قیمت بلیت پروازهای داخلی در ایران به ارقامی رسیده که برای بسیاری از کارگران و کارمندان، خرید تنها یک بلیت یک‌طرفه معادل صرف کردن بخش بزرگی از درآمد ماهانه آنان است.

بررسی‌های ایندیپندنت فارسی در سایت‌های فروش آنلاین بلیت در روز چهارشنبه ۸ مهر نشان می‌دهد بلیت اکونومی (اقتصادی و ارزان) از تهران به مشهد ۱۲ میلیون و ۳۲۰ هزار تومان و بلیت یکی از پروازهای تهران به کرمان بیش از ۲۰ میلیون تومان فروخته می‌شود. آن هم در شرایطی که محدودیت گسترده پروازهای خارجی، امکان سفر به خارج از کشور را نیز دشوار کرده است.

این قیمت‌ها هم‌زمان با ثبت رکورد تازه نرخ دلار در روز چهارشنبه در بازار فردوسی تهران مشاهده شدند. در این روز، قیمت دلار به ۲۵۷ هزار و ۲۰۰ تومان رسید و سقوط ارزش ریال و پیامدهای سیاست‌های جنگ‌طلبانه جمهوری اسلامی ایران هزینه‌های زندگی را بار دیگر افزایش داد. اکنون سفر میان شهرهای ایران نیز برای بخش بزرگی از مردم به امکانی دورازدسترس تبدیل شده است.

در بررسی گزینه‌های عرضه‌شده در سایت‌های فروش آنلاین، قیمت بلیت تهران به کیش ۹ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان و تهران به شیراز ۱۱ میلیون و ۸۱۸ هزار تومان بود. برای مسیر تهران به کرمان نیز دو پرواز مشاهده شد که بلیت‌های آن‌ها به ترتیب ۱۳ میلیون و ۴۸۹ هزار تومان و ۲۰ میلیون و ۲۳۳ هزار تومان فروخته می‌شدند.

این گرانی به مسیرها از مبدا تهران محدود نیست. بلیت مشهد به تبریز نیز ۱۴ میلیون تومان قیمت داشت و برای مسیر معکوس، از تبریز به مشهد، بلیت با رقمی بیش از ۹ میلیون تومان عرضه شد.

ارقام یادشده مربوط به گزینه‌های مشاهده‌شده هنگام بررسی‌اند و با تغییر ظرفیت، زمان و همچنین نهایی کردن خرید، افزایش خواهند یافت. با این حال همین قیمت‌ها نشان می‌دهند که حتی صندلی اکونومی پرواز داخلی با هواپیماهایی عمدتا فرسوده نیز برای بسیاری از خانوارها هزینه سنگینی دارد.

برای کارگری با درآمد ماهانه حدود ۲۰ میلیون تومان، بلیت یک‌طرفه تهران به مشهد بیش از ۶۱ درصد حقوق ماهانه او را می‌بلعد. بلیت ۱۴ میلیون تومانی مشهد به تبریز هم معادل ۷۰ درصد این درآمد است و خرید بلیت گران‌تر تهران به کرمان، حتی به مبلغی بیشتر از تمام حقوق یک ماه نیاز دارد و این پیش از پرداخت اجاره خانه، خرید مواد غذایی، هزینه درمان و دیگر مخارج ضروری است. در حالی که در عمل، بخش قابل‌توجهی از درآمد خانواده پیشاپیش برای این نیازها مصرف شده است و پول باقی‌مانده امکان خرید چنین بلیت‌هایی را فراهم نمی‌کند.

برای یک خانواده‌ سه‌نفره تنها قیمت بلیت رفت از تهران به مشهد با نرخ مشاهده‌شده ۳۶ میلیون و ۹۶۰ هزار تومان هزینه دارد. اگر بلیت برگشت نیز با همین قیمت تهیه شود، هزینه جابه‌جایی به ۷۳ میلیون و ۹۲۰ هزار تومان می‌رسد. رقمی نزدیک به چهار ماه درآمد ۲۰ میلیون تومانی است که هنوز اقامت و غذا به آن اضافه نشده است.

در کنار قیمت‌های سنگین، محدود بودن گزینه‌های سفر نیز به چشم می‌آید. هنگام بررسی ایندیپندنت فارسی، برای مسیرهایی مانند شیراز به رشت، اصفهان به شیراز و مشهد به بندرعباس، بلیتی در نتایج جست‌وجو مشاهده نشد.

البته نبود بلیت در زمان جست‌وجو به‌تنهایی به معنای توقف کامل یک مسیر نیست و می‌تواند به برنامه پرواز یا تکمیل ظرفیت مربوط باشد. با این حال برای مسافری که قصد خرید دارد، نتیجه روشن این است که امکان سفر مستقیم در زمان موردنیاز فراهم نیست و باید تاریخ دیگری انتخاب کند یا مسیر زمینی و پرواز با واسطه را بپذیرد.

فرسودگی ناوگان و دشواری تامین هواپیمای آماده پرواز از مشکلات صنعت هوانوردی ایران‌اند. محدود شدن ظرفیت عرضه در کنار افزایش هزینه نگهداری و تعمیرات، می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت و دسترسی به بلیت وارد کند.

در اروپا، شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت برای برخی مسیرهای بین‌کشوری بلیت‌هایی در محدوده حدود ۱۵ تا ۱۰۰ یورو عرضه می‌کنند. برای نمونه، رایان‌ایر پرواز یک‌طرفه از ناک در ایرلند به لندن را با قیمت ۱۴.۹۹ یورو ارائه کرده است. این نرخ‌ها به تاریخ و ظرفیت وابسته‌اند و بار اضافه می‌تواند هزینه بیشتری داشته باشد.

چنین قیمت‌هایی سقف عمومی بلیت پرواز در اروپا نیستند، اما وجود گزینه‌های ارزان سفر را برای تمامی گروه‌های درآمدی ممکن می‌کند، اما در ایران، مسئله اصلی نسبت قیمت بلیت به درآمد است، که حتی سفر کوتاه داخلی را هم برای بخش عمده‌ای از مردم، محال کرده است.

وضعیت جنگی، تشدید تحریم‌ها و نااطمینانی اقتصادی، از مسیر فشار بر ارز و دشوارتر شدن تامین تجهیزات، هزینه‌هایی را به صنعت هواپیمایی و مسافران تحمیل می‌کنند. پیامد این وضعیت تنها حذف تعطیلات نیست و سفر برای درمان، کار یا دیدار خانواده را نیز دشوارتر می‌کند و کسانی که توان خرید بلیت ندارند، ناچارند ساعت‌های طولانی در جاده بمانند یا از سفر صرف‌نظر کنند.