بر اساس یک مطالعه جدید، نوشیدن روزانه قهوه ممکن است به خواب سبک منجر شود. این مقاله هشدار می‌دهد که کافئین ممکن است فعالیت مغزی مرتبط با بازیابی و تجدید قوا را تضعیف کند.

مجموعه فزاینده‌ای از پژوهش‌ها نشان می‌دهند که کیفیت خواب بیش از مدت زمان آن اهمیت دارد، به‌ویژه برای مغز. بررسی‌ها همچنین آشکار کرده‌اند که امواج آهسته مغزی، یکی از اجزای مهم «خواب عمیق» به شمار می‌روند، مرحله‌ای که مسئول تجدید قوای جسمی و عملکرد شناختی مناسب است. این بررسی جدید نشان می‌دهد که کافئین ممکن است تاثیری منفی روی خواب عمیق داشته باشد.

دوناتا کورپاس، یکی از نویسندگان این مقاله که در مجله «نوترینتس» (Nutrients) منتشر شده است، گفت: «کافئین ممکن است خواب را کوتاه‌تر یا به خواب رفتن را دشوارتر کند.»

او گفت: «با این حال، حتی زمانی که مدت خواب طبیعی به نظر می‌رسد، کافئین ممکن است فعالیت امواج آهسته را کاهش دهد و الگوی الکتروانسفالوگرافی (نوار مغزی) را به سمت مغزی بیدارتر سوق دهد.»

این بدان معناست که مغز افرادی که به طور منظم قهوه می‌نوشند، حتی اگر هشت ساعت را هم در رختخواب سپری کنند، ممکن است به طور کامل تجدید قوا نکند.

دکتر کورپاس از دانشگاه علوم پزشکی وروتسواف گفت: «ممکن است فرد بدون دشواری عمده‌ای به خواب برود و بیدار شدن‌های خود [هنگام خواب شبانه] را به خاطر نیاورد، در حالی که مغز او [در داده‌های الکتروانسفالوگرافی] ممکن است ویژگی‌های کمتری از خواب عمیق را نشان دهد.»

تاثیرات قهوه ممکن است در میان افراد، بسیار متفاوت باشد و به ژنتیک، سرعت سوخت‌وساز، سن، استرس و میزان خستگی مزمن آنها بستگی داشته باشد.

اگرچه کافئین می‌تواند هوشیاری فرد را افزایش و احساس خستگی را کاهش دهد، اما تاثیرات آن گاهی ممکن است شبیه قرض گرفتن انرژی، به بهای کاهش تجدید قوای شبانه بدن باشد.

دکتر کورپاس گفت: «برای برخی افراد ممکن است مقدار کل کافئین مصرف‌شده در طول روز و اینکه آیا بدن پیش از فرارسیدن شب زمان کافی برای سوخت‌وساز آن را دارد یا نه، مهم باشد. اگر کافئین به فرد کمک کند در طول روز عملکرد داشته باشد و همزمان کیفیت تجدید قوای شبانه [بدن] را کاهش دهد، ممکن است یک چرخه معیوب شکل بگیرد: خستگی بیشتر، نیاز بیشتر به محرک و خواب ضعیف‌تر.»

پژوهشگران برای به دست آوردن اطلاعاتی درباره فعالیت الکتریکی مغز، از نوار مغزی(EEG) استفاده کردند. دکتر کورپاس گفت: «الکتروانسفالوگرافی به دانشمندان نه‌تنها امکان می‌دهد ببینند فرد در خواب است یا نه، بلکه ببینند مغز به چه شکل در خواب به سر می‌برد. بررسی متداول و معمول خواب، مدت زمان خواب و مراحل آن را اندازه‌گیری می‌کند، در حالی که تحلیل کمّی الکتروانسفالوگرافی، تغییرات ظریف‌تری مانند کاهش فعالیت امواج آهسته را آشکار می‌کند.»

پژوهشگران برای بررسی ارتباط بین قرار گرفتن در معرض کافئین یا مصرف آن، و پیامدهای مرتبط با خواب شرکت‌کنندگان، داده‌های ۳۲ مطالعه انجام‌شده بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۶ را جمع‌آوری و ارزیابی کردند.

[نتایج] به طور پیوسته نشان می‌دادند که کافئین، با کاهش فعالیت خواب عمیق با بسامد پایین، به‌ویژه فعالیت امواج آهسته مغزی، ارتباط دارد.

این بررسی می‌گوید که کافئین «الگوی الکتروانسفالوگرافی خوابی سبک‌تر، هوشیارتر و شبیه‌تر به بیداری» ایجاد می‌کند. «این تاثیرات به‌ویژه در مراحل ابتدایی خواب «حرکات غیرسریع چشم» [یا خواب آرام] (NREM) در طول شب و در خواب جبرانی پس از محرومیت از خواب، برجسته‌تر بودند».

یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که نوشیدن منظم قهوه ممکن است دینامیک خواب را «به سمت وضعیتی با غلبه بیشتر تحریک [عصبی مغز]» سوق دهد.

پژوهشگران امیدوارند مطالعات بیشتری انجام شود که با تمرکز بر نمونه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر از شرکت‌کنندگان، پیامدهای عملکردی و واقعیِ تغییرات الکتروانسفالوگرافی ناشی از کافئین را روشن‌تر کند.