شهر العلا در عربستان سعودی که یکی از صاف‌ترین و تاریک‌ترین آسمان‌‌های شب را دارد، از طرح «العلا مناره» رونمایی کرد؛ مقصدی برای ستاره‌شناسی، اکتشافات علمی و گردشگری نجومی که قرار است تجربه و درک بازدیدکنندگان از کیهان را متحول کند.

به گزارش عرب‌نیوز، این مجموعه در محدوده سومین «پارک آسمان تاریک» (Dark Sky Park) بزرگ جهان واقع شده و میان دو ذخیره‌گاه طبیعی غرمیل و  حره عویرض قرار دارد.

العلا مناره قرار است میراث غنی آسمانی این منطقه را با آینده اکتشافات علمی پیوند دهد و مقصدی برای کشف، یادگیری و الهام‌بخشی خلق کند.

این پروژه را استودیو هِدِرویک (Heatherwick Studio) طراحی کرده است؛ یک دفتر معماری و طراحی مشهور جهانی که پروژه‌هایی مانند «لیتل آیلند» (Little Island) در نیویورک، «آزابودای هیلز» (Azabudai Hills) در توکیو و «کول دراپس یارد» (Coal Drops Yard) در لندن را در کارنامه دارد.

طراحی و شکل متمایز العلا مناره از هندسه‌های مارپیچی الهام گرفته است که در سراسر جهان هستی پدیدارند؛ از کهکشان‌ها و حلقه‌های سیارات گرفته تا سحابی‌ها و گازهای کیهانی، و همچنین الگوهای مشابهی در گیاهان، فسیل‌ها و صدف‌ها.

این طرح را به تازگی مدیران «کمیسیون سلطنتی العلا» تایید کرده‌اند و به منزله بخشی از اهداف گسترده‌تر عربستان سعودی برای تقویت جایگاه این کشور در نجوم، پژوهش‌های علمی، نوآوری و توسعه پایدار گردشگری در چارچوب «چشم‌انداز ۲۰۳۰» شناخته می‌شود.

نمای بیرونی ساختمان با الهام از هویت شهر باستانی العلا طراحی می‌شود و با دیواره‌های سنگی بافت‌دار، یادآور کوه‌های ماسه‌سنگی و چشم‌انداز طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. فرم‌های استوانه‌ای سازه، میزان تابش نور خورشید را در روز کنترل می‌کند و هنگام شب مانع از آلودگی نوری می‌شوند تا وضوح آسمان تاریک حفظ شود. پنجره‌های قابل تنظیم نیز با تغییر شرایط آب‌وهوایی سازگارند، بهره‌وری انرژی را افزایش می‌دهند و در عین حال در دیدرس بودن چشم‌انداز اطراف را حفظ می‌کنند.

این مجموعه ریشه در ارتباط دیرینه العلا با ستارگان و اجسام آسمانی دارد و ضمن حفظ این میراث ناملموس، آن را در قالبی علمی و مدرن ارائه می‌دهد.

نعیف المالک، معاون حیات وحش و میراث طبیعی در کمیسیون سلطنتی العلا، تاکید کرده است: «پایداری و توسعه مبتنی بر حفاظت از میراث طبیعی و محیط زیست، در کانون طرح العلا قرار دارد و به‌وضوح در طراحی و اهداف این پروژه بازتاب یافته است.»

به گفته کمیسیون سلطنتی، العلا مناره جایی است که «ارتباط انسان با آسمان شب را بازتعریف می‌کند» و گردشگری نجومی را همچون مرز جدیدی برای کاوش و جست‌وجو معرفی خواهد کرد، در حالی که چشم‌اندازهای باستانی، میراث فرهنگی و کاوش‌های علمی آینده را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

این پروژه به‌مثابه «فرصتی بی‌نظیر برای تعامل عمومی با علم و نجوم» طراحی شده و قرار است در افزایش اهمیت واعتبار عربستان سعودی در حوزه پژوهش‌های فضایی نقش داشته باشد و العلا را مقصدی پیشرو در نجوم در سطح جهانی معرفی کند.

این طرح بر اعتبار روبه‌رشد العلا به‌عنوان مقصد گردشگری نجومی بنا شده است؛ اعتباری که با گواهی‌های «پارک آسمان تاریک»، سیاست گردشگری نجومی، برنامه‌های آموزشی عمومی و طرح گسترده‌تر مناره العلا پشتیبانی می‌شود. سیاست گردشگری نجومی شامل کنترل نورپردازی، الزامات منطقه‌بندی و استانداردهای مدیریت بازدیدکنندگان است که برای حفظ کیفیت استثنایی آسمان شب العلا طراحی شده‌اند.

استوارت وود، شریک اجرایی و مدیر گروه در استودیو هدِرِویک، به عرب‌نیوز گفت: «رصدخانه‌های فضایی معمولا مکان‌هایی دورافتاده و سرد و صرفا فنی‌اند که از مردم فاصله دارند. ما فرصتی یافتیم تا این مرزها را از بین ببریم و فضایی بسازیم که بازدیدکنندگان بتوانند وارد شگفتی کیهان شوند؛ محیطی که هم فراگیر و هم الهام‌بخش باشد و هم با علوم پیشرفته روز همراه باشد.»

به گفته او، العلا مناره چیزی فراتر از یک رصدخانه سنتی خواهد بود و بازدیدکنندگان، پژوهشگران و علاقه‌مندان نجوم می‌توانند از طریق تجربه‌های تعاملی، کشف علمی و یادگیری عملی مستقیما با شگفتی‌های جهان ارتباط برقرار کنند.

این مجموعه شامل نمایشگاه‌ها و گالری‌های تعاملی، آسمان‌نما (پلانتاریوم)، رستوران و سکوی مشاهده روی پشت‌بام خواهد بود. در کنار تجربه‌های تعاملی، این مرکز میزبان پژوهش‌های علمی زنده نیز خواهد بود و به بازدیدکنندگان فرصت نادری برای مشاهده روند کشف علمی در لحظه را می‌دهد.

فیلیپ جونز، مدیر ارشد گردشگری در کمیسیون سلطنتی العلا، به عرب‌نیوز گفت: «طی هزاران سال، آسمان شب العلا جوامع مختلف و بازرگانان را هدایت کرده، الهام‌بخش داستان‌ها بوده و تاریخ‌ها را در منطقه و فراتر از آن شکل داده است.»

او افزود: «اکنون نیز با پروژه العلا مناره، بازدیدکنندگان این فرصت را خواهند داشت تا با این میراث خارق‌العاده ارتباط برقرار کنند و در عین حال آینده اکتشافات نجومی را از نزدیک شاهد باشند... همان‌طور که «مرایا» به نمادی بین‌المللی در عرصه معماری و فرهنگ تبدیل شد، «مناره» نیز به نمادی جریان‌ساز و هویت‌بخش برای آینده العلا تبدیل خواهد شد؛ مقصدی که برای کشف، یادگیری و الهام‌بخشی خلق شده است.»

او اضافه کرد که این پروژه، اکوسیستم گردشگری العلا را فراتر از میراث، فرهنگ و باستان‌شناسی گسترش می‌دهد و «جذابیت آن را برای گردشگران خاص‌پسند، علاقه‌مندان به نجوم و پژوهشگران تقویت خواهد کرد».