کارگزاران جمهوری اسلامی روز نهم اسفندماه ۱۴۰۴، همزمان با هدف قرار گرفتن مجتمع رهبری و آغاز جنگ، اینترنت بینالملل را بهطور کامل مسدود کردند. شاید تصورشان این بود که در بحبوحه جنگ و مدتی قطعی اینترنت، داغ دیماه خونین فروکش خواهد کرد و کاربران شبکههای اجتماعی سرگرم پرداختن به مسئله جنگ خواهند شد. در این راستا به احتمال زیاد، به دستگاههای تبلیغاتی که طی سالیان طولانی بودجههای کلانی صرف آنها شده است، نیز امید بسته بودند.
با این حال اکنون پس از نزدیک به سه ماه قطعی اینترنت و با وجود آنکه دسترسی به پهنای باند خارجی قطرهچکانی امکانپذیر است، شبکههای اجتماعی، بهویژه ایکس و اینستاگرام کاربران فارسیزبان بهشکلی فراگیر، هماهنگ و همزمان پر از روایت شاهدان دیماه، خانوادههای دادخواه و ایرانیان داخل و خارج از کشور شده است که بهصراحت میگویند پس از دیماه خونین دیگر آن آدم سابق نشدند.
از روز سهشنبه پنجم خرداد که اتصال به اینترنت بینالملل پس از نزدیک به سه ماه برقرار شد، با وجود برقراری شدید فیلترینگ، انتشار پیامها و روایتهایی درباره دیماه و رخدادهای پس از آن در شبکههای اجتماعی آغاز شد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
برخی کاربران تصاویری تازه از حضور گسترده مردم در میدانها و خیابانهای شهرهای مختلف و همچنین شعارهایی را که در حمایت از خاندان پهلوی سر داده بودند، منتشر کردند. عدهای دیگر نیز تصاویری از پیکر جاویدنامان و مجروحان را منتشر کردند که تاکنون دیده نشده بود. همزمان، نامهای تازهای از جاویدنامان بیرون آمد که پیش از این درباره آنها اطلاعرسانی نشده بود.
در این میان، خانوادههای دادخواه نیز با انتشار ویدیوها و تصاویری از مراسم یادبود جاویدنامان بر مزار آنان، یاد عزیزانشان را گرامی داشتند و برخی شاهدان کشتار دیماه نیز درباره آنچه در خیابانها و بیمارستانها طی آن روزها دیدند، روایتهایی منتشر کردند.
مرور مجموعهای از این پیامها در شبکه اجتماعی ایکس و اینستاگرام نشان میدهد که حتی جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل و رخدادهای مربوط به آن نیز آثار روحی و روانی کشتار دیماه را به سایه نبرده و تلقی بسیاری از مردم این است که زندگی برای آنان به قبل و بعد از کشتار گسترده دیماه تقسیم شده است.
برخی کاربران شبکههای اجتماعی دقیقا با همین تلقی پیامهایی منتشر کردهاند، مبنی بر اینکه مردم دیگر نمیخواهند و نمیتوانند با جمهوری اسلامی ادامه دهند.
«این تلقی و باور به شبکههای اجتماعی محدود نیست و در فضای واقعی زندگی مردم داخل ایران نیز به شکلی ملموس وجود دارد.» این را کارمند بازنشستهای که در یکی از محلههای قدیمی تهران زندگی میکند، میگوید و میافزاید: «من بیش از ۵۰ سال در این محله زندگی کردهام، روزانه با خیلیها ارتباط دارم. با اطمینان میتوانم بگویم که حداقل از نظر مردمی که من با آنها سروکار دارم، هیچ کابوسی هولناکتر از جمهوری اسلامی نیست.»
این کارمند بازنشسته میگوید روزی دهها بار از زبان اطرافیان و مردم کوچهوبازار میشنود که «آن دو روز خیلیها را کشتند».
پس از اتصال اینترنت نیز پیامی در شبکههای اجتماعی فراگیر شد با این مضمون که «اینترنت برگشت، اما ۴۰ هزار نفر برنگشتند و دیگر هیچوقت نیز بازنمیگردند.»
برخی دیگر از کاربران نیز با انتشار پیامهایی، یاد جاویدنامان را گرامی داشتند و از تاثیر عمیق کشتار دیماه بر زندگی خود سخن گفتند. یکی از کاربران نوشت: «بعد از سه ماه قطعی اینترنت، بالاخره وصل شدیم. دستان خالی مردم فقط صدای اعتراض داشت، اما پاسخشان گلوله جنگی بود. این را هرگز فراموش نمیکنیم.»
