اسرائیل استفاده از سامانهٔ لیزری «پرتو آهنین» را گسترش می‌دهد

سامانه «پرتو آهنین» نخستین سامانه دفاعی لیزری عملیاتی در جهان، قادر است راکت‌ها، پهپادها و گلوله‌های خمپاره را با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از سامانه‌های رهگیر سنتی، خنثی کند

تصویری از سامانهٔ «پرتو آهنین» - Reuters

منابع آگاه به اورشلیم‌پست گفته‌اند که سامانه‌های دفاع لیزری اسرائیل تا پایان سال ۲۰۲۶ در سناریوهای مختلف جنگی، به‌صورت یکپارچه‌تری در شبکه پدافندی به کار گرفته خواهند شد. به گزارش این روزنامه، اسرائیل در مقایسه با اوایل سال، برای مقابله با پهپادهای اف‌پی‌وی (FPV) حزب‌الله هم آمادگی بیشتری دارد. 

برای بسیاری در اسرائیل، این پرسش مطرح بود که چرا سامانه دفاع لیزری «پرتو آهنین» (Iron Beam) در جریان جنگ با ایران در اوایل سال ۲۰۲۶ نقش پررنگ‌تری در پدافند هوایی این کشور نداشت. نیروی هوایی اسرائیل اول مه اعلام کرد که از پرتو آهنین در جنگ سال ۲۰۲۶ با ایران کمتر استفاده شد، زیرا ارتش برای آنکه این سامانه تأثیر قابل‌توجهی بر پدافند هوایی داشته باشد، به ۱۴ آتشبار نیاز دارد.

ارتش اسرائیل پیش‌تر، در ۱۲ مارس، اذعان کرده بود که در جریان جنگ با ایران از سامانهٔ لیزری پرتو آهنین به‌طور منظم استفاده نمی‌کرد. این در حالی بود که در پاییز ۲۰۲۴، از نمونه‌های مختلف این سامانه برای سرنگونی حدود ۴۰ پهپاد حزب‌الله استفاده شده بود.

بنا بر اطلاعات اورشلیم‌پست، اسرائیل از دسامبر ۲۰۲۵، زمانی که نخستین استقرار پرتو آهنین را اعلام کرد، در ساخت واحدهای بیشتری از این سامانه پیشرفت قابل‌توجهی داشت که می‌تواند به استفاده گسترده‌تر از پرتو آهنین برای دفاع هوایی در هر درگیری آینده با ایران یا حزب‌الله بینجامد.

این سامانه همچنان در کنار «گنبد آهنین» به کار گرفته خواهد شد.

امیر بارام، مدیرکل وزارت دفاع اسرائیل، سال ۲۰۲۵ گفت استقرار پرتو آهنین «نشان‌دهندهٔ تکمیل توسعهٔ سامانهٔ لیزری پرتوان ما و نقطه عطفی تاریخی برای نهادهای دفاعی و صنایع دفاعی اسرائیل است. این نخستین بار در جهان است که یک سامانهٔ رهگیری لیزری پرتوان به آمادگی عملیاتی کامل می‌رسد و در سناریوهای عملیاتی شبیه‌سازی‌شدهٔ گوناگون، رهگیری‌های متعددی را با موفقیت انجام می‌دهد.»

دنی گلد، رئیس اداره تحقیق و توسعه دفاعی وزارت دفاع اسرائیل (DDR&D)، نیز سال ۲۰۲۵ گفته بود که «انتظار می‌رود سامانه لیزری پرتو آهنین قواعد درگیری در میدان نبرد را از اساس تغییر دهد.» او وعده داد که کار روی سامانه‌های نسل بعد نیز همزمان پیش برده شود.

وزارت دفاع اسرائیل و شرکت «رافائل» ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کردند که «پرتو سبک» (Lite Beam)، سامانه‌ای کوچک‌تر از خانواده پرتو آهنین، عملیاتی شده است. رافائل شرکت اصلی در این طرح است و چند شرکت فناوری دفاعی دیگر، از جمله «البیت»، نیز در آن مشارکت دارند.

اواسط سپتامبر ۲۰۲۵، وزارت دفاع اسرائیل خبر داد که پرتو آهنین عملیاتی شده و قرار است در ماه‌های بعد، مجموعه‌ای از آتشبارهای آن در سراسر این کشور مستقر شوند تا توان پدافند هوایی اسرائیل را تقویت کنند.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

پرتو آهنین در مقایسه با پرتو سبک، توان و برد بیشتری دارد و می‌تواند با طیف گسترده‌تری از تهدیدها مقابله کند. این سامانه پس از دستیابی به آمادگی لازم، علاوه بر پهپادها که نسبتاً کند حرکت می‌کنند، قادر خواهد بود موشک‌ها، راکت‌ها و گلوله‌های خمپاره را نیز رهگیری و منهدم کند.

