با گذشت چند روز از برگزاری نهمین نشست وزارتی زنان سازمان همکاری اسلامی که ۱۲ و ۱۳ ژوییه (۲۱ و ۲۲ تیر) در اسلامآباد پاکستان برگزار و درباره وضعیت زنان در افغانستان بهصراحت ابراز نگرانی شد، وزارت خارجه و نهادهای کلیدی رژیم طالبان هنوز در قبال این نشست، قطعنامه و بیانیه این سازمان موضع روشنی اتخاذ نکردهاند.
در قطعنامه نهایی این نشست که در وبسایت سازمان همکاری اسلامی هم منتشر شد، به طور مستقیم از وضعیت زنان و دختران در افغانستان ابراز نگرانی شده است و کشورهای عضو این سازمان در «اعلامیه اسلامآباد»، محدودیتهای اعمالشده بر تحصیل دختران و اشتغال زنان در افغانستان را مغایر ارزشهای اسلامی دانسته و خواستار رفع موانع آموزشی و حرفهای و تضمین مشارکت کامل زنان در زندگی عمومی شدهاند.
کشورهای عضو در این قطعنامه، «ناامیدی و تاسف عمیق» خود را از تعلیق آموزش دختران و فرصتهای شغلی برای زنان در افغانستان ابراز و تاکید کردند که این وضعیت به اصل اسلام و تصویر آن در جهان آسیب میزند.
این صریحترین واکنش سازمان همکاری اسلامی به وضعیت زنان در افغانستان از زمان بازگشت طالبان به قدرت، است. البته این سازمان پیشتر در نشستهایی در عربستان سعودی و دیگر کشورهای عضو هم از رژیم طالبان خواسته بودند که حقوق زنان را در افغانستان رعایت و حق آموزش را برای همه آزاد بگذارد، اما اولین بار است که تداوم این وضعیت آسیب جدی به تصویر اسلام در جهان توصیف میشود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
افغانستان از سال ۱۹۶۹ عضو سازمان همکاری اسلامی است و هیأتهای افغانستان پیوسته در نشستهای این سازمان شرکت میکردند، اما از زمان بازگشت طالبان به قدرت، کرسی این کشور در بیشتر نشستها خالی است.
در نشست اخیر نیز که ویژه وزرای زن کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی بود، کرسی افغانستان خالی ماند، چون هیچ زنی در رژیم طالبان وزیر نیست و زنان تقریبا از حق اشتغال محروم شدهاند.
فهرست شماری از کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی-www.oic-oci.org
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در گفتگو با تلویزیون ملی افغانستان که زیرنظر طالبان فعالیت میکند، انتقادهای نشست سازمان همکاری اسلامی را در مورد وضعیت زنان در افغانستان رد کرد و مدعی شد که حقوق زنان در افغانستان «در چارچوب شریعت و اسلام تامین است».
سخنگوی طالبان افزود که حاکمان افغانستان همه از علمای دین اسلاماند و بهتر از هرکسی از حقوق زنان در چارچوب اسلام آگاهی دارند و به تفسیرهای بیرونی نیازی ندارند.
در حالی که در قطعنامه نشست سازمان همکاری اسلامی، بر حق آموزش، اشتغال و مشارکت زنان در اجتماع بر اساس تفسیرهای اسلامی تصریح شده است، سخنگوی طالبان این درخواستها را «فرهنگ غربی» خواند و ادعا کرد: «ما بهتر از دیگران حقوق زنان را میدانیم.»
برخی حسابهای کاربری وابسته به طالبان در شبکههای اجتماعی نیز در واکنش به نشست و قطعنامه سازمان همکاری اسلامی، این سازمان را به پیروی از «فرهنگ غربی» متهم کردند. از جمله کانال تلگرامی «مرکز جنگ فکری امارت اسلامی» که به نظر میرسد زیرنظر سازمان استخبارات (اطلاعات) اداره میشود، در یادداشت کوتاهی در این کانال، سازمان همکاری اسلامی را «سازمان ناقضان و تارکان قوانین اسلامی» خواند و گفت زنان شرکتکننده در نشست این سازمان در اسلامآباد، «حتی به اندازه آمریکاییها حجاب اسلامی را رعایت نکردند».
شماری از فعالان طالبان در شبکههای اجتماعی نیز با اشاره به فرمانهای ملا هبتالله آخندزاده در مورد زنان، تاکید کردند که زنان افغان در چارچوب اسلام به حقوق خود دسترسی دارند و این گروه سفارش سازمانهای بینالمللی را در این مورد نمیپذیرند.
پیش از این، دیگر مراجع اسلامی از جمله احمد الطیب، شیخ الازهر، در دسامبر ۲۰۲۲، در بیانیهای گفته بود محدودیتهای طالبان برای زنان مبنای شرعی ندارد و با قواعد اسلام در تضاد است. شیخ الازهر که یک مرجع دینی مورداحترام در جهان اسلام است، تاکید کرد که اسلام زنان و مردان را به کسب دانش «از گهواره تا گور» فراخوانده و منع تحصیل زنان خلاف این آموزه است و فرمانهای طالبان «وجدان مسلمانان و غیرمسلمانان را جریحهدار میکند و شایسته نبود از سوی هیچ مسلمانی صادر شود».
سازمان همکاری اسلامی نیز در سالهای اخیر بارها خواستار بازگشایی در مدارس متوسطه و دانشگاهها به روی دختران و رفع محدودیتهای کاری زنان در افغانستان شده است.
اهمیت موضعگیری اخیر سازمان همکاری اسلامی در آن است که این انتقادها را نه کشورهای غربی، بلکه مجموعهای متشکل از ۵۷ کشور مسلمان مطرح کردهاند. اعضای سازمان همکاری اسلامی در اعلامیه پایانی نشست اسلامآباد، تصریح کردند که ادامه محدودیتهای آموزشی و شغلی برای زنان در افغانستان با آموزههای اسلامی درباره کرامت، حقوق و پیشرفت زنان همخوانی ندارد.
کنفرانس زنان سازمان همکاری اسلامی از کشورهای عضو خواست از دسترسی زنان به آموزش، فناوری، بازار کار و مشارکت سیاسی حمایت کنند و بر نقش زنان در توسعه اقتصادی و اجتماعی جهان اسلام تاکید کرد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان و دیگر مقامهای این گروه، در آغاز روی کار آمدن این گروه ادعا می کردند که محدودیتها در زمینه تحصیل و اشتغال زنان موقتیاند و با نهایی شدن نظم جدید در عرصه آموزش و کار، این محدودیتها برطرف خواهند شد، اما با گذشت نزدیک به پنج سال، دیگر سخنی از موقتی بودن این فرمانها هم بیان نمیشود.