کاربر دیگری با اشاره به دشواری بازگشت به زندگی عادی، نوشت: «اصلا چطوری میشود عادی زندگی کرد که این همه از عادیسازی حرف میزنید؟ یعنی شما وسط شلوغیهای روزمره ناگهان قفل نمیشوید و تصویر بچههای ۱۸ و ۱۹ دی جلو چشمتان نمیآید؟ یعنی وقتی گروهی از آدمها را میبینید که میخندند، یاد خندههای آن بچهها نمیافتید؟ مگر چیزی عادی شده است؟ چرا من هنوز در همان دو شب گیر کردهام؟»
کاربر دیگری نیز فضای شبکههای اجتماعی را اینگونه توصیف کرد: «وضعیت تایملاین اینطوری است که انگار امروز بیستم دیماه ۱۴۰۴ است و کشتار همین دیشب و پریشب اتفاق افتاده است. از تایملاین من خون میچکد.»
یکی دیگر از کاربران با اشاره به سرنوشت مجروحان نوشت: «از جنگ گفتیم، اما از جوانهایی هم بگوییم که در آن دو روز شوم دیماه گلوله خوردند، از ترس بازداشت به پزشک مراجعه نکردند و سرانجام یا بر اثر عفونت جان باختند یا دست و پایشان را از دست دادند.»
کاربر دیگری نیز به ناتوانی در بازگشت به زندگی عادی اشاره کرد: «راستش من دیگر حتی نمیتوانم ادای زندگی کردن را هم دربیاورم. از دیماه به بعد چیزهایی دیدیم که فراموشکردنی نیست.»
یکی از کاربران هم نوشت: «در گوشیهای خیلی از ما اسم و شمارهای وجود دارد که بعد از دیماه، دیگر به تماس ما پاسخ نمیدهد.»
همزمان بسیاری از خانوادههای جاویدنامان که طی سه ماه گذشته به اینترنت دسترسی نداشتند، انتشار ویدیوها و تصاویر عزیزان خود را بهویژه در اینستاگرام، آغاز کردند. ویدیوهایی از جاویدنامان در مراسم تولد، عروسی، دورهمیهای خانوادگی، محل کار و فضاهای عمومی که با ترانههای محلی یا آهنگهای موردعلاقه آنان تلفیق شدهاند.
در میان این ویدیوها، تصاویری از جاویدنامان با آهنگ لری «اگه مُردم تو سی من اشکی نریز»، ترانه «سوغاتی» با صدای هایده و همچنین آثار مختلف موسیقی رپ نیز به چشم میخورد.
نیلوفر کریمپور، خواهر جاویدنام مهدی کریمپور، در صفحهای که آن را به یادبود برادرش تبدیل کرده است، با انتشار ویدیویی از جشن تولد و عکسهایی از او نوشت: «بعد از رفتن تو، من دیگر هیچوقت آدم سابق نشدم.»
خانواده محدثه رضایی نیز با انتشار فیلمی از مراسم عروسی او، نوشتند: «نوعروس وطن من، تو تازه زندگیت را شروع کرده بودی. کلی آرزو داشتی و به هیچکدامشان نرسیدی. عزیزانت را تنها گذاشتی و رفتی و داغ بزرگی بر دلمان گذاشتی. باید جاویدنام بمانی.»
برخی خانوادهها نیز تصاویری از چیدن سفره هفتسین، برگزاری مراسم یادبود یا جشن تولد جاویدنامان بر مزار آنان منتشر کردهاند؛ ویدیوها و تصاویری که در سه ماه گذشته ثبت شده بودند اما به دلیل قطع اینترنت امکان انتشارشان وجود نداشت و یکی یکی منتشر میشوند. یکی از این ویدیوها به حضور خانواده و دوستان جاویدنام رسول ضیایی زردخُشویی در کنار مزار او در ایام نوروز اختصاص داشت. رسول، جوان ۲۶ ساله و ورزشکار اهل فولادشهر، شغل آزاد داشت و در ۱۸ دیماه در فولادشهر اصفهان هدف گلوله قرار گرفت. او پس از انتقال به کلینیک شفای فولادشهر جان باخت.
برادر جاویدنام ابوالفضل ترک نیز با انتشار عکسی از برادرش و ویدیویی از خوانندگی خود، نوشت: «ابوالفضل تنها کسی بود که وقتی میخواندم، حتی اگر اجرایم چهار ساعت طول میکشید، تمام آن چهار ساعت را مینشست و گوش میداد. همیشه میگفت مطمئنم یک روز کنسرت میگذاری و من هم میآیم، فقط از روی سکو اسمم را صدا بزن و بلیت من هم رایگان باشد. آره داداشی، نوزدهم دیماه تو را از من گرفت. آن روز دیگر هیچوقت نمیآید، اما یک روز در آسمانها حتما این برنامه را با هم اجرا میکنیم.»
