برای کودکی که پوستش با کوچک‌ترین تماس دچار سوزش می‌شود، یا سالمندی که خشکی و نازکی پوست مراقبت روزانه را برایش دشوار کرده است، انتخاب یک محصول بهداشتی فقط مسئله زیبایی نیست؛ مسئله راحتی، آرامش و موثر بودن است. همین نیاز ساده اما جدی، توجه به محصولات ملایم را از یک روند زیبایی فراتر برده و به بخشی از مراقبت حساس‌تر از پوست تبدیل کرده است.

یکی از کسانی که سراغ طرح «لوازم بهداشتی ملایم‌تر برای پوست حساس» رفت زیشان محمد بود؛ پدری که نمی‌خواست مراقبت روزانه از پوست برای دخترش به روندی دردناک بدل شود.

اما پیش از آنکه سراغ داستان این پدر کانادایی و محصولاتی که تولید کرد برویم، باید دید چرا محصولات آرایشی و بهداشتی بدون الکل در سال‌های اخیر پرطرفدار شده‌اند.

محصولات بدون الکل، به‌ویژه برای پوست‌های حساس، خشک یا آسیب‌دیده، انتخابی مناسب‌ترند. افرادی که پس از یائسگی با خشکی پوست مواجه‌اند یا کسانی که پوستشان سرخ و ملتهب (Rosacea) می‌شود احتمالا با کنار گذاشتن محصولاتی که سبب خشکی پوست می‌شوند و تحریک‌کننده‌اند احساس راحتی بیشتری کنند. حتی برخلاف تصور رایج، محصولات بدون الکل برای پوست‌های چرب و مستعد جوش نیز مناسب است، زیرا خشکی بیش‌ازحد که ناشی از مصرف الکل‌های خشکی‌آور است پوست را به تولید چربی بیشتر وامی‌دارد و همین چربی بستری مناسب برای باکتری‌های مرتبط با آکنه فراهم می‌کند.

البته اصطلاح «بدون الکل» چندان ساده و بی‌ابهام نیست. سازمان غذا و داروی آمریکا، اف‌دی‌ای، توضیح می‌دهد که بسیاری از مصرف‌کنندگان محصولاتی را انتخاب می‌کنند که روی آنها عبارت «بدون الکل» نوشته شده، چون تصور می‌کنند الکل اتیلیک، یا اتانول، پوست و مو را خشک می‌کند. در برچسب‌گذاری محصولات آرایشی، واژه الکل وقتی به‌تنهایی به کار می‌رود، معمولا به الکل اتیلیک اشاره دارد، اما خانواده الکل‌ها بسیار گسترده است و همه آنها تاثیر یکسانی روی پوست ندارند.

برای مثال، محصولات بدون الکل، ممکن است همچنان حاوی الکل‌های چرب مانند ستیل، استئاریل، ستئاریل یا لانولین الکل باشد. این مواد از نظر اثرگذاری با اتانول متفاوت‌اند و معمولا نقش نرم‌کننده و پایدارکننده را دارند.

این توجه تازه فقط به کرم‌ها و نرم‌کننده‌ها (Toner) محدود نیست. به نوشته وبسایت «کازمتیکس بیزنس»، نسل جوان‌تر نه‌تنها در مصرف نوشیدنی‌های الکلی محتاط‌تر شده، بلکه در صنعت عطر نیز به روندی تازه قوت بخشیده است: عطرهای بدون الکل. الکل از گذشته حلال اصلی در عطرسازی بوده، چون مواد معطر در آن به‌خوبی حل می‌شوند، به ماندگاری و قدرت رایحه کمک می‌کند، نقش نگهدارنده دارد، سریع تبخیر می‌شود و حس چسبندگی باقی نمی‌گذارد. با این حال، شرکت‌های تولیدکننده بزرگ و مستقل در سال‌های اخیر تولید عطرهای بدون الکل و پایه‌آب را جدی‌تر گرفته‌اند.

