فراتر از منطق سامسون؛ جمهوری اسلامی و تهدید منافع دوستان و دشمنانش

تهدیدهای فرامرزی جمهوری اسلامی ایران امنیت منطقه و منافع قدرت‌های جهانی را به چالش کشیده است

عبور کشتی‌ها از تنگهٔ هرمز در نزدیکی بندرعباس، جنوب ایران، ۷ سپتامبر ۲۰۲۶‌ــ Photo by ATTA KENARE / AFP

رژیم جمهوری اسلامی ایران از منطق مشهور سامسون، «اگر قرار است نابود شوم، دشمنانم را نیز با خود به کام نابودی می‌کشانم»، فراتر رفته و اکنون رویکردی به‌مراتب افراطی‌تر در پیش گرفته است.

تهدید ناشی از سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران دیگر به مرزهای منطقه محدود نمی‌شود و دامنهٔ آن از کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و حتی خاورمیانه نیز فراتر رفته است. اکنون به نظر می‌رسد هشداری که مایک پمپئو، وزیر خارجهٔ پیشین آمریکا، سال‌ها پیش مطرح کرد، به واقعیت نزدیک می‌شود. او با اشاره به خطرات ناشی از سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده بود که جامعهٔ جهانی نباید دست روی دست بگذارد و اجازه دهد اشتباه گذشته در قبال کره شمالی بار دیگر تکرار شود؛ اشتباهی که با سکوت و انفعال در برابر برنامهٔ هسته‌ای این کشور، راه را برای دستیابی آن به سلاح هسته‌ای هموار کرد و هزینهٔ مقابله با تهدید ناشی از آن را به‌مراتب افزایش داد.

امروز درستی هشدار پمپئو بیش‌ازپیش آشکار شده است. با این حال، واکنش جامعهٔ جهانی به این تهدید همچنان ضعیف و همراه با تردید است. این در حالی است که دامنهٔ آسیب‌های ناشی از اقدام‌های جمهوری اسلامی ایران می‌تواند همه را در برگیرد و آثار زیانبار آن از هم‌اکنون نیز نمایان شده است. جمهوری اسلامی حتی متحدانش را نیز در معرض خطر قرار داده است و کشورهایی را تهدید می‌کند که اساساً تهدیدی برای آن به شمار نمی‌روند.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

بسیاری از اروپایی‌ها بر این باورند که آیندهٔ روابط بین‌الملل عصر توافق‌ها و همکاری‌های موردی خواهد بود که در آن، دو کشور می‌توانند در یک حوزه، حتی در عرصهٔ نظامی، به بالاترین سطح همکاری برسند، اما در حوزه‌ای دیگر، منافعشان در تضاد با یکدیگر قرار گیرد و اختلافاتشان چنان شدت یابد که حتی به رویارویی نظامی بینجامد.

این رویکرد به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس امکان می‌دهد تا با اتخاذ موضعی مشترک، در عرصهٔ بین‌المللی آزادی عمل بیشتری داشته باشند و از کشورهای اروپایی بپرسند با ارزیابی اعضای این شورا از تهدیدهای جمهوری اسلامی ایران علیه امنیت جهانی به‌ طور عام و امنیت اروپا به‌ طور خاص تا چه اندازه هم‌نظرند. اقدام‌های جمهوری اسلامی ایران در تنگه‌ٔ هرمز و باب‌المندب چه خسارت‌هایی به منافع اروپا وارد کرده است و آیا دربارهٔ خطراتی که این حکومت حتی برای متحدانش ایجاد می‌کند، اتفاق‌نظر وجود ندارد؟

گسترش فعالیت‌های تروریستی جمهوری اسلامی ایران به عمق کشورهای اروپایی از طریق حملات سایبری، عملیات جاسوسی و تلاش برای بمب‌گذاری، نگرانی‌های امنیتی را افزایش داده است. افزون بر این، اعلام موافقت رهبر جمهوری اسلامی ایران با اجرای حملات در خارج از منطقه تهدیدی مستقیم برای پایگاه‌های نظامی مستقر در خاک این کشورها به شمار می‌رود.

آیا در این پروندهٔ امنیتی، با توجه به تهدیدهای مشترک و آسیب‌هایی که به منافع دو طرف وارد می‌شود، شاهد همسویی کامل دیدگاه‌ها نیستیم؟ آیا اتحادیهٔ اروپا و حتی هر یک از کشورهای عضو آن به‌اندازهٔ گستردگی تهدیدها و خسارت‌های ناشی از آن، در مقابله با جمهوری اسلامی ایران نقش ایفا کرده‌اند؟ این در حالی است که اشتراک منافع و نگرانی‌های امنیتی میان کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و اروپا در این زمینه چنان گسترده است که حتی از چارچوب ائتلاف‌ها و توافق‌نامه‌های امنیتی پیشین نیز فراتر می‌رود.

همین معادله دربارهٔ چین نیز صدق می‌کند. پکن از این وضعیت آسیب دیده است و می‌تواند در این زمینه، اختلافات و رقابت‌هایش با آمریکا را کنار بگذارد؛ به‌ویژه آنکه در روابط با کشورهای حوزهٔ خلیج فارس منافع گسترده‌ای دارد.

هند نیز از جمله کشورهایی است که پیوندهای اقتصادی گسترده و منافع راهبردی قابل‌توجهی با کشورهای حوزهٔ خلیج فارس دارد. حدود ۹ میلیون شهروند هند در این منطقه زندگی می‌کنند و سالانه نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار به کشورشان می‌فرستند؛ رقمی که معادل حدود ۵۰ درصد کل حواله‌های ارزی دریافتی هند است. آیا چنین پیوندهای اقتصادی و منافع مشترکی ایجاب نمی‌کند که دهلی‌نو در مقابله با فعالیت‌های تروریستی فرامرزی تهران، موضعی روشن‌تر و جدی‌تر اتخاذ کند؟

بر این اساس، کوتاهی در پاسداری از منافع مشترک اعتبار این پیوندها را زیر سوال می‌برد و بازنگری در توافق‌ها و همکاری‌های آینده را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.

برگرفته از الشرق‌الاوسط

دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مقاله لزوماً سیاست یا موضع ایندیپندنت فارسی را منعکس نمی کند.

بیشتر از دیدگاه