رژیم طالبان برای نخستین بار در یک مراسم نظامی با حضور دیپلماتها و وابستههای نظامی برخی کشورهای منطقه، پهپادهای خود را به نمایش گذاشت. این نمایش در مراسم فارغالتحصیلی هزار نیروی کماندو «لشکر یگانهای ویژه» وزارت دفاع این رژیم برگزار شد و پرواز پهپادها در کنار بالگردهای بلکهاوک ساخت آمریکا نشان داد که این گروه به پرندههای کوچک و کمهزینه روی آورده است. طالبان در شرایطی استفاده از پهپادها را گسترش دادهاند که برای فعال نگه داشتن ناوگان هوایی بهجامانده از حکومت پیشین افغانستان، پیوسته به قطعات یدکی، کارکنان حرفهای و امکانات تعمیر نیاز دارند و همزمان، در رویارویی با پاکستان، با برتری هوایی این کشور مواجهاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در تصاویر این مراسم، پهپادی چهارپره دیده میشود که پرچم سفید طالبان و بستهٔ کوچک نوارپیچیشدهای از آن آویزان است. پرواز این پرنده در کنار تمرین نیروهای کماندو و آویزان شدن آنان با ریسمان از بالگردها، نشان میدهد که طالبان برای تقویت تواناییهای نظامیشان، تجهیزات بهجامانده از دوران جمهوری را در کنار فناوریهای در دسترس به کار گرفتهاند؛ فناوریهایی که نمونههای تجاریشان را آسانتر و با موانع کمتری میتوان تهیه کرد.
وزارت دفاع طالبان چهارشنبه ۲۰ آبان اعلام کرد که این هزار نیرو پس از شش ماه آموزش نظامی، حرفهای و عقیدتی، از هشتمین دورهٔ آموزشی «لشکر یگانهای ویژه» فارغالتحصیل شدهاند. محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع، سراجالدین حقانی، وزیر داخله (کشور)، شماری از اعضای کابینه، سفیران و وابستههای نظامی کشورهای خارجی در این مراسم حضور داشتند.
نمایش پهپادها در برابر دیپلماتها و وابستههای نظامی، به مراسم فراغت نیروهای طالبان بُعد سیاسی و منطقهای میدهد. این نمایش را میتوان تلاشی برای معرفی تواناییهای نظامی طالبان به کشورهای منطقه به شمار آورد.
نمایش رسمی پهپادها در حالی انجام شد که پیش از آن رسانههای وابسته به طالبان از کاربرد این پرندهها علیه نیروهای پاکستانی خبر داده بودند. «المرصاد»، رسانهٔ وابسته به استخبارات (اطلاعات) طالبان، در مهر ماه سال گذشته از حملهٔ پهپادی به پاسگاه نظامیان پاکستانی خبر داد و ویدیویی منتسب به این رویداد را منتشر کرد.
در این ویدیو، پهپاد از ارتفاع کم مهماتی را روی سازهای رها میکند که ظاهراً موضع نیروهای پاکستانی است و مهمات پس از برخورد به زمین منفجر میشود. این تصاویر بخشی از تبلیغات رسانههای وابسته به طالبان دربارهٔ استفاده از پهپاد در رویارویی با نیروهای پاکستانی بود؛ ابزاری که این گروه اکنون در مراسم رسمی خود نیز به نمایش میگذارد.
با توجه به این پیشینه، نمایش اخیر را میتوان گامی فراتر از انتشار گزارش و تصویر دربارهٔ کاربرد پهپاد در میدان جنگ دانست. طالبان اینک ابزاری را که پیشتر ویدیوهایی از کاربرد آن علیه نیروهای پاکستانی منتشر شده بود، در مراسمی رسمی و در برابر نمایندگان کشورهای خارجی به پرواز درآوردهاند. اهمیت این تغییر در آن است که این گروه پهپاد را در کنار دیگر تجهیزات خود معرفی میکند.
به این ترتیب، مخاطب نمایش اخیر تنها فارغالتحصیلان یا هواداران طالبان نیستند. حضور دیپلماتها و وابستههای نظامی امکان معرفی مستقیم این توانایی به نمایندگان کشورهای منطقه را نیز فراهم کرده است؛ کشورهایی که روابطشان با طالبان همواره با ملاحظات امنیتی و نگرانی از تهدیدهای تروریستی همراه بوده است.
با این حال، ماهیت بستهٔ کوچک و نوارپیچیشدهای که در تصویر دیده میشود روشن نیست. طالبان در دوران جنگ با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن، بمبهای خود را به شیوهای مشابه بستهبندی میکردند.