دیور در سال ۲۰۲۲، نخستین عطر پایه‌آب خود را عرضه کرد و در سال ۲۰۲۴، نمونه مردانه آن را معرفی کرد. سال گذشته نیز بخش محصولات زیبایی ایو سن‌لوران وارد این مسیر شد و عطری بدون الکل عرضه کرد که علاوه بر رایحه آفتابی بر درخشش پوست نیز تاکید می‌کرد.

در بخش مراقبت از پوست نیز برخی رسانه‌ها فهرست‌هایی از محصولات بدون الکل منتشر کرده‌اند. برای نمونه، مجله «پیپل» در فهرست گزینه‌های پیشنهادی کارشناسان خود به سراغ تولیدکننده‌های این رده محصولات رفته و به اسپری نجات‌بخش روزانه صورت از مارک تاور۲۸ (Tower28)، نرم‌کننده آب‌رسان عمیق رز و هیالورونیک اسید از فِرِش (Fresh)، نرم‌کننده آرام‌بخش الدربری از رنه رولو (Renee Rouleau)، نرم‌کننده شفاف‌کننده مراد (Murad) و نرم‌کننده و مرطوب‌کننده از لانیژ (Laneige) اشاره کرده است. اهمیت چنین فهرست‌هایی در این است که نشان می‌دهد «بدون الکل» دیگر فقط یک برچسب فرعی برای پوست حساس نیست، بلکه بخشی از زبان تازه صنعت زیبایی است.

در همین فضا، داستان «نووِرا» (Novéra) نیز معنا پیدا می‌کند. زیشان محمد می‌گوید این محصولات از اتاق جلسه مدیران بیرون نیامد، بلکه از لحظه‌ای آرام در خانه و از تجربه دخترش شکل گرفت. دختر زیشان محمد اگزما داشت و زیشان، مانند بسیاری از والدین‌های دیگر که کودکشان پوست حساس دارد، با ناراحتی، مقاومت و ممانعت دخترش هنگام مالیدن کرم روی پوست او مواجه بود.

محمد که همراه همسرش رعنا مارک کانادایی نووِرا را بنیان گذاشت، چاره را نه در ساخت یک کرم دیگر برای اگزما، بلکه در طرح پرسشی تازه دید: آیا آب‌رسانی به پوست ممکن است بدون مالش و اصطکاک انجام شود؟ پاسخ آنها به این پرسش، تولید آب‌رسان‌هایی بود که با اسپری شدن روی پوست، نیاز به تماس مستقیم و مالیدن محصول را کم می‌کنند. به گفته او، آب‌رسان می‌تواند برای کودک مبتلا به اگزما، نوجوانی که تازه برنامه مراقبت پوستی‌اش را آغاز کرده، مردی که صبح‌ها محصولی بی‌دردسر با استفاده سریع می‌خواهد، یا زنی که دقیق می‌داند پوستش به چه نیاز دارد، کاربرد داشته باشد.

او و رعنا برای ساخت محصولاتشان دو سال با تولیدکنندگان، شیمیدان‌ها، متخصصان پوست و حتی متخصصان سنگ‌های قیمتی کار کردند. محصولات آنها حاوی آب غنی‌شده با انرژی سنگ‌هاست و در بطری‌هایی حاوی قطعاتی از این سنگ‌های قیمتی عرضه می‌شوند؛ ادعایی که برای مخاطبانی که به انرژی سنگ‌ها باور دارند، جذاب است. سه محصول تولیدشده با رایحه گلاب برای زنان، یاقوت ارغوانی (Amethyst) برای مردان و نمونه بدون رایحه هستند.

درنهایت، محبوبیت محصولات بدون الکل را می‌توان بخشی از تغییر بزرگ‌تر در صنعت زیبایی دانست: حرکت به سمت محصولاتی که ملایم‌تر، چندکاره‌تر و سازگارتر با پوست هستند. این روند، از پوست حساس کودک تا عطرهای پایه‌آب و مرطوب‌کننده‌های روزانه، یک پیام مشترک دارد: مصرف‌کننده امروز فقط دنبال اثر فوری نیست؛ او می‌خواهد محصولی انتخاب کند که با پوست، شیوه زندگی و حتی روایت شخصی‌اش سازگارتر باشد.