سه روز پس از آنکه دولت جمهوری اسلامی از برقراری دوباره اینترنت بین‌الملل در ایران خبر داد، پیام‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی و روایت‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد بسیاری از کاربران برای دسترسی به سرویس‌های پرکاربرد خارجی همچنان با اختلال‌های گسترده، سرعت بسیار پایین و دشواری مواجه‌اند.

در حالی که رسانه‌های دولتی از «بازگشت اینترنت» سخن می‌گویند، روز جمعه ۸ خرداد ده‌ها تن از ساکنان شهرهای مختلف ایران به ایندیپندنت فارسی گفتند که استفاده روزمره از اینترنت هنوز با مشکلات جدی همراه است و بسیاری از خدماتی که پیش از قطعی ۸۸ روزه در دسترس بودند، همچنان به‌سختی کار می‌کنند یا عملا غیرقابل استفاده‌اند.

یکی از کاربران ساکن تهران می‌گوید: «اینترنت روی کاغذ وصل شده، اما وقتی با فیلترشکن وارد تلگرام یا اینستاگرام می‌شویم، عکس‌ها و ویدیوها یا اصلا باز نمی‌شوند یا چند دقیقه طول می‌کشد تا بارگذاری شوند. عملا نمی‌شود از آن استفاده کرد.»

کاربر دیگری از شیراز هم نوشت: «قبل از اینکه اینترنت را رسما باز کنند، با همان کانفیگ‌های پولی وضعیت بهتر بود. حالا که تعداد بیشتری وصل شده‌اند، سرعت به‌شدت افت کرده است و مدام قطع و وصل می‌شود.»

پیام‌های مشابه از شهرهای مختلف نشان می‌دهد یکی از اصلی‌ترین مشکلات کاربران، بارگذاری تصاویر و ویدیوها در شبکه‌های اجتماعی است؛ مسئله‌ای که برای میلیون‌ها نفر که از اینستاگرام، تلگرام و ایکس برای ارتباطات شخصی یا فعالیت اقتصادی استفاده می‌کنند، به مانعی جدی تبدیل شده است.

برخی کاربران نیز می‌گویند اختلال‌ها به‌گونه‌ای است که حتی در صورت اتصال موفق به فیلترشکن، استفاده از بسیاری از سرویس‌ها عملا ممکن نیست. یک دانشجوی ساکن تبریز می‌گوید: «وصل می‌شوی، اما هیچ کاری نمی‌توانی انجام بدهی. انگار اینترنت فقط برای نشان دادن علامت اتصال برگشته است.»

این وضعیت در حالی ادامه دارد که کسب‌وکارهای آنلاین نیز هنوز تا بازگشت به شرایط عادی فاصله زیادی دارند. صاحبان فروشگاه‌های اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا و فعالان حوزه تبلیغات دیجیتال می‌گویند بخش بزرگی از فعالیت اقتصادی آن‌ها همچنان مختل است. یک فروشنده پوشاک در مشهد به ایندیپندنت فارسی می‌گوید: «بعد از ۸۸ روز قطعی اینترنت انتظار داشتیم حداقل بتوانیم دوباره مشتری‌ها را پیدا کنیم، اما الان هم ارسال عکس و ویدیو برای مشتری‌ها مشکل دارد. عملا هنوز نمی‌شود کار کرد.»

هم‌زمان، در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان این پرسش مطرح است که چرا با گذشت چند روز از اتصال دوباره اینترنت، کیفیت دسترسی همچنان در سطحی پایین باقی مانده است. برخی کاربران و فعالان حوزه فناوری معتقدند افزایش ناگهانی تعداد کاربران متصل، بدون افزایش متناسب ظرفیت دسترسی، می‌تواند یکی از دلایل افت شدید کیفیت شبکه باشد.

کاربری در ایکس نوشت: «وقتی فقط تعداد محدودی آنلاین بودند، وضعیت بهتر بود. حالا که بخشی از مردم دوباره وصل شده‌اند، شبکه عملا از کار افتاده است.»

در کنار این توضیح فنی، برخی کاربران برداشت متفاوتی دارند و معتقدند محدودیت‌های فعلی می‌تواند با ملاحظات امنیتی مرتبط باشد. آن‌ها بر این باورند که حکومت تمایلی ندارد دسترسی گسترده و بدون محدودیت به شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت از سر گرفته شود، زیرا ممکن است موج جدیدی از انتشار تصاویر، روایت‌ها و انتقادها درباره اعتراضات دی‌ماه و رویدادهای ماه‌های گذشته شکل بگیرد.

یکی از ساکنان شرق تهران می‌گوید: «به نظر می‌رسد نمی‌خواهند همه مردم هم‌زمان و با کیفیت مناسب آنلاین شوند. هنوز هم بسیاری از حساب‌های نزدیک به حکومت راحت‌تر فعالیت می‌کنند، اما کاربران عادی برای بارگذاری یک ویدیو باید چند بار تلاش کنند.»

بازگشت تدریجی برخی حساب‌های خبری و اعتراضی در روزهای اخیر نیز باعث شده است تصاویر و روایت‌های مربوط به اعتراضات دی‌ماه در شبکه‌های اجتماعی دوباره در کانون توجه قرار گیرد. بسیاری از کاربران می‌گویند به محض اتصال دوباره، با انبوهی از تصاویر کشته‌شدگان، روایت‌های بازداشت‌شدگان و مطالب انتقادی روبرو شده‌اند.

در همین حال، وضعیت نامشخص مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی نیز به یکی دیگر از محورهای اصلی بحث در میان کاربران تبدیل شده است. در شرایطی که گزارش‌های مختلف از ادامه اختلاف‌ها میان دو طرف حکایت دارد و آینده مذاکرات همچنان نامعلوم است، بسیاری از کاربران از بلاتکلیفی موجود ابراز نگرانی می‌کنند. یک کاربر در پیامی به ایندیپندنت فارسی نوشت: «نه جنگ تمام شده، نه تکلیف مذاکرات روشن است، نه اینترنت درست کار می‌کند و نه اقتصاد. مردم در یک وضعیت معلق گرفتار شده‌اند.»

کاربر دیگری می‌گوید: «همه‌چیز روی هوا است. اینترنت نصفه‌و‌نیمه، اقتصاد نابودشده و آینده‌ای که هیچ‌کس نمی‌داند با دوام جمهوری اسلامی چه خواهد شد. اگر جنگ ادامه می‌یافت و در نهایت نظام سقوط می‌کرد، حالا قطعا وضعیت ما به‌مراتب بهتر بود.»

در کنار این نگرانی‌ها، بسیاری از کاربران از گرانی، بیکاری و کاهش شدید قدرت خرید هم سخن می‌گویند. به گفته آن‌ها، حتی اگر اینترنت به‌طور کامل بازگردد، آثار اقتصادی ماه‌ها بحران و محدودیت به این زودی جبران نخواهد شد.

آنچه از مجموع پیام‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی برمی‌آید، این است که بخش قابل‌توجهی از کاربران اتصال فعلی را نه بازگشت واقعی اینترنت، بلکه مرحله‌ای محدود و پر اختلال می‌دانند که به باور آن‌ها، با شرایط پیش از قطعی سراسری هنوز فاصله زیادی دارد.