ویدیوها و تصاویر منتشرشده از لحظات وقوع سیلاب مرگبار در شهر پارون، مرکز استان نورستان، که بعدازظهر دوشنبه ۲۹ تیر رخ داد، به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

در یکی از این ویدیوها، جمعیتی از مردم برای نجات جانشان از روی پلی عبور می‌کنند که صدای تیراندازی شنیده می‌شود. پس از آن مردم هراسان به سمت مناطق مرتفع فرار می‌کنند و شماری نیز در هتلی در مسیر سیلاب گرفتار مانده‌اند. در این ویدیو مشخص نیست چه کسی تیراندازی می‌کند، اما چندین عضو مسلح طالبان در محل حضور دارند.

یکی از شاهدان عینی به خبرگزاری فرانسه گفت که هم‌زمان با تلاش مردم برای فرار از ساختمان‌هایی که در مسیر سیل قرار داشتند، اعضای طالبان اقدام به تیراندازی کردند. هنوز مشخص نیست هدف این تیراندازی چه بود، اما برخی کاربران حدس می‌زنند طالبان ممکن است برای هشدار دادن به مردم درباره خطر سیل تیراندازی کرده باشند.

ویرانی گسترده خانه‌ها، بازارها و زیرساخت‌ها

بر اساس ارزیابی‌های اولیه دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا)، دست‌کم ۲۲ خانه به‌طور کامل ویران شده و حدود ۴۵ خانه به‌شدت آسیب دیده‌اند. پنج بازارچه و حدود ۷۰ مغازه هم خسارت دیده یا تخریب شده‌اند.

اوچا اعلام کرد که سیلاب چهار پل، شش بخش از جاده‌های اصلی، ۴۰۰ متر دیوار حفاظتی و ۴۵۰ متر کانال آبیاری را نیز تخریب کرده است. حدود ۵۰ جریب زمین کشاورزی هم زیر آب رفته و خسارت‌های سنگینی به معیشت ساکنان وارد شده است.

سیل شبکه آبرسانی شهر را نیز از کار انداخته و دسترسی حدود یک هزار خانواده به آب آشامیدنی سالم قطع شده است. افزون بر این، ۲۵ خودرو، دو کارگاه نجاری، تجهیزات چوب‌بری، یک مسجد و یک درمانگاه خصوصی نیز آسیب دیده یا به‌طور کامل تخریب شده‌اند.

اوچا هشدار داد که تخریب پل‌ها و جاده‌ها، دسترسی نیروهای امدادی به برخی مناطق آسیب‌دیده را با مشکل جدی روبه‌رو و روند امدادرسانی را کند کرده است. بر اساس آخرین آمار، تاکنون ۲۶ نفر جان باخته، بیش از ۱۰۰ نفر زخمی و دست‌کم ۸۰ نفر مفقود شده‌اند.

دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرد که پیامدهای سیلاب تنها به نورستان محدود نبود و سیل در تورخم، واقع در مرز افغانستان و پاکستان، هم به اردوگاه مهاجران در حال بازگردانده‌ شدن در آن سوی مرز آسیب رساند. بر اساس این گزارش، سه پناهجوی افغان در این اردوگاه جان باختند و ۹ نفر زخمی شدند. عبورومرور از گذرگاه مرزی تورخم هم مدتی مختل شد و شماری از مغازه‌ها و تاسیسات در منطقه صفر مرزی آسیب دیدند.

در شهرستان علینگار استان لغمان نیز سیل به زمین‌های کشاورزی و شبکه‌های آبیاری خسارت وارد کرد. اوچا افزود که در دیگر مناطق جنوب‌شرق افغانستان نیز زیرساخت‌ها و بناهای محلی آسیب دیده‌اند و ارزیابی خسارت‌ها همچنان ادامه دارد.

بنا بر اعلام این نهاد، عملیات جست‌وجو و نجات در پارون ادامه دارد و نهادهای امدادرسان، با همکاری مقام‌های محلی، کمک‌های اولیه را آغاز کرده‌اند. تیم‌های پزشکی سیار هم به منطقه اعزام شده و مراکز درمانی در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند و تجهیزات پزشکی، مواد غذایی، مکمل‌های تغذیه‌ای و بیسکویت‌های انرژی‌زا برای آسیب‌دیدگان ارسال شده است.

اوچا اعلام کرد که نیازهای فوری شامل سرپناه اضطراری، مواد غذایی، آب آشامیدنی سالم، کمک‌های درمانی، تجهیزات پزشکی، خدمات بهداشت روان و حمایت‌های اجتماعی است و بر ضرورت ارزیابی‌ جامع به منظور تعیین ابعاد واقعی خسارت‌ها تاکید کرد. در حال حاضر سه تیم مشترک ارزیابی خسارت، با پشتیبانی نیروهای امدادی از استان‌های کنر و ننگرهار، برای بررسی وضعیت مناطق آسیب‌دیده تشکیل شده‌اند.

درخواست برای اقدام فوری جامعه جهانی

سازمان بین‌المللی حمایت از آوارگان روز چهارشنبه با انتشار بیانیه‌ای از سازمان ملل متحد خواست رهبری یک عملیات بشردوستانه فوری و هماهنگ را برعهده بگیرد و علاوه بر کمک به عملیات جست‌وجو و نجات، برای تامین سرپناه، غذا، آب آشامیدنی سالم، خدمات درمانی، امکانات بهداشتی و احیای معیشت خانواده‌های آسیب‌دیده اقدام کند.

این سازمان از هند و چین هم خواست با استفاده از هلی‌کوپتر تیم‌های تخصصی امداد و نجات، بیمارستان‌های صحرایی و تجهیزات مهندسی به مناطق کوهستانی نورستان بفرستند و از پاکستان، ایران، کشورهای آسیای مرکزی و دیگر شرکای بین‌المللی نیز درخواست کرد در عملیات امدادرسانی مشارکت کنند.

اشرف حیدری، رئیس و بنیان‌گذار سازمان بین‌المللی حمایت از آوارگان، گفت: «نگرانی اصلی ما خانواده‌هایی‌اند که پیش‌تر نیز در آوارگی و فقر زندگی می‌کردند و اکنون بر اثر سیل دوباره آواره شده‌اند. در نورستان دورافتاده هر ساعت اهمیت دارد و هیچ خانواده‌ای نباید به دلیل موقعیت جغرافیایی، فقر یا ملاحظات سیاسی از کمک‌های نجات‌بخش محروم بماند.»

به گفته این سازمان، تنها در شهرستان‌های برگ‌متال و کامدیش حدود ۱۷ هزار خانوار پیش از این نیز با کمبود شدید مواد غذایی و خدمات درمانی روبه‌رو بودند و سیلاب وضعیت آنان را وخیم‌تر کرده است. همچنین هشدار داد که بسیاری از خانواده‌های آسیب‌دیده، علاوه بر خانه، ذخایر غذایی، منابع درآمد، دام‌ها، مدارک هویتی، شبکه‌های حمایتی و دسترسی به خدمات درمانی و آب سالم را نیز از دست داده‌اند. 

افغانستان در سال‌های اخیر بارها با سیلاب، خشکسالی، رانش زمین و زمین‌لرزه‌های مرگبار روبه‌رو شده است. نهادهای امدادرسان هشدار می‌دهند که با وجود سهم ناچیز افغانستان در انتشار گازهای گلخانه‌ای، این کشور از آسیب‌پذیرترین کشورهای جهان در برابر تغییرات اقلیمی است و کاهش کمک‌های بین‌المللی نیز توانایی آن را برای مقابله با بحران‌های طبیعی بیش‌ازپیش تضعیف کرده است.