در پی افزایش توجه جهانی به روشهایی موسوم به «پپتاید درمانی» Peptides بهعنوان ابزار بالقوه ارتقای سلامتی و افزایش طول عمر، کارشناسان هشدار میدهند با وجود نتایج امیدوارکننده در حوزههایی مانند سوختوساز، ترمیم بافت، ایمنی و کاهش وزن، شواهد علمی همچنان محدود است.
پپتایدها زنجیرههای کوتاهی از اسید آمینهها هستند که در فرایندهایی مانند متابولیسم، رشد و عملکرد سیستم ایمنی بهعنوان پیامرسان نقش دارند. به گفته متخصصان اگرچه برخی پپتایدها از جمله داروهای مبتنی بر جیالپیــ۱ موردتایید نهادهای نظارتیاند، بسیاری از ترکیبات رایج در بازار هنوز در مراحل تحقیقاتی قرار دارند و در صورت مصرف بدون نظر پزشک، میتوانند با خطراتی مانند اختلالات هورمونی، مقاومت به انسولین و عوارض متابولیک همراه باشند.
برد یانگرن، پزشک دارای بورد تخصصی و مدیرعامل و بنیانگذار شرکت «گردش سلامت» (Circulate Health) در سیاتل، دراینباره به فاکسدیجیتال میگوید: «اصطلاح پپتاید یک چتر بسیار گسترده است که از درمانهای بررسیشده و موردتایید سازمان غذا و داروی ایالات متحده گرفته تا ترکیبهای آزمایشی با دادههای انسانی محدود را که برای نتایجی چون مقابله با پیری تبلیغ میشوند، دربرمیگیرد.»
او اشاره کرد که داروهای تزریقی جیالپی-۱ برای دیابت و کاهش وزن از رایجترین انواع پپتایدها به شمار میروند و افزود: «امروزه بسیاری از مردم آثار مثبت این پپتیدها را بر طول مدت زندگی همراه با سلامتی، بهتر درک میکنند. با این حال پپتیدها در طیف گستردهای از فرایندهای فیزیولوژیک بدن نقش دارند که هر کدام باید بهطور مستقل بررسی شوند.»
از دیگر انواع رایج پپتایدها میتوان به ترکیباتی اشاره کرد که به تولید هورمون رشد، ترمیم بافتها، سلامت پوست و مو، تنظیم سیستم ایمنی و تنظیم عملکرد قلب و فشار خون کمک میکنند. با وجود برخی ادعاها درباره نقش پپتیدها در افزایش طول عمر، یانگرن هشدار داد که هیچ درمانی برای افزایش طول عمر نباید به مثابه «آب حیات» تلقی شود.
او گفت: «علم در برخی حوزهها امیدوارکننده است، اما پپتایدها را نمیتوان یک راهکار واحد و اثباتشده برای افزایش طول عمر در نظر گرفت. پپتیدها ممکن است در برخی شرایط بالینی خاص مفید باشند، اما ادعاهای جوانسازی کلی جلوتر از شواهد علمی حرکت میکنند و مبالغهآمیزند.»
بن پرز، متخصص فناوری زیستپزشکی در شرکت «پپتایدهای خالص آزمایششده» (Pure Tested Peptides) ایالت پنسیلوانیا، هم خاطرنشان کرد که اگرچه برخی افراد پس از مصرف، بهبود در بازسازی، ایمنی و ترمیم بافت را گزارش کردهاند و برخی دیگر در کیفیت خواب، حجم توده عضلانی بدون چربی و زمان بازیابی توان بدنی نتایج مثبتی دیدهاند، برخی نتایج ادعاشده ممکن است «بیش از حد خوشبینانه» باشند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
کارشناسان میگویند هر نوع پپتاید میتواند عوارض جانبی خاص خود را داشته باشد. به گفته دکتر آنانت وینجاموری، پزشک و مدیر ارشد حوزه طول عمر، درمانهای مرتبط با هورمون رشد، بهویژه آنهایی که روی محور جیاچــآیجیافــ۱ (GH–IGF-1/ هورمون رشدــفاکتور رشد شبهانسولینی ۱) اثر میگذارند، میتوانند مسیرهای هورمونی مختلف را تحت تاثیر قرار دهند و خطراتی مانند احتباس مایعات (ورم)، مقاومت به انسولین، سردرد، مشکلات مفصلی و تغییر در فشار خون یا سطح چربی خون ایجاد کنند.