وزارت دفاع و ارتش اسرائیل سال ۲۰۲۵ گفته بودند انتظار دارند پرتو آهنین از همان آغاز، به کاهش هزینهٔ رهگیری تهدیدهای هوایی کمک کند. این هزینه‌ها در جریان جنگ به‌شدت افزایش یافته‌اند، زیرا ده‌ها هزار پرتابه و پهپاد از شش جبهه به‌ سوی اسرائیل پرتاب شدند.

شلیک یک موشک رهگیر «پیکان» (Arrow) می‌تواند میلیون‌ها شکل (واحد پول اسرائیل) و شلیک یک موشک رهگیر گنبد آهنین ده‌ها هزار شکل هزینه داشته باشد. این گزارش، هزینه هر بار شلیک پرتو آهنین را به هزینه روشن کردن یک چراغ تشبیه می‌کند.

برخی منابع می‌گویند ممکن است چند سال طول بکشد تا پرتو آهنین بتواند جای گنبد آهنین را به‌عنوان سامانهٔ اصلی پدافند هوایی کوتاه‌برد بگیرد و استفاده از لیزر برای مقابله با تهدیدهای دوربرد، مانند موشک‌های بالیستیک ایران، ممکن است زمان بیشتری ببرد. حتی برخی این بازه را پنج تا ۱۰ سال یا بیشتر براورد می‌کنند، زیرا رهگیری چنین موشک‌هایی ممکن است به سامانه‌های لیزری مستقر در هوا یا فضا نیاز داشته باشد.

به گزارش اورشلیم‌پست، اسرائیل اکنون در مقایسه با اوایل سال ۲۰۲۶ برای مقابله با پهپادهای دید اول‌شخص (FPV) حزب‌الله که هدایت‌کنندهٔ آنها مسیر پرواز را از طریق تصویر زندهٔ دوربین پهپاد می‌بیند، آمادگی بسیار بیشتری دارد.

به گفتهٔ منابع آگاه، ارتش اسرائیل برای مقابله با این پهپادها از سلاح‌های ویژهٔ کوتاه‌برد، تور، پهپادهای انتحاری ساخت اسرائیل و ابزارهای جنگ الکترومغناطیسی استفاده کرد و توان شناسایی پهپادهای دید اول‌شخص را هم بهبود داد. در اوایل سال ۲۰۲۶، شناسایی این پهپادها یکی از دشوارترین بخش‌های مقابله با آن‌ها بود.

اسرائیل همچنین در حال ساخت سلاح‌های انرژی هدایت‌شده مبتنی بر امواج مایکروویو است که می‌توانند به قطعات الکترونیکی پهپاد آسیب بزنند و آن را از کار بیندازند. بنا بر اطلاعات اورشلیم‌پست، وزارت دفاع اسرائیل به‌تازگی چند آزمایش در جنوب این کشور انجام داده و دو شرکت در رقابت برای ارائه روش‌های تازه مقابله با پهپادها، برگزیده شده‌اند.

اسرائیل روی راه‌های مقابله با مهمات خوشه‌ای ایران نیز کار می‌کند. با توجه به شمار زیاد تهدیدهای جدی‌تر، منابع کمتری به این موضوع اختصاص یافته است. به نوشتهٔ این روزنامه، خسارت ناشی از مهمات خوشه‌ای به‌مراتب کمتر از خسارت موشک‌های بالیستیک یا پهپادها است. با این حال مقابله با این مهمات پس از پراکنده شدن ریزمهمات دشوار است. از همین رو، رهگیری موشک بالستیکی که معمولاً آن‌ها را حمل می‌کند، پیش از پراکنده شدن ریزمهمات اهمیت دارد.

هنوز روشن نیست که اسرائیل در صورت وقوع درگیری دیگری با ایران در آیندهٔ نزدیک، بتواند توان دفاعی خود را در برابر این مهمات به‌طور محسوسی بهبود دهد یا خیر، اما اگر درگیری در میان‌مدت رخ دهد، اسرائیل برای تقویت این بخش از پدافند خود فرصت بیشتری خواهد داشت.

بیشتر از جهان