نشریه نیویورکپست در گزارشی تازه با اشاره به مذاکرات میان تهران و واشنگتن، به نقل از منابع اختصاصی نوشت که جمهوری اسلامی میخواهد همه کشتیهای تجاری برای عبور از تنگه هرمز، در یک نهاد ایرانی تازهتاسیس ثبتنام کنند، اما بیمهگران غربی این طرح را نپذیرفتهاند و آن را یک «تله تحریمی» میدانند.
بنا بر این گزارش، منابع آگاه میگویند اگر مذاکرهکنندگان آمریکایی نتوانند جمهوری اسلامی ایران را به لغو کامل الزامات بیمهای یکجانبه و پاکسازی کامل آبهای بینالمللی از مینهای دریایی وادارند، تجارت دریایی در منطقه هرگز به وضعیت عادی بازنخواهد گشت.
رهبران صنعت دریانوردی هشدار دادهاند که تهران از آتشبس برای ایجاد نوعی «ایستگاه اخذ عوارض» غیرقانونی در تنگه هرمز و اخاذی از کشتیهای تجاری بهره میبرد. یکی از منابع آگاه به نیویورکپست گفت: «پیشنهاد یا دستورالعمل فعلی ایران برای کشتیرانی تجاری غیرقابل قبول و غیرعملی است. هیچ کشوری نمیتواند بهطور یکجانبه بر آبهای بینالمللی اعمال حاکمیت کند. این اصل باید رعایت شود. در غیر این صورت، تردد کشتیها هرگز به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بر اساس این گزارش، تهران تحت پوشش یک آتشبس ۶۰ روزه، «سازمان تنگه خلیج فارس» (PGSA) را ایجاد و اعلام کرده که استفاده از مسیرهای سنتی کشتیرانی در آبهای بینالمللی این تنگه «ممنوع» است. طبق این طرح، همه کشتیهای تجاری باید در این نهاد ثبتنام کنند و بیمه موردتایید ایران را همراه داشته باشند، اما منابع مطلع میگویند شرکتهای بیمه حاضر نیستند وارد سازوکاری شوند که از نظر آنها برای بخش خصوصی کاملا غیرقابل اجرا است.
یکی از منابع ارشد آگاه از موضوع که نخواست نامش فاش شود، گفت: «جمهوری اسلامی ایران از تنگه هرمز و آنچه کنترل خود بر این آبراهه میداند، بهعنوان یک سلاح اقتصادی علیه آمریکا و متحدانش استفاده میکند. در واقع این تلاشی برای تخریب اقتصاد جهانی است.»
تهران برای دوره ۶۰ روزه نخست، بیمه «رایگان» را بهعنوان مشوق پیشنهاد کرده، اما در متن این دستورالعمل، حق دریافت حق بیمههای سنگین در آینده را برای خود محفوظ نگه داشته شده است.
شرکتهای بینالمللی هشدار دادهاند که پذیرش این شرایط بهویژه زمانی که پرداخت حق بیمه آغاز شود، میتواند با تحریمهای دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا موسوم به اوفک (OFAC) در تضاد قرار گیرد. علاوه بر این، شرکتها مجبور خواهند شد به نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران تکیه کنند؛ نظامی که به گفته منابع مصاحبهشده، کشورهای غربی «هیچ اعتمادی» به آن ندارند.
یکی از منابع گفت: «هیچ شرکت کشتیرانی بینالمللی معتبری حاضر نیست برای کشتیهایش از یک شرکت بیمه ناشناخته بیمهنامه بخرد و سپس حلوفصل اختلافات آن بیمه را به قوانین و اختیارات قضایی جمهوری اسلامی ایران واگذار کند.» او افزود: «وقتی با یک نهاد ایرانی قرارداد میبندید، در واقع روابطتان با ایالات متحده را به خطر میاندازید. هر شرکتی که چنین کاری انجام دهد، باید پیامدهای آن را نیز بپذیرد.»
به گفته منابع آگاه، شرکتهای کشتیرانی احتمالا همچنان ترجیح خواهند داد کالاهایشان را از سمت عمان و تحت حفاظت نیروهای نظامی آمریکا جابهجا کنند. تنها در یک آخرهفته اخیر، حدود ۵۵ کشتی با موفقیت از مسیر باریکتر عمان عبور کردند. با این حال، حجم تردد همچنان در مقایسه با سطح پیش از جنگــ که روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی بودــ بهشدت محدود است که علت اصلی نیز وجود مینهای دریایی در بخش وسیعی از آبهای بینالمللی است.
در این میان، موسسه بیمه دریایی لویدز لندن اخیرا یک کنسرسیوم بیمهای بزرگ جدید به رهبری شرکت آمریکایی چاب (Chubb) راهاندازی کرده است که برای ریسک بدنه کشتی، تا سقف ۲۰۰ میلیون دلار، برای مسئولیتها، تا ۲۰۰ میلیون دلار و برای محموله، تا ۲۰۰ میلیون دلار بیمه ارائه میدهد و حدود ۸۰ درصد کشتیهای تجاری جهان را که از گذرگاه عمان تحت حفاظت آمریکا عبور میکنند، تحت پوشش قرار میدهد.