پهپادی که در این مراسم به پرواز درآمد با برخی پهپادهایی که در حملات منتسب به طالبان علیه پاکستان به کار رفته بودند تفاوت دارد. طالبان مدعیاند که در آن حملات از پهپادهای بالثابت نیز استفاده کردهاند؛ پهپادهایی شبیه هواپیمای کوچک که برای حملات یکطرفه ساخته شدهاند. پاکستان مدعی است این پهپادها را ساقط کرده است، اما طالبان رسماً عکس یا ویدیویی از این حملات منتشر نکردهاند و در مراسم اخیر نیز تنها پهپادهای چهارپره را به نمایش گذاشتهاند.
توجه طالبان به پهپادها را میتوان در ادامهٔ تلاش این گروه برای دسترسی به ابزارهای کمهزینهٔ حمله دانست. طالبان در جنگ با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن، به طور گسترده از خودروهای بمبگذاریشده، موتورسیکلتهای حامل مواد منفجره، مینهای کنار جادهای و جلیقههای انتحاری استفاده میکردند.
دسترسی به نمونههای تجارتی، یکی از دلایل توجه طالبان به فناوری پهپادی است. تهیهٔ پهپادهای کوچک غیرنظامی، در مقایسه با خرید هواگردهای نظامی و تأمین خدمات فنی آنها، با موانع کمتری روبهرو است. همین تفاوت پهپادهای کوچک را برای رژیمی که در تأمین و نگهداری تجهیزات هوایی با محدودیت مواجه است به گزینهای جذاب بدل میکند.
در کنار توجه به پهپادها، طالبان همچنان میکوشند بالگردهایی را حفظ کنند که پس از سقوط حکومت پیشین به آنها دست یافتند. بخشی از این ناوگان ساخت آمریکا و بخشی ساخت روسیه است. این تجهیزات به مراقبت و تعمیر مداوم نیاز دارد و در اختیار داشتن بالگرد، بدون دسترسی به قطعات یدکی و کارکنان حرفهای، ادامهٔ پرواز آن را تضمین نمیکند. همین نیاز همیشگی، حفظ ناوگان بهجامانده از دوران جمهوری را به یکی از دشواریهای طالبان در بخش تجهیزات هوایی تبدیل کرده است.
ادارهٔ بازرس ویژهٔ آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) نیز در ارزیابیهایش دربارهٔ دشواری طالبان در تأمین قطعات و امکانات لازم برای نگهداری تجهیزات هشدار داده بود. با این حال، پرواز بلکهاوکها در مراسم اخیر نشان میدهد که بخشی از ناوگان در اختیار طالبان هنوز عملیاتی است، اما چیزی دربارهٔ وضعیت همهٔ بالگردها و توانایی ادامهٔ عملیات در یک درگیری طولانی نمیگوید. در چنین شرایطی، روی آوردن به پهپادهای کوچک را میتوان راهی برای افزودن برخی امکانات هوایی با هزینهٔ کمتر دانست. البته این پرندهها از عهدهٔ کارهای بالگردها، از انتقال نیرو تا جابهجایی تجهیزات، برنمیآیند و گسترش استفاده از آنها نیاز طالبان به نگهداری ناوگان موجود را از میان نمیبرد.
نمایش پهپادها و دیگر تجهیزات نظامی در این مراسم با سخنان مقامهای طالبان دربارهٔ تهدید نبودن افغانستان برای کشورهای دیگر همراه بود. سراجالدین حقانی، وزیر داخلهٔ طالبان، در سخنانش به ضعف مادی ارتش این گروه اشاره کرد. او گفت: «شما ارتشی نمایشی نیستید و برای تأمین منافع دیگران نیز فعالیت نمیکنید، بلکه ارتشی منظم و مستقلاید. اگر هم از لحاظ مادی ضعیف باشیم، از لحاظ معنوی نیرومندتر از دیگرانیم. ما و شما باید روحیهٔ بالا داشته باشیم، در امور نظامی احساساتی عمل نکنیم و در زمان مناسب به دشمن پاسخ بدهیم.»
این سخنان در کنار نمایش تجهیزات طالبان، در فضای تنش با پاکستان اهمیت بیشتری پیدا میکند. طالبان امکانات هوایی همتراز این کشور را در اختیار ندارند، اما پهپادهای کوچک میتوانند وسیلهای برای نشان دادن توان پاسخگویی باشند، حتی اگر تاثیر نظامی آنها محدود بماند.

