امنیت منطقهای و تحولات خاورمیانه، بهویژه بحران تنگه هرمز، از مهمترین محورهای موردتوجه مشترک عربستان سعودی و فرانسه است. تهدید حوثیها علیه کشتیرانی در بابالمندب و دریای سرخ، تلاشها برای تحقق «راهحل دوکشوری» و به رسمیت شناختن دولت فلسطین و همچنین ادامه بحران انسانی در غزه، از دیگر موضوعاتیاند که در کانون توجه دو کشور قرار دارد. مخالفت تلآویو با طرح آمریکا درباره آینده غزه نیز بر اهمیت این پرونده افزوده است.
در کنار این مسائل، تحولات سوریه و لبنان نیز از جمله پروندههاییاند که ریاض و پاریس در قبال آنها دیدگاههای نزدیک و منافع مشترکی دارند. ناظران و کارشناسان در گفتگو با روزنامه الشرقالاوسط، تاکید کردهاند که در بیشتر این پروندهها، میان عربستان سعودی و فرانسه تقریبا اتفاقنظر وجود دارد.
اگرچه پروندههای بزرگ اقتصادی، سرمایهگذاری و فرهنگی سطح «مشارکت راهبردی» در روابط عربستان سعودی و فرانسه را بهطور چشمگیری ارتقا دادهاند، همکاریهای سیاسی و امنیتی نیز اهمیت ویژهای دارند.
دامنه این همکاریها به اندازهای گسترده است که تقریبا تمامی پروندههای منطقهای را دربرمیگیرد و نشان میدهد روابط دو کشور تنها به حوزههای اقتصادی و فرهنگی محدود نمیشود.
انتظار میرود این مشارکت راهبردی با برگزاری نخستین نشست «شورای مشارکت راهبردی عربستان سعودی و فرانسه» بیشازپیش تقویت شود؛ شورایی که دو کشور در جریان سفر رسمی امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، به عربستان سعودی در پایان سال ۲۰۲۴ بر سر تشکیل آن توافق کردند.
این سطح از همکاری نشان میدهد که شراکتهای راهبردی میان کشورها، برای آنکه واقعا اثرگذار باشند، باید بتوانند طیف گستردهای از مسائل اقتصادی، سیاسی و امنیتی را بهصورت همزمان پوشش دهند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
تداوم رایزنیهای راهبردی میان محمد بن سلمان و مکرون
عبداللطیف الملحم، تحلیلگر سیاسی و نظامی، در مصاحبهای که با الشرقالاوسط داشت، گفت: «عربستان سعودی و فرانسه بهطور جدی در تلاشاند تا در تامین امنیت، ثبات و صلح در سطح منطقه و جهان نقشآفرینی کنند.»
به گفته او، دو کشور برای تامین امنیت و تضمین آزادی کشتیرانی در آبهای منطقه از مسیر دیپلماسی هم تلاش میکنند. الملحم با اشاره به روابط ریاض و پاریس، میگوید درباره اهمیت ویژهای که فرانسه برای شراکت خود با عربستان سعودی قائل است، نشانههای روشنی وجود دارد. او بر این باور است که این نشانهها بیانگر آن است که فرانسه، با توجه به نقش عربستان سعودی در منطقه، این کشور را «متحدی نزدیک میداند که در حفظ امنیت و صلح منطقهای و ثبات خاورمیانه نقشی اساسی ایفا میکند».
این تحلیلگر برای تایید دیدگاه خود به «رایزنیهای مستمر امانوئل مکرون با شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، درباره مسائل و بحرانهای جاری و راههای حلوفصل آنها» اشاره میکند.
پروژههای مشترک
الملحم میافزاید: «عربستان سعودی و فرانسه بر تقویت همکاری و هماهنگیهای دفاعی و تامین منافع مشترک تاکید دارند.» به گفته او، تلاش ریاض و پاریس برای توسعه صنایع و فناوریهای دفاعی، زمینه را برای اجرای پروژههای مشترک و گسترش همکاریهای نظامی فراهم میکند؛ همکاریهایی که میتواند به تقویت امنیت و ثبات در سطح منطقه و جهان کمک کند.
