صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در دقایق ابتدایی بامداد دوشنبه ۱۸ اسفند اعلام کرد مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر کشته‌شده نظام، به‌عنوان جانشین پدرش و سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب شده است. نکته قابل‌توجه در اعلام این خبر این بود که مجری صداوسیما از او با عنوان «جانباز جنگ رمضان» یاد کرد.

رسانه‌های حکومتی ایران جنگ جاری میان اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی را به دلیل آغاز آن در ماه رمضان، «جنگ رمضان» نامیده‌اند. استفاده از عنوان «جانباز جنگ رمضان» برای مجتبی خامنه‌ای نشان می‌دهد که او در جریان حملات اخیر مجروح شده است.

هرچند رسانه‌های رسمی درباره جزئیات و میزان این جراحات توضیحی ارائه نکرده‌اند، گزارش‌ها و شواهد منتشرشده حاکی از آن است که مجتبی خامنه‌ای در جریان حمله بامداد ۹ اسفند ارتش اسرائیل به محل زندگی و کار علی خامنه‌ای، موسوم به «بیت رهبری» در تهران آسیب دید؛ حمله‌ای که به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی و شماری از اعضای خانواده او انجامید.

پس از انتشار خبر مرگ علی خامنه‌ای، رسانه‌های داخلی ایران کشته شدن زهرا حدادعادل، همسر مجتبی خامنه‌ای، را نیز تایید کردند. هم‌زمان برخی رسانه‌های خارجی، از جمله کانال ۱۴ تلویزیون اسرائیل و روزنامه نیویورک‌پست، در گزارش‌هایی مدعی شدند که مجتبی خامنه‌ای نیز در همان حمله کشته شده است؛ ادعایی که مقام‌های رسمی در تهران آن را رد کردند.

در روزهای پس از آن حمله، بسیاری از مقام‌های جمهوری اسلامی که گفته می‌شد از حملات جان سالم به در برده‌اند، مقابل دوربین ظاهر شدند، اما هیچ تصویر یا ویدیو تازه‌ای از مجتبی خامنه‌ای منتشر نشد. همین موضوع گمانه‌زنی‌ها درباره شدت بالای جراحات و بستری بودن او در بیمارستان را تقویت کرد.

اکنون نیز با وجود اعلام رسمی انتخاب او با رای مجلس خبرگان و حمایت سپاه پاسداران، مجتبی خامنه‌ای همچنان در برابر دوربین‌ها ظاهر نشده و هیچ سخنرانی درباره برنامه‌های نظام تحت رهبری‌اش نداشته است. در همین حال، برخی صفحات و چهره‌های حکومتی در شبکه‌های اجتماعی تصاویر و ویدیوهایی تولیدشده با هوش مصنوعی از رهبر جدیدشان منتشر کرده‌اند که مجتبی خامنه‌ای در حال اقامه نماز جمعه، در کنار پدرش یا ایستاده در فضایی نمادین نشان می‌دهد. جعلی بودن بسیاری از این تصاویر به‌سرعت مشخص شد.

در تمام سال‌های گذشته، تنها یک ویدیو کوتاه از سخنرانی مجتبی خامنه‌ای در دسترس بود که مهرماه ۱۴۰۳ ضبط شد، در حضوری کوتاه مقابل دوربین اعلام می‌کند کلاس درس خارج فقه خود را تا اطلاع ثانوی تعطیل کرده است.

اکنون که صداوسیما او را «جانباز جنگ رمضان» معرفی کرده، این پرسش برای بسیاری از ناظران مطرح شده است که آیا رهبر جدید جمهوری اسلامی اساسا در شرایطی قرار دارد که بتواند در صحنه عمومی ظاهر شود یا خیر. برخی تحلیلگران معتقدند سپاه پاسداران برای حفظ ساختار رسمی قدرت بیش از هر چیز به وجود یک «ولی فقیه» نیاز داشت و از همین منظر، رهبر جدید، حتی اگر به دلیل جراحات یا شرایط جسمی در انظار عمومی ظاهر نشود، می‌تواند صرفا نقش صدور احکام و تایید تصمیم‌های کلان را ایفا کند.

در چنین سناریویی، سپاه پاسداران با استفاده از وضعیت جسمی نامعلوم مجتبی خامنه‌ای و همچنین شرایط جنگی ممکن است عملا ارتباط او را با سایر نهادهای حکومتی هم کنترل کند. در این صورت مقام‌هایی مانند اعضای دولت مسعود پزشکیان یا دیگر چهره‌های ارشد همچون علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز برای ارتباط با رهبر جدید ناچار خواهند بود از کانال سپاه اقدام کنند؛ وضعیتی که می‌تواند عملا فرماندهان ارشد سپاه را در کنار محمدباقر قالیباف، عضو سابق این نهاد نظامی و رئيس فعلی مجلس شورای اسلامی، به بازیگران اصلی قدرت در ساختار حکومت تبدیل کند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی در روزهای اخیر بارها از احتمال هدف قرار دادن رهبر جدید جمهوری اسلامی سخن گفته‌اند. هم‌زمان حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به مواضع و فرماندهان جمهوری اسلامی در ایران ادامه یافته و در برخی موارد شدت گرفته است.

برایان کیلمید، مجری شبکه فاکس‌نیوز روز دوشنبه ۱۸ اسفند اعلام کرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده در واکنش به خبر انتصاب مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر بعدی جمهوری اسلامی، به او گفته است «راضی نیستم.» دونالد ترامپ پیش از این هم انتخاب مجتبی خامنه‌ای را «غیرقابل قبول» خوانده بود.

الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، او را «پسر یک مقتول» توصیف کرد و گفت شرکتی که او را بیمه عمر کند، «پولش را دور می‌ریزد». پیش از این نیز دونالد ترامپ و اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، هشدار داده بودند که رهبر بعدی جمهوری اسلامی نیز می‌تواند هدف حملات قرار گیرد.

در واکنشی دیگر، لیندزی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، نیز در پیامی گفت «پسر آن آیت‌الله جنایتکارِ درگذشته» تغییری نیست که برای آینده منطقه و مردم ایران انتظار می‌رفت. او مجتبی خامنه‌ای را «نازی مذهبی» خواند و گفت معتقد است «فقط مسئله زمان است» تا او نیز به سرنوشتی مشابه پدرش دچار شود.

اکنون نحوه اعلام انتخاب مجتبی خامنه‌ای به رهبری و استفاده صداوسیما از عنوان «جانباز جنگ رمضان»، در کنار نبود هرگونه تصویر یا حضور علنی از او، نشان می‌دهد رهبر سوم جمهوری اسلامی در شرایطی مبهم و احتمالا دشوار، قدرت را در دست گرفته است. در حالی که جنگ همچنان ادامه دارد و مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی نیز آشکارا از احتمال هدف قرار دادن رهبران جمهوری اسلامی سخن می‌گویند، بسیاری از ناظران معتقدند آینده سیاسی مجتبی خامنه‌ای و میزان نقش واقعی او در ساختار قدرت بیش از هر زمان دیگری، به تحولات میدانی و تصمیم‌های سپاه پاسداران گره خورده است.