دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در ۱۳ ژوییه اعلام کرد که تاسیسات هستهای «کوه کلنگ» در فهرست اهداف احتمالی آمریکا قرار دارد. او در گفتوگو با برنامه هیو هیویت گفت آمریکا این تاسیسات را زیر نظر دارد و افزود «کوه کلنگ میتواند هدف حملهای بزرگ از ورودی اصلی باشد». ترامپ همچنین گفت هیچ فعالیتی در این مجموعه مشاهده نشده و در پایان گفت: «کوه کلنگ را از بین خواهیم برد. به ایرانیها بگویید آماده باشند.»
موسسه علوم و امنیت بینالمللی در مطلبی به بررسی تاسیسات کوه کلنگ میپردازد و مینویسد مجموعه تونلی که همچنان در حال ساخت است، در جنگهای ژوئن ۲۰۲۵ و سال ۲۰۲۶ هدف حمله مستقیم قرار نگرفت، فقط یک خودرو روی تپهای از نخالههای حفاری در نزدیکی آن منهدم شد که ارزیابیها آن را مرتبط با سامانههای پدافند هوایی میدانند. بررسی تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این تاسیسات هنوز عملیاتی نشده است، اما عملیات ساختوساز همچنان ادامه دارد.
این تاسیسات در جنوب مجتمع غنیسازی نطنز و در محدودهای با حفاظت امنیتی گسترده قرار دارد. در این محدوده، مجموعه تونلی کوچکتر نیز وجود دارد که در سال ۲۰۰۷ ساخته شد، در سالهای اخیر توسعه پیدا کرد و مقاومسازی شد و اندکی پس از جنگ ژوئن ۲۰۲۵، ورودیهای آن مسدود شد.
کوهی که مجموعه اصلی تونلها زیر آن قرار دارد کوه کلنگ گزلا نام دارد. ساخت این مجموعه از پاییز ۲۰۲۰ آغاز شد. ایران آن زمان اعلام کرد که سالنهای زیرزمینی این مجموعه قرار است جایگزین مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز شوند که پیشتر در حملهای تخریب شده بود. ظرفیت مرکز نطنز مونتاژ سالانه حدود ۶۰۰۰ سانتریفیوژ پیشرفته بود و برای تولید دهها هزار سانتریفیوژ در فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ طراحی شده بود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
تاسیسات کوه کلنگ دارای دو جفت ورودی تونل در دو سوی کوه است که تا زیر خط راس کوه امتداد دارند. این تونلها احتمالا به مجموعهای واحد منتهی شوند، هرچند این موضوع قطعی نیست. عمق این مجموعه دستکم حدود ۱۰۰ متر زیر سطح کوه تخمین زده میشود. ارتفاع قله کوه ۱۶۰۸ متر از سطح دریا است. اختلاف ارتفاع میان ورودی شرقی و خط راس حدود ۱۴۵ متر و میان ورودی غربی و خط راس حدود ۱۰۰ متر است. اختلاف ارتفاع نزدیک به ۵۰ متری میان دو مجموعه ورودی نیز میتواند نشاندهنده وجود چندین طبقه داخل تاسیسات باشد.
برای حفاظت از مجموعه یک محدوده امنیتی گسترده ایجاد و ورودیهای تونل مقاومسازی شده است. ایران در سال ۲۰۲۵ ساخت یک محدوده امنیتی دوگانه شامل دیوار و حصار را همراه مسیر گشت پیرامون کل کوه آغاز کرد که به محدوده حفاظتی مجتمع هستهای نطنز متصل میشود. هر چهار ورودی تونل میان دیوارههای سنگی حفر شدهاند. دو ورودی از چهار ورودی نیز با سازههای الحاقی تقویت شدهاند که لایههایی از بتن و خاک روی دهانه تونلها را شامل میشود. پس از جنگ، ایران بخشی از دو ورودی شرقی را با خاک پر کرد تا عبور وسایل نقلیه زمینی دشوار شود، اما آنها را کامل مسدود نکرد.
بر اساس تصاویر ماهوارهای، زمان بهرهبرداری از مجموعه کوه کلنگ همچنان مشخص نیست. علاوه بر این، روشن نیست ایران همچنان قصد ایجاد یک مرکز بزرگ مونتاژ سانتریفیوژ در این محل داشته باشد، زیرا برنامه تولید سانتریفیوژ و توان ساخت قطعات مورد نیاز آسیب دیده است. با این حال، اگر ایران توانایی تولید سانتریفیوژ را بازسازی کند، ممکن است یک مرکز مونتاژ کوچکتر در این مجموعه مستقر کند. همچنین، ارزیابی میشود فضای موجود زیر کوه به اندازهای باشد که علاوه بر مرکز مونتاژ، امکان استقرار تاسیسات غنیسازی اورانیوم و برخی فعالیتهای مرتبط با ساخت قطعات مورد نیاز سلاح هستهای، از جمله تولید فلز اورانیوم با غلظت بالا و تبدیل به قطعات سلاح هستهای، را نیز داشته باشد.
فعالیت هر مجموعه زیرزمینی به ارتباط با محیط بیرون از جمله انتقال تجهیزات، تامین برق، سامانههای تهویه، گرمایش و سرمایش، کارکنان بخش ساختوساز و بهرهبرداری، و جابهجایی تجهیزات و مواد نیاز دارد. این ارتباطات با بیرون نقاط آسیبپذیری ایجاد میکنند که به نظر میرسد آمریکا و اسرائیل بتوانند از آنها بهرهبرداری کنند.
در شرایط فعلی، این مجموعه برای عملیات زمینی یا خرابکاری مناسبتر ارزیابی شده است؛ مشابه حملهای که پیشتر به مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته انجام شد و گفته میشود مواد منفجره هنگام ساخت مجموعه به داخل منتقل شده بود. با این حال، احتمال وجود نقاط آسیبپذیر برای حملات هوایی با بمبهای سنگرشکن نیز مطرح شده است. شناسایی چنین نقاطی مستلزم دسترسی به نقشههای فنی تاسیسات است.
نقشههای مجموعه کوه کلنگ تاکنون بهصورت عمومی منتشر نشدهاند، اما نقشههای دو سایت هستهای تونلی دیگرــ فردو و شهید بروجردیــ پیشتر مشاهده شدهاند. در هر دو مورد، کانالهای تهویه در نقشهها وجود داشتند و در حملات هوایی نیز همین بخشها هدف قرار گرفتند.
بر همین اساس، اهداف احتمالی در حمله به کوه کلنگ میتواند شامل خطوط انتقال برق، محل کانالها یا تجهیزات تهویه، و ورودیهای باز تونلها باشد. تصاویر ماهوارهای ۹ ژوییه ۲۰۲۶ نشان میدهد دو ورودی غربی همچنان بازند و در معرض حملات دقیق یا عملیات زمینی قرار دارند. در مقابل، حملاتی که فقط ورودیهای مقاومسازیشده تونل را هدف قرار دهند و به فضای داخلی آسیب نرسانند، احتمالا فقط دسترسی به این مجموعه را برای مدتی محدود مختل خواهند کرد و پس از آن، این تاسیسات همچنان نیازمند رصد تلاشهای احتمالی برای دسترسی مجدد خواهد بود.