با این حال یک دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا هشدار داد که «اکنون یک موضوع فوری وجود دارد و آن پاکسازی مینهای دریایی است. در غیر این صورت، هیچ سودی از این توافق حاصل نخواهد شد، زیرا مالکان کشتیها، ناخدایان و شرکتهای بیمه حاضر نخواهند بود خطر انفجار نفتکشها را بپذیرند و برای عبور از تنگه را برنامهریزی کنند».
عرض تنگه هرمز در باریکترین قسمت آن تنها ۲۱ مایل (۳۴ کیلومتر) است، اما مهمترین شریان بازار انرژی جهان محسوب میشود. حدود یکپنجم مصرف نفت جهان، بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز، از این آبراهه میان ایران و عمان عبور میکند.
تنگه هرمز تنها مسیر دسترسی کشورهای عمده تولیدکننده نفت همچون عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و عراق به اقیانوس آزاد است. همچنین مسیر اصلی صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) قطر محسوب میشود که حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی الانجی را تشکیل میدهد.
بر اساس گزارش مارس ۲۰۲۶ سرویس پژوهشی کنگره آمریکا (CRS)، خط ساحلی گسترده ایران و توانمندیهای نظامی نامتقارن آن امکان اعمال نفوذ قابلتوجه بر این مسیر حیاتی تجارت انرژی را فراهم میکند. تهران در گذشته هم با تهدید به ایجاد اختلال در تجارت برخی کشورها یا شرکتهای کشتیرانی، بدون نیاز به اقدام نظامی گسترده، شرایطی مشابه بستن تنگه ایجاد کرده بود.
از آنجا که عرض هر یک از مسیرهای تعیینشده برای عبور کشتیها تنها حدود دو مایل (۳.۲ کیلومتر) است، هرگونه تهدید امنیتی میتواند بازارهای جهانی انرژی و کالا را بلافاصله تحت تاثیر قرار دهد.
اکنون در حالی که کشتیهای چینیــ کشور همسو با جمهوری اسلامی ایرانــ از مسیرهای تحت کنترل تهران بدون پرداخت عوارض استفاده میکنند، ناوگان باقی کشورهای جهان عملا از این مسیرها اجتناب میکند.
این گزارش میافزاید که بحران جاری با مشکل دیگری نیز پیچیدهتر شده است؛ اینکه ارتش آمریکا در حال حاضر از توانایی فوری و محلی برای پاکسازی مینهای دریایی در تنگه هرمز را در اختیار ندارد، زیرا در برنامهریزیهای عملیاتی آمریکا، مسئولیت مینروبی معمولا به متحدان اروپایی واگذار شده است. به گفته نویسنده، نبود مسیرهای پاکسازیشده حتی میتواند تحقق یکی از اهدافی را که برخی مقامهای دولت ترامپ برای خود تعیین کردهاند، با مشکل مواجه کند.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا پیشتر گفته بود: «معیار موفقیت این ماموریت آن است که تجارت دریایی به سطح پیش از درگیری بازگردد و کل صنعت کشتیرانی نیز به همان وضعیت سابق احیا شود.»
به نوشته این گزارش، بازگشایی کامل تنگه هرمز میتواند به کاهش قیمت جهانی نفت خام منجر شود. حتی یک مقام اتحادیه اروپا ادعا کرده است که چنین وضعیتی به آمریکا و دیگر اعضای گروه ۷ (G7) امکان میدهد بدون نگرانی از جهش قیمت انرژی، علیه صادرات نفت و گاز روسیه تحریمهای سختگیرانهتری را اعمال کنند؛ اقدامی در پاسخ به تهاجم تمامعیار مسکو به کییف اما بدون وارد آمدن فشار بیشتر بر مصرفکنندگان غربی
پس از انتشار این گزارش در نیویورک پست، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و عضو ارشد هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران روز سهشنبه دوم تیرماه در گفتگو با خبرنگار صداوسیما اعلام کرد که تنگه هرمز را جمهوری اسلامی ایران اداره خواهد شد.
او با اشاره به پیامی که در جریان جنگ ۴۰ روزه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، افزود: «آن موقع گفتم، حالا نیز اعلام میکنم که تنگه هرمز دیگر به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت.»
قالیباف همچنین اضافه کرد: «هماهنگی کردیم خط تلفنی وجود داشته باشد که در دوره تفاهم، کشتیها با امنیت بیشتر پیش بروند. آنهایی که احساس نگرانی دارند با این خط تماس بگیرند. ما بهعنوان مدیر تنگه مشکل را مدیریت میکنیم.»