او در ادامه گفت: «دو کشور همچنین در تلاشاند سطح همکاری و هماهنگی امنیتی خود را ارتقا دهند؛ بهویژه در زمینه مقابله با انواع جرائم، مبارزه با تروریسم و افراطگرایی و تامین مالی آنها و همچنین تقویت امنیت سایبری.»
نضال السبع، تحلیلگر سیاسی، هم معتقد است برای همکاری عربستان سعودی و فرانسه در عرصههای سیاسی و امنیتی زمینههای متعددی وجود دارد. او تاکید میکند که در شرایط حساس کنونی، ضرورت چنین همکاریهایی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود، زیرا بسیاری از پروندههای منطقهای در وضعیت بحرانی قرار دارند.
به گفته السبع، این بحرانها از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و هدف قرار گرفتن منافع اقتصادی کشورهای حوزه خلیج فارس و حمله تهران به برخی کشورهای عرب منطقه گرفته تا بسته شدن تنگه هرمز و بحران تازه در تنگه بابالمندب را شامل میشود. علاوه بر این، بحران غزه همچنان ادامه دارد و مواضع سرسختانه دولت کنونی اسرائیل بر پیچیدگی آن افزوده است. لبنان نیز در سایه تداوم تهدیدهای اسرائیل با آیندهای نامطمئن روبهرو است و در مجموع، جنگ و تنش همچنان بر بخشهای مختلف منطقه سایه افکنده است.
همکاری برای حمایت از سوریه، نمونهای از شراکت راهبردی
با این حال، السبع معتقد است تحولات امروز سوریه، دستکم در مقطع کنونی، نمونهای موفق از نقشآفرینی مشترک عربستان سعودی و فرانسه در حمایت از دولت سوریه به شمار میرود.
او کنفرانس بینالمللی «راهحل دوکشوری» را هم که با ریاست مشترک محمد بن سلمان و امانوئل مکرون برگزار شد، نمونه دیگری از هماهنگی نزدیک میان ریاض و پاریس میداند. افزون بر این، چشمانداز تازهای را مطرح میکند و از احتمال هماهنگی میان ماموریت دریایی «آسپیدس» اتحادیه اروپا و ائتلاف دفاعی چندملیتی دریای سرخ خبر میدهد؛ ائتلافی که عربستان سعودی با مشارکت شماری از کشورهای منطقه و جهان راهاندازی کرد.
فرصتهای تازه برای تامین امنیت کشتیرانی
آسپیدس یک ماموریت دریایی است که اتحادیه اروپا فوریه ۲۰۲۴، در واکنش به بحران دریای سرخ، راهاندازی کرد؛ بحرانی که پس از حملات پیدرپی حوثیها به کشتیهای تجاری از اکتبر ۲۰۲۳ شدت گرفت.
این ماموریت با هدف حفاظت از کشتیها و تضمین آزادی کشتیرانی شکل گرفت و در امتداد مسیرهای اصلی کشتیرانی در اطراف تنگه بابالمندب فعالیت میکند. «آسپیدس» تحولات دریایی در تنگه هرمز و آبهای بینالمللی دریای سرخ، خلیج عدن، دریای عرب، دریای عمان و خلیج فارس را هم زیر نظر دارد.
توجه ویژه فرانسه به ابتکارهای دفاعی عربستان سعودی
روزنامه الشرقالاوسط در شماره یکشنبه ۲۳ اوت ۲۰۲۶، به نقل از منابع فرانسوی نوشت که پاریس برای سفر شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، اهمیت ویژهای قائل است و این سفر با توجه به نقش و جایگاه عربستان سعودی در معادلات خلیج فارس، جهان عرب، منطقه و جهان اسلام، بسیار مهم است.
این منابع همچنین به ابتکارهای متعددی اشاره کردند که عربستان سعودی در سالهای اخیر مطرح و دنبال کرده است که تازهترین آنها «پیمان مکه» یا شکلگیری ائتلافی دفاعی میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه است.
به گفته منابع فرانسوی، باز بودن پیمان مکه به روی کشورهای دیگر، امکان پیوستن اعضای جدید به این ائتلاف را فراهم میکند. در کنار این پیمان، عربستان سعودی ابتکار دیگری را نیز برای راهاندازی ائتلافی دفاعی و دریایی با مشارکت چندین کشور دنبال میکند که هدف آن تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه بابالمندب و دریای سرخ است.
برگرفته از الشرقالاوسط