پرز نیز گفت مسیرهای بیولوژیکی در مطالعه پپتایدها پیچیده است و میتواند باعث از بین رفتن تعادل هورمونی شود. او افزود التهاب موضعی در محل تزریق و واکنشهای دیگر نیز ممکن است رخ دهد و تاکید کرد افراد دارای اختلالات غدد درونریز، بیماریهای خودایمنی یا سابقه سرطان نیاز به احتیاط بیشتر دارند.
به گفته وینجاموری، مطمئنترین روش برای دریافت درمان پپتایدی، تزریق است، زیرا جذب برخی انواع خوراکی، ضعیف یا نیازمند مواد افزودنی است که میتوانند عوارض ایجاد کنند. او گفت: «ایمن بودن کمتر به روش مصرف و بیشتر به نوع مولکول، دوز، خلوص و پایش بستگی دارد. بر اساس دادههای موجود، بیشتر پپتیدها، خطری ندارند، اما هنوز چیزهای زیادی هست که نمیدانیم.»
برخی پپتایدها هم برای شرایط خاص موردتایید افدیای هستند، از جمله داروهای مبتنی بر جیالپیــ۱ و محرکهای هورمون رشد. این داروها گاهی برای مصارفی دیگر هم تجویز میشوند. هرچند میزان شواهد و نسبت سود به خطر در آنها متفاوت است.
برخی پپتایدها هم اصلا تایید افدیای (FDA) را ندارند. به ویژه بسیاری از پپتایدها با عنوان بدنسازی که آنلاین ارائه میشوند و هنوز در مراحل اولیه آزمایش بالینیاند یا صرفا در محیطهای پژوهشی استفاده میشوند.
پرز هشدار داد که در بسیاری از کشورها تولید پپتایدها تحت نظارت سازمانهای متولی نیست و به این معنی است که فروشندگان آنلاین ممکن است محصولات تقلبی، بیکیفیت یا خطرناک عرضه کنند. او گفت فروش محصولات اثباتنشده با وعدههای معجزهآسا یا بدون آزمایش مستقل، نشانه هشدار جدی است.
کارشناسان توصیه میکنند هنگام بررسی درمان با پپتاید به نشانههای هشدار توجه شود، از جمله:
ــ مشکلات منبع تامین (تحقیقاتی غیردارویی، نبود تست مستقل، برچسبگذاری نامشخص)
ــ ادعاهای اغراقآمیز (مثلا عضلهسازی یا چربیسوزی سریع بدون تغییر در میزان ورزش)
ــ مصرف همزمان چند ترکیب بدون هدف مشخص یا آزمایش خون
ــ نبود نظارت پزشکی یا برنامه درمان مشخص
یانگرن تاکید کرد: «موثرترین مراقبتهای مرتبط با طول عمر، پیشگیرانه، شخصیسازیشده و مبتنی بر شاخصهای زیستی و شواهد علمیاند و باید در قالب مجموعهای از تغییرات سبک زندگی در نظر گرفته شوند.»
پرز هم یادآور شد: «درمان با پپتاید راهکاری واحد برای همه بیماران نیست؛ این حوزه ماهیتی پیچیده دارد و همچنان در حال پیشرفت است. هرچند پپتایدها ممکن است در درمان برخی مشکلات فراتر از روشهای متداول موثر باشند، شواهد بالینی موجود هنوز در حال تکمیلاند. از طرفی، مصرف بیشازحد میتواند اثربخشی درمان را تضعیف کند و خطر عوارض ناخواسته را افزایش دهد.»
