پنتاگون بهطور رسمی از استقرار نخستین یگان تهاجمی پهپادی آمریکا خبر داده است؛ و در خط مقدم این یگان پهپادهایی قرار دارند که عملا نسخه مهندسی معکوسشده پهپادهای انتحاری جمهوری اسلامی ایران، بهویژه شاهد-۱۳۶، محسوب میشوند. به گزارش نشریه تلگراف، این پهپادها که با نام لوکاس (LUCAS) یا افالامـ۱۳۶ (FLM-136)، سامانه کمهزینه پهپاد تهاجمی بیسرنشین، شناخته میشوند، از روی نمونههای ایرانی بازیابیشده طراحی شدهاند و قرار است در پایگاهی نامشخص در خاورمیانه مستقر شوند.
ارتش آمریکا تجربهای مستقیم از توان تخریبی پهپادهای شاهد دارد. در ژانویه ۲۰۲۴، حمله یک شاهد-۱۳۶ به پایگاه آمریکا در شمالشرق اردن به کشته شدن سه نظامی آمریکایی منجر شد. اکنون، به گفته یک مقام آمریکایی، واشنگتن ورق را علیه جمهوری اسلامی برمیگرداند. این تصمیم بخشی از تلاش گسترده پنتاگون برای رسیدن به برتری پهپادی است؛ و جنگهایی مانند اوکراین نشان داد که پهپادهای ارزان، ساده و انبوه میتوانند تاثیری ویرانگر بر میدان نبرد داشته باشند.
با این حال، برخی کارشناسان در مورد اثربخشی عملی این پهپادها تردید دارند. به گفته منتقدان، لوکاس سلاحی بهنسبت ابتدایی است که باید به تعداد بسیار زیاد استفاده شود تا موثر باشد.
براساس مشخصاتی که اسپکتروورکس (SpektreWorks) در آریزونا ارائه کرده است، این پهپادها حدود ۳ متر طول، حدود ۲.۵ متر بالکش (فاصله بین نوک دو بال) و حدود شش ساعت توان پرواز دارند. نمونه ایرانی شاهد-۱۳۶ کمی بزرگتر است، محموله سنگینتری حمل میکند و برد پروازش، بسته به برآوردها، دو تا سه برابر بیشتر است. هر دو پهپاد در دسته «انتحاری» یا «کامیكازه» قرار میگیرند و با اصابت مستقیم به هدف منفجر میشوند. به گفته سومانترا مایترا، این سامانهها در اصل «بمبهای ساده پرنده» یا «نارنجکهای بسیار بزرگ» محسوب میشوند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این پهپادها ستون اصلی یگان جدید «گروه ضربت عقرب» خواهند بود که تحت فرماندهی سنتکام فعالیت میکند. این یگان احتمالا بیش از ۲۰ نیروی انسانی خواهد داشت، هرچند تعداد دقیق پهپادهای عملیاتی اعلام نشده است. فرماندهان سنتکام این اقدام را نمادی از نوآوری نظامی و ابزاری برای بازدارندگی مقابل بازیگران متخاصم توصیف کردهاند.
پنتاگون سالها بر پهپادهای پیشرفته و گرانقیمت مانند امکیو-۹ ریپر (MQ-9 Reaper) تمرکز داشت؛ همان پهپادی که در عملیات ترور قاسم سلیمانی در بغداد به کار رفت و حدود ۳۰ میلیون دلار هزینه داشت. اما تجربه جنگهای اخیر، از پیروزی آذربایجان بر ارمنستان با استفاده از پهپادهای ارزانقیمت گرفته تا حملات هفتم اکتبر حماس و نفوذ صدها پهپاد پاکستانی به سامانههای دفاعی هند، نشان داد سلاحهای ساده و انبوه میتوانند پدافندهای پیچیده را مختل کنند.
به گفته بن جنسن، پژوهشگر ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، برای موفقیت چنین پهپادهایی باید آنها را بهصورت انبوه به کار گرفت تا رادارها و پدافند دشمن را اشباع کنند و مسیر حمله برای تسلیحات دیگر مانند موشکهای کروز باز شود. حتی اگر این پهپادها رهگیری شوند، باز هم از منظر اقتصادی و راهبردی سودمندند، زیرا موشکهای گرانقیمت دشمن هزینه سرنگونیشان میشود. نمونه بارز این منطق در اوکراین دیده شد، که پهپادهایی با هزینه چند صد دلار خسارتی میلیاردی به ناوگان بمبافکنهای روسیه وارد کردند.
با وجود این، آمریکا با چالش جدی هزینه و تولید مواجه است. هر فروند لوکاس حدود ۳۵ هزار دلار قیمت دارد، رقمی که در مقایسه با مدلهای چینی، روسی یا ایرانی بسیار بالاتر است. کارشناسان معتقدند آمریکا بهدلیل هزینه نیروی کار و مقررات سختگیرانه نمیتواند با ظرفیت تولید و قیمت پایین رقبا رقابت کند. هرچند وزیر جنگ آمریکا وعده کاهش تشریفات اداری و تخصیص یک میلیارد دلار به خرید صدها هزار پهپاد کوچک داده، تردیدها همچنان باقی است.
به گزارش وار زون، در کنار این تحولات، تفنگداران دریایی آمریکا نیز آزمایش لوکاس را در پایگاه یوما آغاز کردهاند. این پهپادها فعلا بدون کلاهک جنگی و با محمولههای خنثی آزمایش میشوند، اما در آینده قرار است به کلاهکهای ارزان و قابل تولید انبوه مجهز شوند. نمونههای پیشرفتهتر میتوانند به لینک ماهوارهای، شناسایی خودکار هدف، قابلیت انجام ماموریتهای شناسایی و حتی عملیات گروهی مجهز شوند. شرکتهای دیگری مانند گریفن ایروسپیس (Griffon Aerospace) نیز نمونههایی مشابه با برد مسافت و ظرفیت حمل محموله بیشتر ارائه کردهاند.
هرچند مقامهای جمهوری اسلامی در واکنش گفتهاند کپیبرداری آمریکا از پهپادهای ایرانی مایه افتخار است، واقعیت این است که جمهوری اسلامی در اصل طراح این پهپاد نبوده است؛ این مدل به دههها پیش و طرحی غربی بازمیگردد و اسرائیل تا حد زیادی در بهکارگیری عملیاتی مهمات دوربرد انتحاری پیشگام بوده است.
با استقرار ناگهانی لوکاس در خاورمیانه و آزمایش همزمان برای سنجش تناسب این نوع پهپاد با نیازهای آمریکا، آینده مدل آمریکاییِ شاهد-۱۳۶ بسیار روشن به نظر میرسد. این روند ممکن است آغاز شکلگیری سلاحی باشد که به تولید انبوه خواهد رسید و در مقیاسی گسترده در سراسر اروپا و منطقه اقیانوس آرام مستقر خواهد شد.
