توجه صنعتگران افغانستان به فرایند بازیافت زباله جلب شده است، به گونه‌ای که در شهرک‌های صنعتی بخشی از محصولات از بازیافت زباله‌ها تولید می‌شود. در افغانستان ده‌ها کارخانه در بخش بازیافت زباله، از جمله زباله‌های پلاستیکی، فلزی و لاستیک، فعالیت دارند؛ کارخانه‌هایی که در شرایط بحران اقتصادی و بیکاری گسترده، تلاش می‌کنند زباله‌ها را دوباره وارد چرخه تولید کنند. 

در سال‌های گذشته بخش زیادی از زباله‌های پلاستیکی و لاستیک‌های فرسوده یا در گوشه و کنار شهرها و حاشیه جاده‌ها انباشته می‌شدند، یا برای سوخت برخی خانه‌ها، حمام‌ها و کوره‌ها استفاده می‌شدند. دود ناشی از سوزاندن لاستیک‌ها و پلاستیک‌ها یکی از عوامل آلودگی هوا به‌‌ویژه در فصل زمستان بود؛ آلودگی‌ای که ساکنان کابل و دیگر شهرهای افغانستان بارها از آن شکایت کرده‌اند. اما اینک بخشی از این زباله‌ها به جای آنکه سوزانده شوند، به کارخانه‌های بازیافت منتقل و دوباره به مواد قابل استفاده تبدیل می‌شوند. 

یکی از کارخانه‌های بازیافت لاستیک خودرو در شهرک صنعتی «صنایع سبز» در کابل قرار دارد. در محوطه این کارخانه، صدها حلقه تایر فرسوده روی هم انباشته شده‌اند و کارگران در میان بوی تند لاستیک و صدای دستگاه‌های خردکن و ذوب، تایرها را برای بازیافت آماده می‌کنند. این کارخانه با ذوب لاستیک‌های کهنه خودروها هشت نوع کالا از جمله قیر نفتی، زغال سنگ، سیم و میخ تولید می‌کند. 

عزیزخان خروتی، مسئول این کارخانه می‌گوید که روزانه حدود ۴۰ تن تایر برای ذوب به شرکت او می‌آورند و این مقدار  بازیافت می‌شوند و در چرخه تولید بازیافت حدود ۲۰۰ نفر کار می‌کنند. او می‌گوید بخشی از کارگران این کارخانه جوانانی‌اند که پیش از این بیکار بودند و اکنون در بخش جمع‌آوری، تفکیک و بازیافت زباله‌ها کار می‌کنند. 

او می‌گوید: «هر روز ۴۰ تن تایر (لاستیک) به شرکت ما می‌آید که به ۱۶ تن سوخت تیل (قیر نفتی)، هشت الی ۹ تن زغال سنگ و سه الی چهار تن میخ کوکه تبدیل می‌شود. در کل همه چیز این تایرها (لاستیک‌ها) بازیافت می‌شود و هیچ چیز ضایع نمی‌شود.» 

خروتی تاکید دارد که اگر قیر نفتی تولیدی شرکت او در بخش خیابان‌‌سازی در افغانستان مصرف شود، میزان سرمایه‌گذاری در شرکت خود را افزایش خواهد داد و بر شمار نیروی شاغل در این کارخانه خواهد افزود. او می‌گوید استفاده از تولیدات داخلی در پروژه‌های جاده‌سازی می‌تواند بازار بزرگ‌تری برای کارخانه‌های بازیافت ایجاد کند و وابستگی به واردات برخی مواد را کاهش دهد. 

فعالان محیط زیست در افغانستان بارها هشدار داده‌اند که سوزاندن لاستیک‌ها و زباله‌های پلاستیکی، گاز و دود سمی تولید می‌کند و باعث افزایش بیماری‌های تنفسی و آلودگی شدید هوا می‌شود. در زمستان‌ها نیز در برخی مناطق افغانستان از مواد پلاستیکی و لاستیکی برای سوخت استفاده می‌شود که دود ناشی از آن هوای شهرها را آلوده‌تر می‌کند. از همین رو، برخی کارشناسان محیط زیست رشد کارخانه‌های بازیافت را گامی برای کاهش بخشی از آلودگی‌ها می‌دانند. 

