فضانوردان ماموریت «آرتمیس ۲» از همان ابتدای این سفر تاریخی به ماه با خطرهای جدی مواجه بوده‌اند؛ از لحظه پرتاب در اول آوریل تا عبور از میدان‌های تابشی در طی مسیر. با این حال شاید دشوارترین بخش ماموریت هنوز باقی مانده است: بازگشت به زمین. 

سی‌ان‌ان می‌نویسد که در این مرحله فضاپیما با سرعتی بیش از ۳۰ برابر سرعت صوت به سمت زمین بازمی‌گردد و وارد لایه‌های متراکم جو می‌شود. این فرایند باعث فشرده شدن هوا می‌شود و دمای سطح بیرونی کپسول را به حدود دو هزار و ۷۶۰ درجه سانتی‌گراد می‌رساند.

ویکتور گلاور، یکی از فضانوردان این ماموریت، در گفتگو با رسانه‌ها مطرح کرد که از همان ابتدا ذهنش درگیر همین لحظه بوده است. او گفت از سوم آوریل ۲۰۲۳، یعنی زمانی که برای این ماموریت انتخاب شدند، به مرحله ورود به جو فکر می‌کرده است.

او توضیح داد که در یکی از نخستین نشست‌های خبری، وقتی از آنها پرسیده شد منتظر چه چیزی هستند، او پاسخ داد: «فرود در آب». به گفته او، این پاسخ شاید کمی طنزآمیز به نظر برسد، اما کاملا جدی است، چون بازگشت به زمین بخش حیاتی ماموریت است. او تاکید کرد که داده‌ها، تصاویر و روایت‌های اصلی ماموریت همگی با بازگشت آنها به زمین کامل می‌شود.

بازگشت به جو یکی از حساس‌ترین مراحل هر ماموریت فضایی است و در «آرتمیس ۲» این مرحله با مشکل مشخصی همراه است که تیم‌های ماموریت در حال بررسی آن‌اند. این مشکل بعد از ماموریت بدون سرنشین «آرتمیس ۱» در سال ۲۰۲۲ آشکار شد، زمانی که مشخص شد هنگام بازگشت به زمین سپر حرارتی کپسول ترک برداشته و آسیب دیده است.

سپر حرارتی قطعه‌ای حیاتی است که در هنگام بازگشت، از فضاپیما و خدمه در برابر گرمای شدید محافظت می‌کند. اگر این سپر به‌درستی عمل نکند یا ترک‌ها گسترش پیدا کنند، خطر شکستی فاجعه‌بار وجود دارد. همچنین در این مرحله هیچ راه فراری برای نجات خدمه وجود ندارد. کپسول «اوریون» در این ماموریت از همان سپر حرارتی بهره می‌برد که در ماموریت «آرتمیس ۱» استفاده شده بود. مقام‌های ناسا پذیرفته‌اند که این وضعیت مطلوب نیست، اما می‌گویند با تغییر مسیر بازگشت می‌توان خدمه را سالم به زمین برگرداند.

آمیت کشاتریا، از مدیران ارشد ناسا، طی یک نشست خبری گفت که تیم‌های ماموریت محدودیت‌های این سپر را به‌خوبی می‌شناسند و می‌دانند چطور از خدمه محافظت کنند. او گفت خدمه پرواز نیز با تکیه بر همین اطمینان جانشان را به مخاطره می‌اندازند. با این حال، او تاکید کرد که خطر همچنان بالاست. به گفته او، فضاپیما با سرعتی در حدود ۴۰ هزار کیلومتر در ساعت وارد جو می‌شود و سپر حرارتی باید تمام فشار این مرحله را تحمل کند. او افزود همه سامانه‌های فضاپیما، از پشتیبانی حیات تا ناوبری و ارتباطات، در نهایت به همین دقایق پایانی وابسته‌اند.

مشکل سپر حرارتی در آرتمیس ۱

مشکلات ماموریت قبلی دانشمندان را واداشت تا برای درک بهتر این سپر بیش از یک سال بررسی و آزمایش کنند. با این حال، زمانی که «آرتمیس ۱» به زمین بازگشت، سپر حرارتی ماموریت بعدی از قبل روی کپسول نصب شده بود و دیگر امکان تغییر طراحی آن وجود نداشت.

برای حل این مسئله، ناسا مسیر بازگشت «آرتمیس ۲» را تغییر داد. برخلاف ماموریت قبلی که در آن کپسول به‌صورت مرحله‌ای وارد جو می‌شد، این بار مسیر متفاوتی در نظر گرفته شد تا شرایط حرارتی ملایم‌تر شود و احتمال ترک‌خوردگی کاهش یابد.

با این حال، کارشناسان ناسا می‌گویند بررسی‌ها به آنها اطمینان می‌دهند که حتی اگر سپر حرارتی عملکرد کاملا مطلوبی نداشته باشد، خدمه سالم به زمین باز خواهند گشت. هاوارد هو، مدیر برنامه «اوریون»، گفته است که عملکرد سپر بلافاصله پس از بازگشت بررسی می‌شود. پس از فرود در اقیانوس نزدیک سن‌دیگو، غواصی از زیر کپسول عکس می‌گیرد تا نخستین نشانه‌ها از وضعیت سپر ثبت شود.

دنی اولیواس، فضانورد پیشین ناسا که در تیم بررسی این مشکل حضور داشت، گفته است که این سپر حرارتی با آنچه ناسا معمولا ترجیح می‌دهد متفاوت است، اما با توجه به بررسی‌ها تاکید کرد که مسئله تحت کنترل است.

منتقد جدی

با این حال همه با این تصمیم ناسا موافق نیستند. چارلی کاماردا، کارشناس سپر حرارتی و فضانورد پیشین، از منتقدانی است که معتقد است خدمه انسانی نباید در این ماموریت حضور می‌داشتند. او پس از جلسه بررسی داده‌ها به همراه ناسا گفت که همچنان متقاعد نشده که ناسا از روند گسترش ترک‌ها یا چگونگی بروز نقص فنی ناشی از آنها درک درستی داشته باشد. به گفته او، این تصمیم غیرمسئولانه است و ناسا برای ارائه یک مدل تحلیلی کامل تلاش کافی نکرده است.

کاماردا و چند کارمند پیشین ناسا نگرانی‌هایشان را در قالب نامه به مسئولان ایمنی منتقل کرده‌اند. با این حال، او تاکید می‌کند که این طور فکر نمی‌کند ماموریت حتما با شکست روبه‌رو خواهد شد. نگرانی اصلی او این است که اگر ماموریت موفق باشد، ممکن است این موفقیت باعث ایجاد اعتماد بیش از حد در تصمیم‌گیران شود.

در مقابل، ناسا بارها تاکید کرده که ایمنی در اولویت قرار دارد و همه جوانب در تصمیم‌گیری‌ها بررسی شده است. مقام‌های این ماموریت و فضانوردان هم گفته‌اند که به ایمنی آن اطمینان دارند. آنها معتقدند علت مشکل شناسایی شده و مسیر جدید بازگشت شرایط ایمن‌تری فراهم می‌کند.

ناسا همچنین اعلام کرده که این مسیر اصلاح‌شده فقط در این ماموریت استفاده می‌شود و در ماموریت‌های بعدی، از جمله «آرتمیس ۳»، از مواد جدیدی در سپر حرارتی استفاده خواهد شد که احتمال ترک‌خوردگی را کاهش می‌دهد.