وب‌سایت نیویورک‌پست در گزارشی نوشت که با توجه به تهدیدهای موجود در تنگه هرمز و تلاش جمهوری اسلامی ایران برای قدرت‌نمایی در این آبراهه مهم، کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس در حال برنامه‌ریزی برای دور زدن این تنگه از طریق کشیدن خط لوله‌های جدید و احداث یک بندر تازه‌اند.

هدف از این طرح‌ها کاستن از وابستگی به تنگه هرمز و در نتیجه کاهش قدرت اهرم فشار تهران است. تا پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اما اکنون با ورود جنگ اخیر به پنجمین ماه، اهمیت آن بیش‌ازپیش نمایان شده است.

جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که قصد دارد از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت کند. این اقدام می‌تواند ده‌ها میلیارد دلار هزینه به تجارت جهانی تحمیل کند. افزون بر این، در برخی موارد از هر نفتکش، میلیون‌ها دلار تحت عنوان هزینه تامین امنیت دریافت می‌کند.

به نوشته نیویورک‌پست، در حال حاضر، دو پروژه برای دور زدن تنگه هرمز در امارات متحده عربی و عراق در دست اجرا است. عربستان سعودی نیز در حال بررسی اجرای پروژه‌ای مشابه است و دبی نیز قصد دارد برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز، بندر جدیدی احداث کند.

الکساندرا پائولوس، تحلیلگر بانک گلدمن ساکس، روز دوشنبه به سرمایه‌گذاران گفت تا پایان سال ۲۰۲۷، ظرفیت خط لوله‌ها به اندازه‌ای خواهد رسید که بتوانند تا ۴۵ درصد صادرات نفت خلیج فارس در دوران پیش از جنگ را بدون عبور از تنگه هرمز، منتقل کند.

به گفته او، با توجه به اینکه اجرای پروژه‌های خط لوله در خاورمیانه معمولا با سرعت پیش می‌رود، گلدمن ساکس براورد می‌کند تا پایان سال ۲۰۲۸، ظرفیت انتقال نفت از مسیرهای جایگزین به ۷.۳ میلیون بشکه در روز برسد که باعث می‌شود حدود ۶۰ درصد صادرات نفت خلیج فارس دیگر به تنگه هرمز وابسته نباشد.

پروژه شاخص خط لوله غرب‌ــ‌شرق امارات اکنون حدود ۵۰ درصد پیشرفت کرده است و شیخ خالد بن محمد بن زاید، حاکم ابوظبی، دستور داده است این پروژه تا سال ۲۰۲۷ به بهره‌برداری برسد.

این خط لوله به طول حدود ۴۰۵ کیلومتر پس از تکمیل، در امتداد خط لوله فجیره امتداد خواهد یافت و ظرفیت انتقال نفت از مسیر زمینی امارات را به ۳.۶ میلیون بشکه در روز، یعنی دو برابر میزان کنونی، افزایش خواهد داد.

سلطان احمد الجابر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) دراین‌باره گفت که جنگ ایران نشان داد امارات با اجرای این پروژه در مسیر درستی گام برداشته است، زیرا این طرح امکان انتقال بخش بیشتری از نفت جهان را بدون وابستگی به تنگه هرمز فراهم می‌کند.

او ماه مه، در سخنرانی خود در شورای آتلانتیک، گفت: «در حال حاضر، بخش بسیار بزرگی از انرژی جهان همچنان از تعداد اندکی گلوگاه راهبردی عبور می‌کند. دقیقا به همین دلیل بود که امارات بیش از یک دهه پیش تصمیم گرفت روی زیرساخت‌هایی سرمایه‌گذاری کند که تنگه هرمز را دور می‌زنند.»

در عراق نیز پروژه‌ای بسیار بلندپروازانه‌تر در دست اجرا است: خط لوله نفت بصره‌ــ‌‌حدیثه به طول حدود ۷۰۰ کیلومتر که قرار است به شبکه خط لوله‌های اردن، سوریه و ترکیه متصل شود. این خط لوله ظرفیت انتقال ۲.۵ میلیون بشکه نفت در روز را خواهد داشت و بنا بر اعلام وزارت نفت عراق، عملیات اجرایی آن به‌طور رسمی از ابتدای ماه مه آغاز شد و تاکنون حدود ۱.۵ میلیارد دلار برای آن اختصاص یافته است.

این پروژه نخستین بار در سال ۲۰۲۴ تصویب شد، اما هنوز زمان مشخصی برای تکمیل آن اعلام نشده است.

عربستان سعودی نیز در حال بررسی افزایش ظرفیت خط لوله انتقال نفت خام خود به دریای سرخ تا ۹ میلیون بشکه در روز است. منابع آگاه به رویترز گفته‌اند که این کشور در این زمینه گفتگوهای اولیه‌ را با همسایگانش آغاز کرده است.

در کنار پروژه‌های خط لوله، امارات متحده عربی قصد دارد در سمت دریای عمان (بعد از تنگه هرمز)، یک بندر و پایانه کانتینری جدید احداث کند تا امکان ورود حجم بیشتری از کالا به منطقه، بدون عبور از این آبراهه، فراهم شود. این بندر رقیبی برای بندر اصلی، جبل‌علی، خواهد بود و وابستگی امارات را به تنگه هرمز بیش‌ازپیش کاهش می‌دهد.

البته با وجود تلاش‌های گسترده کشورهای منطقه برای کاهش آثار اختلال در تنگه هرمز، خاورمیانه نخواهد توانست قدرت این اهرم فشار ایران در منطقه را به‌طور کامل از میان ببرد، زیرا همچنان انتقال روزانه بین ۷ تا ۹ میلیون بشکه نفت و فراورده‌های نفتی به این آبراهه وابسته خواهند ماند.

علاوه بر این، بخشی از این کارآیی این خط‌ لوله‌ها نیز به ثبات در دریای سرخ وابسته است؛ منطقه‌ای که در هفته‌های اخیر به دلیل تهدید شورشیان حوثی تحت حمایت تهران در یمن، که درباره به حمله کشتی‌های عبوری از تنگه باب‌المندب هشدار داده‌اند، با مخاطرات امنیتی روبه‌رو شده است.

از این رو دونالد ترامپ روز دوشنبه گفت ایالات متحده در نهایت کنترل تنگه هرمز را در اختیار خواهد گرفت و تاکید کرد جنگ با جمهوری اسلامی ایران «با سرعت بسیار زیادی» پیش می‌رود.

او در صحبت با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «تمام توانایی‌های جمهوری اسلامی ایران را برای هر اقدامی که به تنگه هرمز مربوط باشد، از بین می‌بریم و فکر می‌کنم در نهایت کنترل کامل این تنگه را در دست خواهیم گرفت.»

ترامپ در پاسخ به این پرسش که انتظار دارد جنگ چه مدت ادامه یابد، گفت به باور او روند درگیری‌ها بسیار سریع است. او افزود: «فکر می‌کنم همه چیز با سرعت زیادی پیش می‌رود. ما توان نظامی آن‌ها را در هم کوبیده‌ایم.»