در کنار کاهش آلودگی، صنعت بازیافت به‌تدریج به یک زنجیره اقتصادی بدل شده است؛ از افرادی که زباله‌ها را از سطح شهرها جمع‌آوری می‌کنند تا کارخانه‌هایی که آنها را دوباره به مواد قابل استفاده تبدیل می‌کنند. برخی صنعتگران می‌گویند بازیافت زباله در افغانستان تنها یک فعالیت محیط زیستی نیست، بلکه یک منبع درآمد و اشتغال نیز هست. 

اما در افغانستان هنوز سامانه‌های مدرن و گسترده مدیریت زباله وجود ندارد و بیشتر زباله‌ها بدون تفکیک در سطح شهرها رها می‌شوند. در چنین شرایطی، بیشتر بخش خصوصی مسئولیت بازیافت زباله‌ها را برعهده گرفته است. در بسیاری از شهرها هنوز فرهنگ تفکیک زباله رواج نیافته و شهروندان زباله‌ها را از هم تفکیک نمی‌کنند، به همین دلیل کارخانه‌های بازیافت مجبورند بخش زیادی از مواد را خودشان تفکیک کنند. 

از سوی دیگر، در استان هرات در غرب افغانستان که یک شهرک صنعتی بزرگ در شهرستان گذره دارد، ده‌ها کارخانه بازیافت زباله از جمله زباله‌های پلاستیکی و فلزی فعالیت دارند. هرات در بیش از دو دهه گذشته به یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی افغانستان تبدیل شده بود و اکنون نیز بخشی از فعالیت‌های صنعتی این استان بر بازیافت مواد مصرف‌‌شده متمرکز است. 

حدود یک دهه قبل عبدالقدیر امیری در شهرک صنعتی هرات کارخانه بازیافت زباله‌های پلاستیکی را راه‌اندازی کرد. در آن وقت بازیافت زباله سرمایه‌گذاری جدید و پرمخاطره‌ای بود، اما او توانست به دیگر صنعتگران هم انگیزه بدهد که در این بخش سرمایه‌گذاری کنند. او به ایندیپندنت فارسی گفت  که در آن زمان کمتر کسی باور داشت که بشود زباله‌های پلاستیکی را به مواد خام قابل استفاده و منبع درآمد تبدیل کرد. 

او افزود: «بطری‌های پلاستیکی که در سطح شهر هرات جمع می‌شوند به کارخانه ما منتقل می‌شوند و ما آنها را بازیافت می‌کنیم. شرکت تولیدی ما زمینه کاریابی ده‌ها جوان را فراهم کرده است. اگر ما همین بطری‌های پلاستیکی را بازیافت نکنیم، زباله‌ها در سطح شهر زیاد می‌شود.» 

عبدالقدیر امیری گفت که روزانه تا بیش از ۱۰ تن زباله پلاستیکی برای بازیافت به شرکت او آورده می‌شود.  

در دوران نظام جمهوریت، اتاق صنایع و معادن استان هرات گفته بود که حدود ۱۵۰ میلیون دلار در بخش بازیافت زباله تنها در شهرک صنعتی هرات سرمایه‌گذاری شده است، اما در دوران حاکمیت مجدد رژیم طالبان این آمار به‌روزرسانی نشده است. با این حال، صنعتگران می‌گویند که به‌رغم رکود اقتصادی، کاهش کمک‌های خارجی و مشکلات مالی، صنعت بازیافت همچنان یکی از بخش‌های فعال در شهرک‌های صنعتی افغانستان است. 

در کشوری که با بحران بیکاری، فقر و آلودگی محیط زیست دست به گریبان است، بخشی از زباله‌هایی که زمانی در جاده‌ها، رودخانه‌ها و حاشیه شهرها رها می‌شدند یا سوزانده می‌شدند، اکنون دوباره وارد چرخه اقتصاد شده‌اند. هرچند صنعت بازیافت در افغانستان هنوز نوپا و محدود است، اما برای برخی سرمایه‌گذاران، زباله دیگر تنها زباله نیست، بلکه ماده خامی برای تولید، اشتغال و کسب درآمد است.