در شیراز نیز گفت: «انتقال پول بین حساب‌ها خیلی کند شده است و گاهی اصلا انجام نمی‌شود. برای پرداخت اجاره خانه یا خریدهای روزانه باید چند بار تلاش کنیم.»

با ادامه جنگ و تداوم قطعی اینترنت، بسیاری از مردم نگران‌اند که اختلال در سیستم بانکی و محدودیت دسترسی به پول نقد در روزهای آینده نیز ادامه پیدا کند؛ مسئله‌ای که می‌تواند فشار اقتصادی بر خانواده‌ها را در شرایط جنگی بیش‌ازپیش افزایش دهد.